NASA'nın hesabına göre 18 Kasım 2026 Çarşamba günü, Türkiye saatiyle 13.16'da Voyager 1 Dünya'dan 25.902.068.356 kilometre uzakta olacak. Işık bu yolu tam 24 saatte alıyor. İnsan yapımı hiçbir cisim bu uzaklığa daha önce varmadı. Araç 5 Eylül 1977'de Florida'daki Cape Canaveral'dan bir Titan IIIE roketiyle fırlatılmıştı ve çizgiyi geçtiğinde yolculuğu 49 yıl 2 ay 11 günü bulacak.1
O gün NASA'nın gönderdiği bir komut araca ertesi gün ulaşacak. Aracın cevabını duymak bir gün daha sürecek.
Bu yazıda neler var?
- Voyager 1'e komut gönderen mühendis, cevabı iki gün sonra alabiliyor.
- Dünya'dan uzaklaşan bir araç her yıl üç ay boyunca Dünya'ya yaklaşıyor; bunun hesabı NASA'nın açık yörünge verisinde duruyor.
- Aracın taşıdığı on bilimsel aletten bugün yalnızca ikisi açık.
- Voyager 1 yıldızlararası ortama 2012'de girdi, Güneş sisteminin dış kabuğuna varması ise yüzyıllar alacak.
Bir ışık günü ne kadar uzak?
Işık saniyede 299.792 kilometre yol alıyor. Ay'a 1,3 saniyede varıyor, Güneş'ten Dünya'ya 8 dakika 20 saniyede geliyor. Gezegenlerin en uzağı Neptün'e Dünya'dan ortalama 4 saat 10 dakikada ulaşıyor. Bir ışık günü bunun yaklaşık altı katı ediyor. Gökbilimcilerin birimiyle 173,14 astronomik birim, yani Dünya ile Güneş arasındaki ortalama uzaklığın 173 katı.1
Voyager 1 saatte yaklaşık 61.000 kilometre hızla gidiyor. Bu hız, İstanbul ile Ankara arasındaki 450 kilometrelik karayolunu yarım dakikadan kısa sürede almaya yeter, ama ışığın ancak 17.700'de biri kadar. NASA'ya göre araç Küçükayı takımyıldızındaki Gliese 445 yıldızının yönünde ilerliyor ve yaklaşık 40.000 yıl sonra ona 1,7 ışık yılı kadar yaklaşacak.1 Yıldızın yanına hiç varmayacak.
Uzaklığın bir inceliği de var. Mesafe 18 Kasım öğleden sonra bir ışık gününe ulaşsa da Dünya'ya varan sinyalin tam 24 saat yol yapmış olması 19 Kasım sabahı 05.17'yi buluyor, çünkü sinyal yoldayken araç da uzaklaşmaya devam ediyor.2 26 Ekim itibarıyla Voyager 1 Dünya'dan 25,84 milyar kilometre uzakta ve çizgiye 62 milyon kilometre kalmış durumda.2
Uzaklaşırken her yıl Dünya'ya yaklaşıyor
NASA'nın tarih verirken dayandığı yörünge verisi, Jet Tahrik Laboratuvarı'nın (JPL) Horizons sisteminde herkese açık. Voyager 1'in Dünya'ya uzaklığını oradan gün gün çektik ve düz bir artış çıkmadı. 2026'da mesafe 20 Ocak'ta 25,435 milyar kilometreyle bir tepe yaptı, sonra 24 Nisan'a kadar azalıp 25,394 milyar kilometreye indi. Araç bu üç ayda Dünya'ya yaklaşık 41 milyon kilometre yaklaştı.2
Bunun sebebi Dünya'nın kendi yolu. Voyager 1 Güneş'ten saniyede yaklaşık 17 kilometre hızla uzaklaşıyor, Dünya ise Güneş'in çevresinde saniyede yaklaşık 30 kilometreyle dönüyor. Yılın bir bölümünde Dünya'nın yörüngesi araca doğru kıvrılıyor ve Dünya araca, aracın uzaklaştığından daha hızlı yaklaşıyor. Yılın öbür yarısında iş tersine dönüyor. Horizons verisine göre iki cisim arasındaki uzaklık eylül başında saniyede 41 kilometre artarken mart başında saniyede 7,7 kilometre azalıyor.2 Takvimdeki "bir ışık günü" anı bu yüzden yörünge hesabıyla bulunuyor; aracın hızını mesafeye bölmek doğru günü vermiyor.
Bu salınım 18 Kasım'daki geçişi geri almayacak. 2027'nin yaklaşma döneminde mesafe en fazla 25,927 milyar kilometreye inecek, yani bir ışık gününün yaklaşık 25 milyon kilometre üstünde kalacak.2
18 vatlık bir verici, iki çalışan alet
Voyager 1 Dünya'yla 3,66 metre çapındaki çanak anteniyle konuşuyor. 1977'de bu, uzaya gönderilmiş en büyük tek parça yansıtıcıydı. X bandındaki vericisi antene en yüksek ayarında 18 vat radyo gücü veriyor.3 Olağan veri hızı saniyede 160 bit, düz metinle saniyede 20 harf. Komutlar araca bunun da onda biri hızla, saniyede 16 bitle gidiyor.4
Bu zayıf sinyali yakalamak için NASA'nın Derin Uzay Ağı'ndaki büyük çanaklar gerekiyor. Ağın Kaliforniya, İspanya ve Avustralya'da birer 70 metrelik anteni var. JPL'in iletişim monografisine göre araca komut göndermek ve kayıtlı veriyi indirmek bu 70 metrelik antenlerden biriyle yapılıyor, günlük 160 bitlik akış ise 34 metrelik antenlerle de alınabiliyor.3 17 Nisan 2026'da gönderilen bir kapatma komutunun araca varması 23 saat kadar sürdü.5
- 25.902.068.356 km
- Işığın 24 saatte aldığı yol. Voyager 1 bu uzaklığa 18 Kasım 2026'da varacak.NASA, What Is a Light-Day?, 2026
- 49 yıl 2 ay 11 gün
- 5 Eylül 1977'deki fırlatmadan ışık günü çizgisine kadar geçen süre.NASA, What Is a Light-Day?, 2026
- 160 bit/sn
- Voyager'ın olağan veri hızı; yüksek kazançlı antene giden en yüksek verici gücü 18 vat.Ludwig ve Taylor, JPL DESCANSO, 2002
- 4 vat
- Plütonyumla çalışan jeneratörlerin her yıl kaybettiği elektrik gücü.NASA, 17 Nisan 2026
Aracın asıl darboğazı elektrik. Voyager 1 enerjisini, plütonyumun bozunmasıyla ısınan radyoizotop termoelektrik jeneratörlerden alıyor ve her yıl yaklaşık 4 vat kaybediyor. Taşıdığı 10 bilimsel aletten 8'i kapalı. Kameralar 14 Şubat 1990'da, kozmik ışın aleti 25 Şubat 2025'te kapatıldı. 27 Şubat 2026'daki rutin bir dönüş manevrasında güç beklenmedik biçimde düşünce ekip 17 Nisan'da düşük enerjili yüklü parçacık aletini de kapattı. Açık kalan ikisi manyetik alanı ölçen manyetometre ile plazma dalgalarını dinleyen alıcı.56
Ekip temmuzda ikiz araç Voyager 2'de "Big Bang" adını verdiği bir değişim yaptı: iki ısıtıcıyı ve yalnızca yaydığı ısı için açık tutulan eski bir teyp kaydediciyi aynı anda kapatıp yerlerine daha az elektrik çeken üç parça açtı. Tasarruf yaklaşık 10 vat tuttu ve Voyager 2'nin üç aleti en az bir yıl daha açık kalabilecek. NASA aynı değişimi önümüzdeki aylarda Voyager 1'de de yapacağını duyurdu; görev yöneticisi Kareem Badaruddin, Voyager 1'deki güç testinin temmuz sonunda çok iyi geçtiğini söyledi.7
Güneş sisteminden çıktı mı?
Voyager 1'in 2012'de Güneş sistemini terk ettiği sık yazılır, oysa o yıl geçilen sınır Güneş rüzgârının bittiği yerdi. Güneş'ten esen yüklü parçacık akımı, yıldızlararası gazla karşılaştığı yerde duruyor ve bu sınıra heliyopoz deniyor. Iowa Üniversitesi'nden Donald Gurnett'in ekibi 2013'te Science dergisinde, aracın plazma dalga alıcısının 9 Nisan 2013'te yaklaşık 2,6 kilohertzlik titreşimler yakaladığını bildirdi. Bu frekans santimetreküp başına yaklaşık 0,08 elektrona karşılık geliyordu, Güneş rüzgârının dış bölgesindeki yoğunluğun 40 katı kadar. Ekip geçişin 25 Ağustos 2012 civarında olduğu sonucuna vardı.8 O ölçümü yapan alet, bugün hâlâ açık olan iki aletten biri.
Güneş'in çekimine bağlı buzlu cisimlerden oluşan Oort Bulutu ise çok daha uzakta. NASA bulutun iç kenarını Güneş'ten 2.000 ila 5.000 astronomik birim uzağa koyuyor ve Voyager 1'in oraya yaklaşık 300 yılda gireceğini yazıyor.9 Bu iki rakam kendi içinde tam örtüşmüyor. Araç yılda yaklaşık 3,6 astronomik birim yol alıyor ve bugün 172 astronomik birim civarında; bu hızla en yakın tahmin olan 2.000 astronomik birime varması bile 500 yıl kadar sürer.
Yakındaki tarih 5 Eylül 2027, fırlatmanın 50. yılı. Voyager 2 ise Uranüs ve Neptün'e uğrayan başka bir rotayla gittiği için daha geride ve NASA onun bir ışık günü çizgisine Kasım 2035'te varacağını hesaplıyor.1
Dipnotlar ve Kaynaklar
- NASA Science. Voyager 1: What Is a Light-Day? 2026. science.nasa.gov ↩
- NASA JPL Horizons Sistemi. Hedef Voyager 1 (-31), Dünya merkezli gözlemci tablosu, 1 Temmuz 2025 - 1 Temmuz 2028, günlük adım; uzaklık, uzaklaşma hızı ve ışık süresi. Sorgu 26 Ekim 2026. Tepe ve dip noktaları, yaklaşma miktarı ve 2027 en yakın değeri bu veriden kafa1milyon tarafından hesaplandı. ssd.jpl.nasa.gov/horizons ↩
- Ludwig, R. ve Taylor, J. (2002). Voyager Telecommunications. DESCANSO Design and Performance Summary Series, Article 4. Jet Propulsion Laboratory, Caltech. voyager.gsfc.nasa.gov ↩
- NASA Science. Voyager: Spacecraft. science.nasa.gov ↩
- NASA Science, Voyager blogu. NASA Shuts Off Instrument on Voyager 1 to Keep Spacecraft Operating, 17 Nisan 2026. science.nasa.gov ↩
- NASA Science. Where Are Voyager 1 and 2 Now? Alet durum tablosu, 17 Nisan 2026 güncellemesi. science.nasa.gov ↩
- NASA Science, Voyager blogu. NASA Engineers Help Prolong Voyager 2's Science Mission, 4 Ağustos 2026. science.nasa.gov; Scientific American. NASA's Voyager 2 survives daring 'big bang' maneuver, Ağustos 2026. scientificamerican.com ↩
- Gurnett, D. A., Kurth, W. S., Burlaga, L. F. ve Ness, N. F. (2013). In Situ Observations of Interstellar Plasma with Voyager 1. Science, 341(6153), 1489-1492. doi:10.1126/science.1241681 ↩
- NASA Science. Oort Cloud: Facts. science.nasa.gov ↩
Kapak: Voyager 1'i taşıyan Titan IIIE/Centaur roketi, 5 Eylül 1977, Cape Canaveral. Fotoğraf: NASA, kamu malı / Wikimedia Commons.
kafa1milyon
Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.
