Tutankamon'un Mezarındaki Gizli Odaların Sırrı

Howard Carter Tutankamon'un mezarını Kasım 1922'de Krallar Vadisi'nde buldu. Mezar bir firavun için şaşırtıcı derecede küçüktü: dört oda vardı ve duvarları resimli olan tek oda gömü odasıydı. Bu oda kabaca 6 metre uzunluğunda, 4 metre genişliğinde ve 3 metre yüksekliğinde. Ortasındaki kuvarsit lahit yerin büyük kısmını kaplıyor.¹

İngiliz Mısırbilimci Nicholas Reeves 2015 yazında bu odanın iki duvarında, boyanın altında dümdüz çizgiler gördüğünü açıkladı. O günden bu yana mezarın duvarları ve üstündeki tepe beş kez tarandı.

Boyanın altındaki iki çizgi

Madrid'deki Factum Arte atölyesi 2009'da gömü odasının birebir kopyasını yapmak için duvarları milimetrenin altında bir hassasiyetle taramıştı. Reeves bu taramaların renksiz, yalnızca yüzey dokusunu gösteren hâline baktı. Kuzey duvarında ve batı duvarında resmin altından geçen keskin dikey izler buldu. Kuzey duvarındaki izlerden birinin tepesinde, örülmüş bir bölme duvarın oturması sırasında açılan türden kırık bir yarık vardı. Reeves'e göre bunlar sıvanıp üstü boyanmış iki kapının izleriydi.²

Kuzeydeki kapının ardında, Reeves'in tezine göre daha büyük bir kraliyet mezarı uzanıyordu. Sahibi de Tutankamon'dan önce tahtta oturan Nefertiti olmalıydı. Tutankamon 19 yaşlarında beklenmedik biçimde ölünce saray onu kraliçenin mezarının dış odalarına gömmüş, iç kısmı kapatıp resimlemişti. Nefertiti'nin ünlü büstü 1912'de Amarna'da toprağın altından çıktı ve bugün Berlin'deki Neues Museum'da duruyor. Mezarı ise hiç bulunmadı.

"Yüzde 90" denen gün

İlk sınama aynı yılın Kasım ayında geldi. Japon radar uzmanı Hirokatsu Watanabe 400 megahertzlik bir cihazla duvarları taradı. Watanabe kuzey ve batı duvarlarının ardında iki boşluk gördüğünü, içlerinde metal ve organik madde bulunabileceğini söyledi. Mısır basını bunu "yüzyılın keşfi" diye duyurdu.¹ 28 Kasım 2015'te Luksor'daki basın toplantısında Eski Eserler Bakanı Mamdouh Eldamaty, duvarların ardında bir şey olma olasılığını daha önce yüzde 60 diye verdiklerini, ilk okumadan sonra yüzde 90'a çıkardıklarını açıkladı.³

Mart 2016'da National Geographic'in ekibi 400 ve 900 megahertzlik iki antenle duvarlarda kırkı aşkın tarama yaptı. Ne büyük bir boşluk gördü ne de bir oda duvarı. İki rapor birbirini tutmuyordu.¹

Torino ekibi duvarın arkasına baktı

Şubat 2018'de Torino Politeknik Üniversitesi'nden Francesco Porcelli'nin yönettiği ekip üç ayrı radar sistemi getirdi ve 150 ile 3.000 megahertz arasındaki frekansları kullandı. Yüksek frekans ince ayrıntıyı gösterir ama kayanın yaklaşık 2 metre içine iner. Düşük frekans 3-4 metreye ulaşır, görüntüsü kabadır. Ekip yöntemini önce bilinen yerlerde sınadı. Gömü odasıyla hazine odası arasındaki 55 santimlik duvar radarda açıkça görünüyordu.¹

Kuzey ve batı duvarlarının gerisinde örülmüş duvar, kapı sövesi ya da boşluk izi çıkmadı. Kuzey duvarının 2 metre arkasında görülen tek derin yansıma, bölgede bilinen doğal bir kaya çatlağıydı. Watanabe'nin gördüğü sinyalleri ekip hayalet yansıma diye açıkladı. Nemli sıva, radar dalgasının bir kısmını duvar yüzeyi boyunca taşıyordu; 6 metrelik odada lahitten ve karşı duvardan seken yankılar duvarın ardından geliyormuş gibi görünüyordu. Ekip ilk iki gün kendisinin de bu yankılara aldandığını, farklı cihazlarla karşılaştırınca ayıkladığını yazdı.¹ Mısırlı yetkililer sonucu 6 Mayıs 2018'de açıkladı. Porcelli'nin sözleriyle, gömü odasının 4 metre ötesine kadar kapı ya da boş alan yoktu.⁴

Yeni çalışma molozla dolu bir koridor arıyor

Bu yıl 17 Eylül'de Amarna Kraliyet Mezarları Projesi'nin sekizinci makalesi yayımlandı. Yazarları Kahire'deki Ayn Şems Üniversitesi'nden Mamdouh Eldamaty, Abbas Mohamed Abbas, yapı mühendisi George Ballard ve Reeves. Ekip 2023 ile 2024'te Mısır'ın Ulusal Astronomi ve Jeofizik Araştırma Enstitüsü'yle sahaya çıktı. Makalenin ilk yazarı Eldamaty, 2015'te yüzde 90 diyen bakanla aynı kişi.⁵

Ballard'a göre önceki ekipler duvarın hemen arkasında büyük bir boşluk aradıkları için yanıldı. Geçit molozla doldurulmuşsa radar boş oda görmez, kayadan biraz farklı bir dolgu görür. Ballard yeni radar verisinde ve eski taramaların yeniden işlenmesinde gömü odasından uzaklaşan, 2 metre genişliğinde ve molozla sıkıca dolu bir koridor gördüğünü söylüyor.⁵

Radarın menzili kısa olduğu için ekip burada ilk kez mikrogravite ölçümü kullandı. Bu yöntem yerin altındaki yoğunluk farkını, yerçekimindeki çok küçük değişimlerden okur. Mezarın üstünde ve çevresinde 35 metrekarelik bir alanda 1.200'den fazla ölçüm alındı. Ballard verilerde dik açılı, düşük yoğunluklu ve eksenleri kuzey duvarına paralel yapılar görüyor. Torino ekibinin 2017'de yüzeyden yaptığı elektrik direnç taramasında da benzer yerlerde düzensizlikler çıkmış, o gün bunların mezarla ilgisi olmadığı düşünülmüştü.⁵⁶

Yazarların yorumuyla kuzeye doğru 25-30 metre uzanan bir koridor ve beş altı oda var. Batıda bir depo odası daha olabilir, ama oradaki sinyali yakındaki başka bir mezarın kütlesi bulandırıyor. "Anomali 7" dedikleri yerde düşük yoğunluklu bir alanın ortasında kareye yakın, daha yoğun bir bölge duruyor. Ballard bunun eşya dolu bir oda olabileceğini düşünüyor. Ölçümün algılamanın en uç sınırında olduğunu da kabul ediyor.⁵

Sekiz santimlik bir delik

Herkes ikna olmuş durumda değil. Bir başka eski bakan Zahi Hawass, KV62'nin büyük olasılıkla Tutankamon'dan sonra tahta çıkan Ay için açılmış küçük bir mezar olduğunu, kralın ani ölümü üzerine genişletildiğini düşünüyor. Kanıt olarak hazine odasının kapısını gösteriyor: kapı ilk başta bugünkü zeminin 60-75 santim yukarısında açılmış, sonra kralın yaldızlı türbe sandıkları sığsın diye odanın zeminiyle birlikte indirilmiş. Kahire Amerikan Üniversitesi'nden Mısırbilimci Salima İkram aynı ölçümlerin başka bir ekip tarafından tekrarlanmasını istiyor. Çok hassas bir karot makinesi bulunursa resimsiz hazine odası duvarından kayaya bir delik açılmasını öneriyor.⁷

Arkeolog Jay Silverstein 2 Ekim'de yayımlanan değerlendirmesinde boş bir alanın kanıtıyla Nefertiti'nin mezarının kanıtı arasında hâlâ büyük bir mesafe bulunduğunu yazdı. Molozla doldurulmuş koridor açıklamasını makul buluyor, ama henüz bir yorum olarak görüyor.⁸

Eldamaty'nin ekibi Mısır Eski Eserler Yüksek Konseyi'ne başvurdu. Plan, tepenin kireçtaşına 8 santimetre çapında bir delik açıp içeri kameralı küçük araçlar indirmek. Ekim başı itibarıyla açıklanmış bir karar yok. İzin çıkarsa Nature'ın aktardığına göre sondaj Kasım 2026'da başlayabilir.⁵⁷

kafa1milyon

Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.