İzmir Smyrna Agorası'nda ilk kez duvar resimleri çıktı

31 Ağustos 2026'da İzmir Büyükşehir Belediyesi, Smyrna Antik Kenti kazısından yeni bir paket duyurdu.¹

Çalışma Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle İzmir Katip Çelebi Üniversitesi adına sürüyor. Kazı başkanı Prof. Dr. Akın Ersoy. Duyuruda geçen yıl ortaya çıkarılan mozaik tabanın devamında üç yeni mekan tespit edildiği yazıyor. İkisinin tabanı mozaik, üçüncününki mermer. Aynı sezonda Agora ile Smyrna Tiyatrosu çevresinde, ekibin daha önce hiç kaydetmediği duvar resimleri de çıktı.¹²

Üç oda, bir ilk boya izi

Ersoy, yeni mekanlarda duvar resmine ilk kez ulaştıklarını açıkça söyledi.

"Bugüne kadar Smyrna Agorası'nda ve tiyatro çevresinde hiç karşılaşmamıştık," dedi. Bu cümle, boyanın şehrin her yerinde bilinmediği anlamına gelmiyor; Agora–tiyatro hattında şimdiye kadar kayda geçmemiş olması anlamına geliyor. Mekanlar milattan sonra 5. ve 6. yüzyıllara, yani Geç Antik Çağ'a tarihleniyor. Ersoy, Roma İmparatorluğu'nun 395'te ikiye bölünmesi ve Hristiyanlığın yayılmasıyla kent dokusunun değiştiğini; yeni buluntuların Smyrna'daki bu dönüşüme dair somut katman verdiğini belirtti.¹

Yeni odalar Efes'teki Yamaç Evleri'ne benzer özellikler taşıyor. Ersoy, yapıların kamusal bir işleve sahip olabileceğini değerlendiriyor. Bu, özel konut değil de ortak kullanımlı bir birim ihtimalidir; kesin plan tipi ve eşya envanteri kamuoyuna henüz ayrıntılı düşmedi. Mozaik ile mermer tabanın yan yana çıkması, odaların aynı komplekse bağlandığını ama zemin işçiliğinin oda oda ayrıldığını gösteriyor.²³

Roma kanalı hâlâ su taşıyor

Aynı kazı turunda Roma dönemine ait bir su kanalının yaklaşık 150 metrelik bölümü izlendi.

Ersoy, kanalın yaklaşık iki bin yıldır su taşımaya devam ettiğini; kaynağın henüz bulunmadığını söyledi. Agora'nın güneyindeki Namazgah Hamamı ve Kurşunlu Cami çevresinde bir pınar olabileceğini, suyun bu güzergâhı izleyerek Agoraya ulaştığını aktardı. Kaynak noktası açılmadan kanalın tam şebeke haritası çizilemez; ekip şimdi o noktayı arıyor.¹³

Smyrna, Helenistik ve Roma dönemlerinde Ege'nin büyük liman kentlerinden biriydi. Agora bugün Konak ilçesinde, modern caddelerin ortasında açık bir arkeolojik park gibi duruyor. Geç Antik Çağ katmanı, klasik sütunlu meydanın üstüne binen yeniden kullanım ve yeni oda düzenlerini gösteriyor. Duvar boyası bu katmanda, en azından Agora–tiyatro çevresinde, ilk kez belgelendi.

Ne kesin, ne açık

Duyuru basın özeti düzeyinde. Resimlerin konusu, renk paleti, figürlü mü yoksa bezeme mi oldukları henüz ayrıntılı yayımlanmadı. Üç odanın tek bir yapı kompleksi mi yoksa bitişik birimler mi olduğu, Efes Yamaç Evleri karşılaştırmasının plan tipi mi yoksa zemin işçiliği mi üzerinden kurulduğu da laboratuvar ve çizim paketini bekliyor. Su kanalının kaynağı için Namazgah–Kurşunlu hattı bir çalışma hipotezi; sondaj sonucu değil.²

Güvenli olan tablo dar. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi ekibi, 2026 sezonunda Smyrna Agorası'nda MS 5.–6. yüzyıla tarihlenen üç yeni mekan açtı; ikisi mozaik, biri mermer tabanlı. Prof. Dr. Akın Ersoy, aynı alanda Agora ve tiyatro çevresinde duvar resmine ilk kez rastladıklarını duyurdu. Roma su kanalının yaklaşık 150 metresi izlendi; kaynağı hâlâ aranıyor.¹

Elvan

Derin Geçmiş'in sesi. Kazı raporlarını, makale dipnotlarını ve müze envanterlerini okuyup hikâyeye çeviriyor. Bir buluntuyu anlatırken kimin kazdığını da söylemeyi ilke sayar.