Jonathan'dan kan almak yasaktı. Saint Helena yetkilileri, adanın en ünlü sakinine enfeksiyon bulaşma riskini göze almadı ve ABD'deki araştırmacıların 2017'deki talebine yalnızca ağız içinden örnek alınması şartıyla izin verdi. Adanın veteriner hekimi Joe Hollins işi sabahın erken saatinde yaptı, çünkü gün ilerledikçe ağızdaki ot kırıntıları örneğe karışabilirdi. Kaplumbağaya yem veriyormuş gibi yaptı. Jonathan havayı ısırmaya başlayınca ağzını eldivenli bir elle açık tuttu, öbür eliyle dilinin altını kazıdı.1 Örnekleri adadan Florida'ya Patrick Uzay Kuvvetleri Üssü'nün personeli taşıdı.
Analizin sonucu 7 Ekim 2026'da Science Advances dergisinde yayımlandı. Bir dev kaplumbağanın genleri açıp kapatan kimyasal işaretleri, yani epigenomu, ilk kez bu çalışmada okundu.2
- Jonathan'ın 1832 doğumlu sayılmasının hangi kayda dayandığını ve bu tarihin neden bir alt sınır olduğunu anlattık.
- Genomunda yalnızca ona ait değişiklik taşıyan 287 genin hücrede hangi işlere baktığını yazdık.
- Ekibin en çok önemsediği bulgunun genleri açıp kapatan işaretlerde çıkmasını ve 117 yaşında ölen bir kadınla kurulan bağı açıkladık.
- Yanak sürüntüsüyle yapılan bir çalışmanın neyi kanıtlayamadığını yazarların kendi cümlelerinden derledik.
1832 bir alt sınır
Jonathan'ın doğum kaydı yok. Seyşeller'den Saint Helena'ya 1882'de hediye olarak getirildi ve o günün kayıtlarında "tam yetişkin" diye geçiyor. Guinness Dünya Rekorları bu ifadeyi en az 50 yaş olarak okuyor; 1832 tarihi de buradan çıkıyor.3 Yani 194 bir hesabın sonucu ve büyük ihtimalle eksik kalan bir sayı. Valilik konutu Plantation House'un bahçesinde 1882 ile 1886 arasında çekilmiş bir fotoğraf, Jonathan'ı adaya varışından birkaç yıl sonra bugünkü boyutunda gösteriyor.
Bu yaşın türü için ne anlama geldiğini makalenin girişindeki bir hesap gösteriyor. Hayvanat bahçelerinin ortak kayıt sistemi Species360'tan yapılan bir analize göre erkek Aldabra kaplumbağalarının ortalama toplam ömrü 80,5 yıl, üst sınırı 93,7 yıl. Jonathan bu sınırı yaklaşık bir asır geçmiş durumda.1
Genomda ne bulundu
Kan olmayınca uzun DNA zincirleri de olmadı. Yanak hücrelerinden çıkan DNA parçalıydı, bu yüzden ekip kısa okumalarla toplam 165 milyar baz okudu. Parçaları yerine oturtmak için ABD'de bakılan 36 yaşındaki Tank adlı başka bir Aldabra kaplumbağasının kanından eksiksiz bir referans genom kurdular. Jonathan'ın okumalarının yüzde 93'ü bu genoma oturdu ve 6,9 milyon güvenilir farklılık çıktı. Soy analizi onu Aldabra Mercan Adası'nın Grande Terre kaplumbağalarına yakın buldu, ama kalıtımının bir kısmı bilinen hiçbir gruba uymadı.1
Karşılaştırmada Tank'ın yanında, 2012'de ölen Galapagos kaplumbağası Yalnız George ile insan genomu da vardı. Yalnız George üzerine 2019'da yapılan çalışmanın derlediği yaşlanma genleri listesinde, yalnızca Jonathan'da görülen ve proteinin tek bir yapı taşını değiştiren 287 gen bulundu.4 Ekip bu değişiklikleri dört ayrı protein dil modeliyle tarttı. Etkili olabileceği öngörülen 41 genin 12'si yaşlanma veri tabanlarında zaten kayıtlı. Kromozom uçlarını koruyan POT1 ve ACD, DNA onarımında çalışan ERCC1 ve TP53BP1, Okinawa'daki uzun ömürlü insanlarla ilişkilendirilen FOXO3 bunlardan bazıları.1
Hücrenin büyüme sinyallerini yöneten mTOR yolundaki LAMTOR4 geninin dev kaplumbağalarda ikinci bir kopyası var. Jonathan'daki ikinci kopyada işlevi bozduğu öngörülen iki değişiklik bulundu ve yazarlar bunun yolu kısmen frenleyebileceğini düşünüyor. Bağışıklık hücrelerinin yaşlanmış ve kanserleşmiş hücreleri delmek için kullandığı perforin geninden Jonathan'da 10, Yalnız George'da 7 kopya sayıldı.
Düzenini koruyan gen anahtarları
DNA'nın üzerine yapışan küçük metil grupları, bir genin ne zaman ve ne kadar okunacağını ayarlıyor. Yaş ilerledikçe bu işaretlerin dizilişi rastgele bozuluyor. Araştırmacılar bu dağınıklığa metilasyon entropisi diyor. Genin başındaki anahtar bölgede, promotörde dağınıklık artınca genin ne kadar okunacağı hücreden hücreye oynamaya başlıyor.
Ekip Jonathan'ın yanak DNA'sını dört Aldabra kaplumbağasıyla karşılaştırdı: 5 yaşında bir yavru, 12 yaşındaki Smalls ve yaşları bilinmeyen ama 1969'da yetişkin oldukları kayıtlı iki erkek, Toka ile Poka. Genom genelindeki dağınıklık yaşla neredeyse düz bir çizgide arttı. En dağınık genom Jonathan'ınkiydi.1
Ayrışma promotörlerde çıktı. Beş hayvanın hepsinde yeterince okunabilen 2.895 promotörden 272'si Jonathan'da ve iki genç hayvanda düzenli, Toka ile Poka'da dağınıktı. Bu 272 genin 35'i mitokondriyle, yani hücrenin enerji üretimiyle ilgili; 25'i RNA işleme ve protein yapımıyla, 15'i genom ve kromozom ucu onarımıyla. Cambridge Üniversitesi'nden kaplumbağa ekoloğu Justin Gerlach, enerji üretimi ve DNA onarımıyla ilgili bu düzenleyicilerin Jonathan'da neredeyse iki yüzyıl boyunca dikkat çekici biçimde sabit kaldığını söylüyor.2 Yazarlar tabloyu, 2024'te 117 yaşında ölen Maria Branyas üzerine 2025'te yayımlanan analizle yan yana koyuyor. O çalışma Branyas'ın mitokondrilerinin yaşıtlarına göre çok verimli çalıştığını bulmuştu.5
Çalışmanın sınırları
Makalenin sınırlar bölümü uzun ve açık sözlü. Kan olmadığı için uzun okuma teknolojisi kullanılamadı, RNA çıkarılamadı; Jonathan'a özgü değişikliklerin genlerin çalışmasını gerçekten değiştirip değiştirmediği ölçülemedi. Promotör karşılaştırması bütün promotörlerin yaklaşık yüzde 10'unu kapsıyor. Karşılaştırmada toplam beş Aldabra var ve bu desenin bu türe mi, yoksa genel olarak yaşlanmaya mı ait olduğu bilinmiyor. Yazarlar düzenli promotörlerle uzun ömür arasında doğrudan neden sonuç ilişkisi kurmaya verilerinin yetmediğini kendileri yazıyor.1
Çalışmanın bütçesi de küçük. Vanderbilt'in duyurusuna göre analizi Stephen Voland Araştırma Fonu'nun 50 bin dolarlık desteği karşıladı. Kıdemli yazar Stephen Clark, uzun ömür araştırmaları yapan, kâr amacı gütmeyen Kallel Vakfı'nın kurucusu.6
Ekibin istediği doğrulama, kan örneğiyle yapılacak daha derin bir metilasyon okumasına bağlı. Jonathan bugün kataraktlar yüzünden göremiyor ve koku alma duyusu zayıfladı, ama işitmesi hâlâ iyi.3 Saint Helena hükümetinin 2022'de ona verdiği resmî doğum gününe göre 4 Aralık 2026'da 194 yaşını dolduracak.
Dipnotlar ve Kaynaklar
- B. Vaisvil, D. P. Schmitt, A. Jones ve ark. (2026). "Epigenetic insights into extreme longevity in the world's oldest terrestrial animal, Jonathan". Science Advances 12. DOI: 10.1126/sciadv.adw8887 ↩
- University of Cambridge (7 Ekim 2026). "Genetic analysis of the world's oldest land animal reveals secret of living 194 years". cam.ac.uk ↩
- Guinness World Records. "Oldest land animal (living)" ve "190-year-old Jonathan becomes world's oldest tortoise ever" (2022). guinnessworldrecords.com ↩
- V. Quesada, S. Freitas-Rodríguez, J. Miller ve ark. (2019). "Giant tortoise genomes provide insights into longevity and age-related disease". Nature Ecology & Evolution 3, 87-95. DOI: 10.1038/s41559-018-0733-x ↩
- E. Santos-Pujol, A. Noguera-Castells, M. Esteller ve ark. (2025). "The multiomics blueprint of the individual with the most extreme lifespan". Cell Reports Medicine 6, 102368. DOI: 10.1016/j.xcrm.2025.102368 ↩
- Bill Snyder, Vanderbilt Health News (7 Ekim 2026). "An extremely old giant tortoise named Jonathan may hold the secret to a long, healthy life: Study". news.vumc.org ↩
kafa1milyon
Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.
