Temmuz 2026'nın ilk haftasında Hawaii'den gelen 40 yaşındaki Pamela Guillen, kızının 16. doğum gününü kutlamak için Kaliforniya'daki Six Flags Magic Mountain parkında X2'ye bindi. Tren istasyona döndüğünde kendi başına inemedi, kustu, bir banka oturur oturmaz bayıldı. Tomografide beyninin yüzeyinde büyük bir kanama vardı. Cerrahlar kafatasının bir parçasını çıkarıp basıncı boşalttı; Guillen iki hafta sonra uyandığında ancak tek tek kelime söyleyebiliyordu.1
Altı gün sonra aynı trene 25 yaşındaki Naomi Greer-Wilkinson bindi. O da inişte bayıldı ve acil ameliyata alındı. Eylül sonunda açılan davanın dilekçesine göre hâlâ solunum cihazına bağlı, konuşamıyor, kollarını ve bacaklarını oynatamıyor.2 Park treni 12 Temmuz akşamı durdurdu, 29 Eylül'de de kalıcı olarak kapattığını açıkladı.3
- X2'yi ötekilerden ayıran koltuğun binicinin başına ne yaptığı.
- Yirmi yıla yayılan vakaların mahkeme ve hastane kayıtlarına nasıl geçtiği.
- Hız trenlerini ölçen bilim insanlarının yıllarca neden "risk çok düşük" dediği.
- O ölçümlerin hiçbirinin kaydetmediği hareketin X2 davalarının merkezinde durması.
Kendi ekseninde dönen koltuk
X2, Arrow Dynamics firmasının yaptığı ve Ocak 2002'de "X" adıyla açılan bir "dördüncü boyut" hız treniydi. Koltuklar rayın iki yanına takılı ve yolculuk boyunca öne ya da arkaya 360 derece dönüyor. Tren saatte yaklaşık 122 kilometreye çıkıyor, yolculuk iki dakika sürüyordu.4 Park 2007'de treni kapatıp vagonları daha hafifleriyle değiştirdi, 2008'de X2 adıyla yeniden açtı. Six Flags'e göre X2'ye 16 milyondan fazla kişi bindi.3 Dünyada bu tipte yalnızca iki tren daha var: biri Çin'de, biri Japonya'da.1
Mahkeme kayıtlarına göre Christopher Hawley, kardeşi ve kuzeni 2022'de trende "bez bebek gibi" savruldu ve başlarını defalarca koltuğun arkasına çarptı. 2020'de bindiğinde 50 yaşında olan Sheila Katerelos ifadesinde başı baş dayanağına çarpınca keskin, zonklayan bir ağrı hissettiğini, istasyona dönene kadar ağrının dayanılmaz hale geldiğini anlattı.1
Kayıtlara geçen yirmi yıl
CNN'in Ağustos 2026'da yayımladığı soruşturma, tıbbi kayıtlar, ifade tutanakları ve dava dosyalarından X2'ye bağlanan bir düzineden fazla ağır yaralanma ve hastaneye kaldırılma derledi. İlk dava 2009'da, beyninde yaralanma olduğunu söyleyen 62 yaşında bir adamdan geldi. 2010'da 28 yaşındaki Hilda Farias öldü; o dönem uzmanlar beynindeki doğuştan bir damar bozukluğunun yolculuğun şiddetiyle yırtıldığından şüphelenmişti. 2014'te 17 yaşındaki Selena O'Neill, 2021'de 46 yaşındaki Lucy Alvarez subdural hematom tanısı aldı; Alvarez acile ancak dokuz gün sonra gitmişti. Subdural hematom, beyin ile onu saran sert zar arasında kan birikmesi demek.1
23 Haziran 2022'de 22 yaşındaki Christopher Hawley trenden inip tırabzana tutundu, başının ağrıdığını söyledi ve yığıldı. Ertesi gün öldü. Los Angeles adli tıbbı ölüm nedenini künt kafa travması, olayın türünü "park treni kazası" olarak yazdı.5 Ailenin tuttuğu bir bilirkişi, parkın iç kayıtlarında Hawley'den önceki üç yılda X2 binicilerinden en az 70 baş ve boyun yaralanması şikâyeti bulunduğunu mahkemeye bildirdi. Dava Ağustos 2026'da, 8 Eylül'deki duruşmadan birkaç gün önce gizli bir sulhla kapandı.15
Temmuz'daki iki kadını tedavi eden üç beyin cerrahı CNN'e gönderdikleri yazıda kanamaların X2'deki "ani hızlanma ve yavaşlama olayından" kaynaklandığını yazdı. Guillen'i ameliyat eden ekip, dört yıl önce Hawley'i ameliyat eden ekipti. Soruşturma yayımlandıktan sonra avukatlar, son iki yılda X2'de beyin yaralanması geçirdiğini söyleyen 100'ü aşkın müvekkil temsil ettiklerini açıkladı. CNN bu iddiaları bağımsız olarak doğrulayamadığını belirtti.6
Ölçümler neden "risk çok düşük" diyordu
Lunapark tartışmasında hep G kuvveti konuşulur. Biyomekanikçiler bunun yanıltıcı olduğunu yıllardır yazıyor. Hapşırık başa birkaç milisaniyeliğine 10 G'ye varan ivme bindirir ve zararsızdır. Savaş pilotu ise 5 ile 9 G arasındaki bir kuvvet 40 saniyeden uzun sürerse bilincini kaybeder; sebep beyne giden kanın azalmasıdır, dokunun ezilmesi değil.7
Pennsylvania Üniversitesi'nden Douglas Smith ve David Meaney 2002'de üç yüksek G'li hız treninin verisini basit bir modele koydu ve en kötü durumda bile kafanın dönme ivmesinin yaralanma eşiklerinin çok altında kaldığını hesapladı.8 Smith, 2009'da Bryan Pfister ve Larry Chickola ile birlikte bu kez gerçek ölçüm yaptı. Gönüllülerin kafasına sensör takılıp üç hız trenine bindirildi; karşılaştırma için yastık kavgası ve laboratuvarda çarpışma testi de ölçüldü. Saatte 29 kilometrelik çarpışmada kafa yaralanma ölçütü 28,1 çıktı. Hız trenlerinde en yüksek değer 4,1'di.7 Gönüllüleri çalışmaya Six Flags'in New Jersey'deki parkı bulmuştu.
Stanford'dan 2017 tarihli bir çalışma tabloyu biraz karıştırdı. Araştırmacılar iki erkeğin başına ölçüm cihazı yerleştirip üç farklı trene bindirdi ve beyindeki şekil değişimini bilgisayarda modelledi. Modele göre beyin yüzeyi 4 milimetreye kadar kaydı, dokudaki en büyük gerinme yüzde 7,6'ya ulaştı. Bu değer koşudan yüksek, hafif bir futbol kafa vuruşuna yakın ve ortalama sarsıntı eşiğinin altında. Aynı trende benzer koltukta oturan iki kişinin kafa hareketi de birbirinden belirgin biçimde farklıydı.9 Çalışmanın yazarlarından Lyndia Wu bugün British Columbia Üniversitesi'nde ve CNN'e X2 gibi riski yüksek olabilecek trenlerin ayrıca incelenmesi gerektiğini söyledi.1
Hiç ölçülmeyen darbe
Bu üç çalışma, kafası serbestçe sallanan binicinin ivmesini ölçtü. Kafanın sert bir yüzeye çarpması onlarda yok, X2'yi ölçen de yok. Davacıların anlattığı ise tam bu çarpma.
Subdural kanamanın bilinen yolu, beyin yüzeyinden zara uzanan köprü damarların yırtılmasıdır. Leuven'de kadavralarla yapılan deneylerde bu damarlar kısa darbelerde saniyekare başına yaklaşık 10.000 radyanlık dönme ivmesinde koptu; 10 milisaniyeden uzun süren darbelerde eşik 5.267'ye kadar indi.10 Pfister'in ölçtüğü en sert dönme ivmesi, yastık kavgasındaki 2.054'tü. Baş dayanağına arka arkaya çarpan bir kafanın bu sayılardan hangisine yaklaştığını bilen yok, çünkü X2'de böyle bir kayıt hiç alınmadı.
Tıp dergilerinde hız treninden sonra subdural kanama 1994'ten beri ara sıra raporlanıyor. 2016'daki bir derleme on iki vaka saydı. Vakaların bir kısmında kan sulandırıcı ilaç ya da beyinde kist gibi zemin hazırlayan bir durum vardı, bir kısmında hiçbir şey yoktu. Yazarlar, beyin ile kafatası arasındaki boşluk yaşla büyüdüğü için riskin yaşla artabileceğini yazdı.11
Six Flags mahkemede trenin endüstri standartlarına uyduğunu, kuvvetlerin talimata uyan "normal" bir binicide hematom yapacak kadar güçlü olmadığını savundu. Kalıcı kapanış açıklamasında da X2'nin "sayısız güvenlik testini geçtiğini" yineledi.3 Florida Üniversitesi'nden eğlence treni güvenliği uzmanı Brian Avery ise aynı trene bağlanan tekrarlı beyin yaralanmalarının "açık bir güvenlik sinyali" olduğunu söyledi. Kaliforniya'nın iş güvenliği kurumu Cal/OSHA, 2022'de Hawley'in ölümünden sonra parkın verdiği test verilerine bakıp treni birkaç gün içinde yeniden açtırmıştı. O testlerin dayandığı standartları üretici ve işletmecilerin de oturduğu bir komite yazıyor.1
Bugüne kadar hiçbir X2 davası kararla bitmedi; hepsi sulhla kapandı ya da sürüyor. Hawley için adli tıp nedeni trene bağladı, Temmuz'daki iki kadın için cerrahlar da aynısını yaptı. Hız trenlerinde ölçülen ivmelerin günlük hareketlerden pek farklı olmadığı doğru. Davaların anlattığı yaralanma ise dönen koltukta kafanın baş dayanağına çarpmasıyla ilgili ve bu çarpmanın gücünü ölçen bir çalışma yok. Eyalet kurumunun Temmuz'da başlattığı inceleme sürüyor. Lucy Alvarez'in davası Ekim 2027'de jüri önüne çıkacak.1
Dipnotlar ve Kaynaklar
- Blake Ellis, Melanie Hicken, Kyung Lah, "They braved a world-famous Six Flags roller coaster. Then they were rushed to the hospital for emergency brain surgery", CNN, 27 Ağustos 2026. cnn.com ↩
- Greer-Wilkinson v. Six Flags vd., Guillen v. Six Flags vd. ve Wilk v. Six Flags vd., tazminat dava dilekçeleri, Kaliforniya Eyalet Mahkemesi, Eylül 2026. dilekçe (PDF) ↩
- Fedor Zarkhin, "Magic Mountain closes X2 coaster permanently after history of injuries", Los Angeles Times, 29 Eylül 2026. latimes.com ↩
- "Six Flags Closes Its X2 Roller Coaster After Brain-Injury Lawsuits", TIME, 29 Eylül 2026. time.com ↩
- "Six Flags Magic Mountain reaches settlement in fatal X2 roller coaster lawsuit", FOX 11 Los Angeles, Ağustos 2026. foxla.com ↩
- "Over 100 people suffered brain injuries on X2 rollercoaster at Six Flags, lawyers for victims say", NBC News, 23 Eylül 2026. nbcnews.com ↩
- B. J. Pfister, L. Chickola, D. H. Smith, "Head motions while riding roller coasters: implications for brain injury", American Journal of Forensic Medicine and Pathology 30(4):339-345, 2009. doi:10.1097/PAF.0b013e318187e0c9 ↩
- D. H. Smith, D. F. Meaney, "Roller coasters, g forces, and brain trauma: on the wrong track?", Journal of Neurotrauma 19(10):1117-1120, 2002. doi:10.1089/08977150260337921 ↩
- C. Kuo, L. C. Wu, P. P. Ye, K. Laksari, D. B. Camarillo, E. Kuhl, "Pilot findings of brain displacements and deformations during roller coaster rides", Journal of Neurotrauma 34(22):3198-3205, 2017. doi:10.1089/neu.2016.4893 ↩
- B. Depreitere, C. Van Lierde, J. Vander Sloten vd., "Mechanics of acute subdural hematomas resulting from bridging vein rupture", Journal of Neurosurgery 104(6):950-956, 2006. doi:10.3171/jns.2006.104.6.950 ↩
- R. A. Scranton, R. W. Evans, D. S. Baskin, "A motion simulator ride associated with headache and subdural hematoma: first case report", Headache 56(2):372-378, 2016, doi:10.1111/head.12717; ilk vaka raporu: C. M. Fernandes, M. R. Daya, "A roller coaster headache", Journal of Trauma 37(6):1007-1010, 1994. ↩
Bu yazı bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Bir yolculuktan sonra geçmeyen şiddetli baş ağrısı, kusma, konuşma bozukluğu ya da bilinç bulanıklığı acil durumdur; 112'yi ara.
kafa1milyon
Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.
