Tesla'nın Uçan Roadster Fikrine Uzmanlardan Şüpheci Yaklaşım

15 Ekim 2026 gecesi Teksas'ta, Waco kenti yakınlarındaki SpaceX roket test tesisinde Tesla'nın yeni Roadster'ı ucu kıvrılıp tersine dönen bir rampaya tırmandı. Rampanın sonunda tavanı yere bakarken yüzeyden koptu, havada 180 derece döndü ve tekerleklerinin üstüne indi.³ Başka bir denemede park hâlindeki beş arabanın üzerinden atladı.⁵ Direksiyonda kimse yoktu. Elon Musk bunun nedenini sahnede "kimseyi öldürmediğimizden emin olmak için" diye açıkladı.⁴

Araba ilk kez 2017'de tanıtılmış, 2020'de yolda olacağı söylenmişti.⁷ Musk bu kez seri üretim için 2028'i verdi, menzil vaadi de 1.000 kilometreden 480 kilometre civarına indi.⁸ Uçabilen sürümün adı Rocket. Tesla onu yalnızca davetle satacak ve kendi sitesine "kamu yollarında kullanım için onaylı değildir" notunu düşmüş durumda.¹

Kanadı yok, pervanesi yok

Tesla, Roadster'ı üç sürümde satacak.¹ En sadesi olan Performance, aracın altındaki havayı fanlarla emip tekerlekleri yola bastırıyor. Şirkete göre bu emme gücü, araba dururken bile onu bir tavanda ters tutmaya yetiyor. Thrust sürümünde bagajın yerine 200 litrelik, karbon sargılı bir basınç tüpü konuyor. Tüp 10.000 psi'ye, yani yaklaşık 690 bara kadar basınçla azot taşıyor ve arkadaki dört iticiyi besliyor. Tesla'nın araç mühendisliğinden sorumlu başkan yardımcısı Lars Moravy'ye göre bu iticiler 80 kilonewtonun üzerinde itki veriyor, tek motorlu bir savaş uçağının motoru kadar.² Tesla, Thrust sürümünün saatte 96 kilometreye bir saniyenin altında çıktığını söylüyor.

Uçan sürüm Rocket'ta yolcu koltuğunun yerine 400 litrelik ikinci bir tüp giriyor, köşelere ve yanlara altı itici daha ekleniyor. Araba böylece tek kişilik kalıyor. Ortada yanan bir yakıt yok: tüpteki gaz bir vanadan memeye salınıyor, dışarı kaçan gaz da arabayı ters yöne itiyor. Şişirilip ağzı bırakılan balon aynı yolla uçar. Uydular uzayda yön değiştirmek için bu tür soğuk gaz iticilerini onlarca yıldır kullanıyor. Moravy azotu seçmelerini, arabaya yakıt koymanın onlara yanlış gelmesiyle ve havanın büyük kısmının zaten azot olmasıyla açıklıyor.²

Fikir sekiz yıllık. Musk Haziran 2018'de Roadster için bir "SpaceX seçenek paketi" duyurmuş, arabanın çevresine 10 kadar küçük itici yerleştirileceğini yazmış ve "belki uçmasını bile sağlarlar" diye eklemişti. Ocak 2019'da arka koltukların yerine yüksek basınçlı hava tüpü konacağını açıkladı.⁹ Tesla'nın tanıtım sayfası bağı tek cümleyle kuruyor: "Roadster'ı bir rokete koyduk. Şimdi Roadster'ın içine bir roket koyduk."¹

Depo kaç saniye yetiyor?

Tesla uçuş süresi açıklamadı. Kore'nin bilim yayını DongA Science, sıvı yakıtlı roket motoru geliştiren Perigee Aerospace'in kurucusu Shin Dong-yoon ile birlikte kaba bir hesap yaptı.⁵ Hesapta araç 1.700 kilo, depo 600 litre, depolama basıncı 5.500 psi, hava sıcaklığı 20 derece alındı. Bu koşullarda araba havada asılı durmak için saniyede yaklaşık 24 kilo gaz harcamak zorunda ve depo 11,3 saniyede bitiyor. Kalkışta ve inişte harcanan gaz da, boşaldıkça düşen basınç da bu sayıya dahil edilmedi. Gerçek süre daha kısa olur.

Shin'e göre gösteride görülen uçuş, büyük olasılıkla bu arabanın havada kalabileceği en uzun süreye yakındı.⁵ Aynı varsayımlarla arka iticiler 80 kilonewtonluk tam güçte çalışırsa depo 2,4 saniye civarında boşalıyor.

Doldurmak saatler sürüyor. Moravy'nin Hagerty'ye anlattığına göre 600 litrenin tamamını dış bir yüksek basınç kaynağından doldurmak bugün 6-7 saat alıyor. Tesla bu süreyi yarım saate indirmeye çalışıyor ama bu henüz bir hedef.² Musk 2018'de, araçtaki bir pompanın tüpü sürüş sırasında kendiliğinden dolduracağını yazmıştı.⁹ Moravy'nin anlattığı düzende dolum dışarıdan yapılıyor.

Bu arabayı kim denetleyecek?

CBS News soruyu ABD Ulaştırma Bakanlığı'na götürdü ve net bir cevap alamadı.³ Karayolu araçlarından Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi (NHTSA) sorumlu. İdare yazılı açıklamasında aracın fizik yasalarına meydan okuyor gibi görünebileceğini, ama üreticinin federal araç güvenlik standartlarına uymak zorunda olduğunu söyledi. Havacılık kurumu FAA ise kısa kesti: Tesla'nın aracı FAA'nın hava aracı tanımına uymuyor. Bakanlıktan adı verilmeyen üst düzey bir yetkili, aracın gerçekten havalanabileceğinden bile kuşkulu olduğunu anlattı.

Havacılık uzmanları başka bir yol tarif ediyor. FAA'nın eski yöneticilerinden, bugün Embry-Riddle Havacılık Üniversitesi'nde hava trafik yönetimi programını yürüten Michael McCormick'e göre 113 kiloyu aşan her uçan araç FAA onayından geçmek ve hava sahası izni almak zorunda. Bu onay en az bir yıl sürebilir. Araç sahibinin sürücü belgesi de yetmez, en azından amatör pilot lisansı gerekir. San José Eyalet Üniversitesi'nde ders veren havayolu pilotu Scott Miller, eyaletlerin çoğunda uçan araçların yalnızca havalimanından ya da helikopter pistinden kalkabildiğini hatırlatıyor. Miller'a göre bu arabayı gerçekten uçurmak, büyük ve özel bir arazide mümkün olabilir.⁴

Musk da sahnede bunu kabul etti: "Her yerde yasal olduğundan emin değilim. Bu, güvenlik için en iyi hâle getirilmiş bir araba sayılmaz."⁴

Uçan arabaların teslimat sicili

Avustralya'daki Queensland Teknoloji Üniversitesi'nin robotik merkezini yöneten Michael Milford, ABC'ye tanıtımın "çok belli ve kabul etmek gerek ki şık bir tanıtım gösterisi" olduğunu söyledi.⁶ Milford'a göre kalkıp irtifaya çıkan helikopter benzeri hava taksileri, takla atan bir yol arabasından çok önce gelir. Yerdeki arabanın bütün yolculuğu yayaların ve öteki araçların hemen yanında geçiyor, hava taksisi ise yolun çoğunu onlardan uzakta yapıyor. Melbourne Üniversitesi'nden mühendis Milad Haghani da aracı büyük ölçekte üretilebileceğine dair hiçbir güvencesi olmayan bir teknoloji vitrini sayıyor.⁶

Kanatlı ve pervaneli uçan arabaların geçmişi bu kuşkuyu besliyor. MIT mezunlarının 2006'da kurduğu Terrafugia'nın Transition modeli Mart 2009'da ilk kez uçtu ve ilk teslimat 2011'e planlandı. Tarih defalarca ertelendi. Şirket 2017'de Çinli Geely'ye satıldı, Transition Ocak 2021'de FAA'dan hafif spor uçağı olarak uçuşa elverişlilik belgesi aldı. Birkaç hafta sonra Terrafugia'nın ABD'deki 80 ila 100 çalışanı işten çıkarıldı ve geliştirme Çin'e taşındı. Transition o güne dek tek bir müşteriye teslim edilmemişti.¹⁰

Slovakya'da Klein Vision'ın AirCar'ı Ocak 2022'de 70 saatlik test uçuşu ve 200'ü aşkın kalkış inişten sonra uçuşa elverişlilik belgesi aldı, belge deneysel kategoride verildi. Kaliforniyalı Alef Aeronautics'in Model A'sı Haziran 2023'te FAA'dan aldığı özel belgeyle yalnızca sınırlı yerlerde, sergi ve araştırma amacıyla uçabiliyor.¹¹ İkisi de bugün sıradan bir sürücünün satın alıp yolda kullanabileceği bir ürün değil.

Roadster'ın uçmayan sürümü için Tesla 5.000 dolar kaparoyla rezervasyon alıyor, fiyat henüz açıklanmadı.³ Seri üretim için verilen tarih 2028. Rocket sürümünün hangi kurumun iznine bağlı olacağı ise Ekim 2026 itibarıyla FAA'nın da NHTSA'nın da açıklamalarında yer almıyor.

kafa1milyon

Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.