Kaliforniya, LSD'yi 6 Ekim 1966'da yasakladı. Dört ay sonra, Şubat 1967'de, Massachusetts'in Cambridge kentinde 36 sayfalık bir broşür bir dolara satılmaya başladı. Adı Session Games People Play: A Manual for the Use of LSD, yani "Seans Oyunları: LSD Kullanım Kılavuzu" idi.1 Yazarı Lisa Bieberman, dört yıl önce Radcliffe Koleji'ni matematik ve felsefe bölümünden onur derecesiyle bitirmişti.2
Bieberman önsözde cennette gezdiren bir turist rehberi yazmadığını söylüyordu. Broşür, bir LSD seansında nelerin ters gidebileceğini ve bunun nasıl önleneceğini anlatıyordu. Altmış yıl sonra Buffalo Üniversitesi'nden halk sağlığı araştırmacısı Daniel Kruger ve ekibi bu öğütleri bugünün kullanıcılarına sordu. 581 katılımcı, broşürden çıkarılan 19 öğüdün 18'ine katıldı.3
- Harvard'dan uzaklaştırılan iki ünlü akademisyenin bürosunda telefonlara bakan bir mezunun neden kendi broşürünü yazdığı.
- Broşürün "en kötü oyun" diye adlandırdığı tuzak ve ilk saatlere dair uyarısı.
- 581 kişinin 19 öğütten yalnızca birinde ikiye bölünmesi.
- Anketin ölçmediği şey ve LSD sonrası acil yardım arayanların büyük bir ankette çıkan oranı.
Leary sahnedeyken telefona bakan kadın
Timothy Leary ve Richard Alpert 1963 baharında Harvard'dan uzaklaştırıldı. Leary yıllarca "turn on, tune in, drop out" sloganıyla, Alpert de sonradan Ram Dass adıyla anılacaktı. Bieberman aynı yıl mezun oldu ve ikilinin kurduğu Uluslararası İç Özgürlük Vakfı'nın (IFIF) bürosunu yönetmeye başladı. Vakfın dergisi Psychedelic Review'un abone işlerine bakıyor, gece gündüz telefonla gelen soruları yanıtlıyordu. İnsanlar neyin yasal olduğunu, maddeyi nereden bulacaklarını ve güvenli kullanımın nasıl olacağını soruyordu.2
Vakıf 1964 baharında dağıldı. Bieberman işi kendi evine taşıdı, Psikedelik Bilgi Merkezi'ni kurdu ve 1965'ten on yılın sonuna kadar düzenli bir bülten çıkardı.
Leary'nin el kitabı Tibet Ölüler Kitabı'nın Batılı bir uyarlamasıydı. Bieberman ise önsözünde, kapısına gelen bir yabancıyı gönderebileceği yetkin bir rehber tanımadığını yazıyordu. Broşürü bu yüzden doğrudan kullanıcıya hitap ediyordu.1
Broşürün ad koyduğu oyunlar
Bieberman, seansı zorlaştıran davranış kalıplarına "oyun" diyor ve her birine bir ad veriyordu. En kötüsü saydığı oyunun adı "Beni Buradan Çıkar"dı. Broşüre göre deneyimsiz kullanıcılarda, maddeyi aldıktan yarım saat ile bir buçuk saat sonra korku, rahatsızlık ya da zihin karışıklığı sık görülüyordu. Bieberman bunun bir şeylerin ters gittiği anlamına gelmediğini yazıyordu. Kaçmaya çalışan kişi daha da karışıyor, kaygı çığ gibi büyüyordu.1
"Harry Nerede?" oyununda gruptan biri ortadan kaybolur, geride kalanlar telaşlanır. Broşür, peşinden madde almamış, ayık bir arkadaşın gönderilmesini istiyordu.
Aynalar için ayrı bir uyarı vardı. Göz bebekleri büyüdüğü ve gözenekler seçildiği için insan aynada kendini korkunç görebilirdi; Bieberman okuruna gerçekte o kadar kötü görünmediğini hatırlatıyordu.
581 kişi ne dedi
Kruger, Harvard İlahiyat Okulu'ndan Paul Gillis-Smith ve Michigan'daki psikedelik topluluk örgütlerinden araştırmacılarla birlikte broşürden 19 öğüt çıkardı ve bunları çevrim içi bir ankette sordu. Katılımcılar internet ilanlarıyla ve Michigan'ın Ann Arbor kentindeki bir psikedelik savunuculuk etkinliğinde toplandı. Yaşları 18 ile 85 arasında, ortalaması 43'tü. Yüzde 86,4'ü son bir yıl içinde psikedelik almıştı ve yüzde 54,7'si rehberlik, terapistlik ya da yerli topluluk kolaylaştırıcılığı gibi deneyim isteyen bir rolde olduğunu söyledi. Kullanılan maddeler arasında LSD, psilosibin mantarı, meskalin, ayahuaska, ketamin ve MDMA vardı.34
En güçlü uzlaşı, birbirini tanıyan, seven ve güvenen insanlarla birlikte olmak gerektiğini söyleyen öğütte çıktı. Yanında bir rehber olsa bile işin çoğunu kişinin kendisinin yapacağı, deneyimin bir noktada biteceği ve gelen kaygının bir şeyin ters gittiği anlamına gelmediği de geniş destek aldı. "Olumsuz duyguları zihninden temizle" ve "dışarı çıkma" orta düzeyde kaldı.
Katılımcıları bölen tek öğüt "aynaya bakma" oldu. Ortalamada ne katılım ne itiraz çıktı.3
Anketin ölçmediği
Anket, insanların bir öğüdü ne kadar doğru bulduğunu ölçtü. Öğüdü uygulayanların daha az sorun yaşayıp yaşamadığına bakmadı, kimsenin seansını izlemedi. Örneklem rastgele seçilmedi; katılımcıların yarısından fazlası psikedelik çevrede bir rol üstlenmişti ve bir kısmı savunuculuk etkinliğinden geldi. Bu kişilerin broşüre yakın düşünmesi beklenebilir. Ankette broşürde olmayan, bilerek yanlış kurulmuş bir kontrol öğüdü de yer almadı.
Risk tarafındaki en geniş veri başka bir ankette. Küresel Uyuşturucu Anketi'nin (Global Drug Survey) 2017 turunda son bir yılda LSD kullandığını söyleyen 10.293 kişinin 102'si, yani yüzde 1,0'ı acil tıbbi yardım aradı. Tahmini 53.627 kullanım üzerinden hesaplanan olay başına risk yüzde 0,2 çıktı. En sık şikâyetler kaygı, panik ve zihin karışıklığıydı. Çoğu kişi 24 saat içinde kendine geldi, 11 kişi ise dört hafta sonra hâlâ sorun yaşıyordu. Yanıt verenlerin en sık gösterdiği neden kötü ortam ve kötü ruh hâliydi; genç yaş, eşlik eden bir ruh sağlığı sorunu ve sık kullanım riski artırıyordu.5 Bu da gönüllülerin katıldığı bir internet anketiydi.
Klinik araştırmalar bu riski taramayla düşürmeye çalışıyor. Johns Hopkins ekibinin 2008'de yayımladığı güvenlik kılavuzu, kendisinde ya da ailesinde psikoz öyküsü olanların çalışmaya alınmamasını ve seans boyunca en az iki eğitimli gözetmen bulunmasını öneriyor. Kılavuza göre en olası risk yoğun sıkıntı anı, daha seyrek olanı ise uzun süren psikoz.6
LSD, Birleşmiş Milletler'in 1971 Psikotrop Maddeler Sözleşmesi'nde en sıkı denetlenen I. çizelgede yer alıyor. Türkiye'de Türk Ceza Kanunu'nun 191. maddesi, kullanmak için uyuşturucu madde satın alana, bulundurana ve kullanana iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörüyor.7 Kruger'ın ekibi ise klinik deneylere bakışı soran yeni bir topluluk anketini 2026'da açtı; bu turda psikedelik deneyimi olmayanlar da yanıt verebiliyor.4
Dipnotlar ve Kaynaklar
- Bieberman, L. (1967). Session Games People Play: A Manual for the Use of LSD. Psychedelic Information Center, 26 Boylston Street, Cambridge, MA. 36 sayfa, satış fiyatı 1 dolar. Çevrim içi metin: Luminist Archives. ↩
- Center for the Study of World Religions, Harvard Divinity School (Ocak 2025). “Lisa Bieberman and the Moral Challenge of LSD: Revising Harvard’s History of Psychedelics.” cswr.hds.harvard.edu. Eğitim bilgisi: “A Trip Down Memory Lane: LSD at Harvard.” The Harvard Crimson, 23 Mayıs 2016. ↩
- Kruger, D. J., Gillis-Smith, P., Aday, J. S., Barron, J., Herberholz, M. ve Boehnke, K. F. (2026). “Highlighting the legacy of a psychedelic harm reduction pioneer: Assessing contemporary agreement with advice in Lisa Bieberman’s 1967 ‘Session Games’ manual.” Psychedelics, 4, 100034. DOI: 10.1016/j.psyche.2026.100034. Çevrim içi anket, N = 581; açık erişim, CC BY-NC-ND 4.0. ↩
- University at Buffalo (24 Eylül 2026). “Study: Obscure 1967 guide for LSD use still relevant as psychedelics gain in popularity.” Basın bülteni, Laurie Kaiser. buffalo.edu. ↩
- Kopra, E. I. ve ark. (2022). “Adverse experiences resulting in emergency medical treatment seeking following the use of lysergic acid diethylamide (LSD).” Journal of Psychopharmacology, 36(8), 956-964. DOI: 10.1177/02698811221099650. Global Drug Survey 2017 verisi; Kasım 2016 ile Ocak 2017 arasında yapılan gönüllü çevrim içi anket. ↩
- Johnson, M. W., Richards, W. A. ve Griffiths, R. R. (2008). “Human hallucinogen research: guidelines for safety.” Journal of Psychopharmacology, 22(6), 603-620. DOI: 10.1177/0269881108093587. ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, madde 191 (kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, kabul etme, bulundurma ve kullanma). Birleşmiş Milletler 1971 Psikotrop Maddeler Sözleşmesi, Çizelge I. ↩
Bu yazı bilgi amaçlıdır; madde kullanımını özendirmez, tıbbi ya da hukuki tavsiye değildir. LSD ve benzeri maddeler Türkiye'de yasa dışıdır. Madde kullanımıyla ilgili destek için Yeşilay'ın 115 danışma hattını arayabilirsin.
kafa1milyon
Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.
