Günün Trendleri

Bu liste nasıl kuruluyor?

Ana kaynak, Google'ın Türkiye için ölçtüğü arama verisi: her taramada 250 ile 450 arasında arama terimi, yaklaşık arama sayılarıyla birlikte geliyor. Bunun üstüne Google Haberler ve dört Türk haber beslemesinin manşetleri, Vikipedi'nin en çok okunan Türkçe maddeleri ve X Türkiye gündemi ekleniyor. Bir terim ne kadar aranmışsa, kaç ayrı kaynakta doğrulanmışsa ve manşetlerde ne kadar yer tutuyorsa o kadar yukarı çıkıyor.

Aynı olayın farklı sorulma biçimleri tek başlıkta toplanıyor. "Fenerbahçe maçı kaç kaç", "hangi kanalda", "ilk 11" gibi onlarca sorgu tek bir trende iniyor; şehir şehir sorulan hava durumu aramaları "Hava durumu" başlığında birleşiyor. Böylece liste aynı olayın kopyalarıyla dolmuyor.

Futbol bilerek dengeleniyor. Ham veride hafta sonu arama hacminin dörtte üçü maçlara gidiyor, listeyi ham sırayla verirsek gündem yerine fikstür çıkıyor. Bu yüzden aynı kategoriden her yeni terim biraz daha aşağı iniyor; spor listeden silinmiyor, yalnızca gündemin önünü kapatmıyor. Spor filtresini seçersen hepsini sırasıyla görürsün.

"Herkes neyi soruyor?" bölümünün ilk üç sorusu çift doğrulanmış olmak zorunda: soru Google'ın yükselen arama sorgularında birebir geçmeli ve en az bir bağımsız teyit daha taşımalı. Teyit sayılan şeyler şunlar: aynı sorunun birden çok yazım biçiminde sorulmuş olması, Google'ın arama kutusunda o soruyu kendisinin de önermesi, konunun haber manşetlerinde doğrulanması ve konunun son dört saatte hâlâ yükseliyor olması. Her sorunun altında hangi teyitlerin geçtiği tek tek yazıyor, çünkü okurun iddiaya değil kanıta bakması gerekiyor.

Program soruları ("maç hangi kanalda", "saat kaçta") ilk üçe hiç girmiyor. Bunların raf ömrü ilk düdüğe kadar; Google'ın sorgu paketi ise saatler sonra güncelleniyor. 16 Ağustos akşamı ölçtüğümüz veride, bir gün önce oynanıp bitmiş maç için "hangi kanalda" sorusu 1,4 milyon aramayla en tepede duruyordu. O soruyu sayfaya koymak, kimsenin artık sormadığı bir şeyi günün sorusu ilan etmek olurdu; onun yerine aynı konunun geçerli sorusu ("maç kaç kaç") gösteriliyor.

Bölüm iki ayrı kaynaktan besleniyor ve hangisinin nereden geldiği her sorunun altında yazıyor. "Bugün yükselen arama" işaretli sorular, o an yükselen aramaların içinden çıkıyor; "Fenerbahçe maçı kaç kaç" gibi bir soru on yedi farklı biçimde yazıldıysa hepsi tek soruda birleşiyor ve kaç biçimde sorulduğu yanında görünüyor. "Bu konuda en çok sorulan" işaretli sorular ise Google'ın arama kutusunda o terimi yazan insanlara önerdiği tamamlamalardan geliyor: bunlar konunun kalıcı sorusudur, günlük arama sayısı ölçülmez, o yüzden ayrı işaretlenir. Sorular kendi cümlelerimizle yazılmıyor; insanların Google'a yazdığı hâliyle, yalnızca baş harfleri düzeltilerek veriliyor.

Sosyal medyada tek başına yükselen ama hiçbir manşette karşılığı olmayan terimler listeye girmiyor: bot oylamasıyla zirveye çıkan etiketler, bahis ve promosyon spamı, fandom kampanyaları süzülüyor. Vikipedi okuma verisi Wikimedia'da bir iki gün gecikmeli yayınlandığı için o kaynak dünün ilgisini gösterir, ötekiler anlıktır. Yanındaki haber, terimi biz yorumlamadan doğrudan kaynağından gelir.