Bilim · Yer Bilimleri yazıları e-postana gelsin mi?
Haftada bir, böyle yazıları tek e-postada gönderiyoruz. Reklam yok, istediğin an tek tıkla ayrılırsın.

9 Ekim Cuma, Panama saatiyle 12.56'da (Türkiye saatiyle 20.56) ülkenin Pasifik kıyısındaki Azuero yarımadasında 7,7 büyüklüğünde bir deprem oldu. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) merkez üssünü Herrera eyaletindeki Pitaloza Arriba köyünün 12 kilometre batı-güneybatısında, 12,6 kilometre derinlikte gösteriyor. Kurumun bölge için andığı büyük tarihsel depremler 1934'teki 7,5 ile 1962'deki 7,2; bu sarsıntı ikisinden de büyük.1 10 Ekim sabahı açıklanan resmi bilançoda ölü ya da kayıp yok, 27 kişi hafif yaralı.2

Türkiye'de haber gece aramalara yansıdı. Trendler sayfamız "Deprem" terimini 9 Ekim saat 21.49'da yakaladı. Terim listede 2. sıraya kadar çıktı, yaklaşık 20 bin arama aldı; altında "panama deprem tsunami" gibi aramalar toplandı.

Bu yazıda neler var?

Hasar dokuz eyalete yayıldı

Panama Ulusal Sivil Koruma Sistemi (SINAPROC) 10 Ekim bilançosunda dokuz eyalette hasar sayıyor: 142 konut, 4 apartman, 188 okul, 20 sağlık tesisi, 26 kamu binası, 13 kilise, 7 otel ve 9 köprü. Bir kıyı köyünden yaklaşık 300 kişi yüksek bir yere taşındı. Köprüler ve heyelanlar yüzünden 5 köyle bağlantı kesildi.2

En ağır görüntüler Penonomé'den geldi. Başkente 150 kilometre uzaklıktaki bu kentte küçük bir otel ile valilik binası çöktü, katedralin iki kulesinden biri yıkıldı. Hükümetin ilk raporuna göre ülkedeki içme suyu arıtma tesislerinin neredeyse hepsi hasar aldı ve başkenti besleyen tesis cuma gecesi yüzde 20 kapasiteyle çalışıyordu.3 Los Santos eyaletinde, 1938'de ulusal tarihi anıt ilan edilen San Atanasio Kilisesi'nin çöktüğünü yerel basın bildirdi.4

Penonomé'deki San Juan Bautista Katedrali'nin iki kuleli beyaz cephesi ve önündeki meydan
Penonomé'deki San Juan Bautista Katedrali, 2011. Panama hükümetinin ilk raporuna göre 9 Ekim depreminde iki kulesinden biri yıkıldı. Fotoğraf: Gualberto107, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.

Başkent Panama City merkez üssüne yaklaşık 240 kilometre uzakta. Orada dört apartman hafif hasar aldı, eski bankacılık bölgesindeki binalar önlem olarak boşaltıldı.3 Tocumen Havalimanı uçuşları bir süre durdurup denetimden sonra yeniden açtı; elektrik dağıtım şirketi Naturgy altı eyalette kesinti bildirdi.5

Tsunami uyarısı üç saatten kısa sürdü

ABD Tsunami Uyarı Sistemi depremden dakikalar sonra Panama'nın Pasifik kıyısı için tsunami tehdidi yayımladı. Kolombiya, Kosta Rika, Ekvador ve Meksika'ya kadar uzanan kıyı ülkeleri de kısa süreli uyarı aldı. Sistem uyarıyı üç saat dolmadan "tsunami riski geçti" notuyla kaldırdı.6

O üç saatte dalga en çok Los Santos'un güney kıyısını etkiledi. Panama Üniversitesi Yer Bilimleri Enstitüsü müdürü Néstor Luque, Pasifik Tsunami Uyarı Merkezi'nin modeline dayanarak Isla Cañas çevresinde 1 ile 3 metre arasında düzensiz dalgalar beklendiğini söyledi. Bunun tek bir dalga olmayacağını, saatlerce sürebilecek bir dalga dizisi olacağını ekledi. Adada kıyıya en yakın bazı evlere su girdi.7

Panama Kanalı'nda gemi geçişi hiç durmadı. Kanal İdaresi (ACP) acil durum protokolünü devreye aldı ve ilk denetimde Pasifik yakasındaki dört ofis binasında hafif hasar buldu. Colón eyaletindeki Monte Esperanza su arıtma tesisinin yükseltilmiş su deposunun çelik aksamı da zarar gördü. Deprem anında kanalın iki ucunda geçiş bekleyen 40 gemi vardı. Kilitler ve barajların güvenlik denetimi sürüyor.8

Pazarcık ölçeğinde bir kırılma

Türkiye'den bakınca rakam tanıdık. 6 Şubat 2023'te saat 04.17'de Pazarcık'ta olan depremi AFAD 7,7, USGS 7,8 olarak ölçtü. İki depremde de fayın iki yakası birbirine göre yana kaydı. USGS Panama'daki kırılmayı sol yanal doğrultu atımlı faylanma diye tanımlıyor; Doğu Anadolu Fayı da sol yanal bir faydır.19

İki deprem arasındaki en büyük sayısal fark, sarsıntıyı yaşayan nüfusta görülüyor. USGS'nin PAGER sistemi her büyük depremde sarsıntı haritasını nüfus haritasıyla çakıştırıyor ve hangi şiddeti kaç kişinin yaşadığını hesaplıyor. Pazarcık depreminde IX şiddetinde, yani yıkıcı sarsıntıda yaklaşık 746 bin kişi vardı. Panama'da aynı şiddeti yaşayan nüfus 14 bin.1011 Merkez üssüne en yakın kasaba Tonosí 2.257 kişilik. Sarsıntının VII şiddetinde hissedildiği en büyük iki kent, Santiago ve Chitré, 46'şar bin nüfuslu.10

Bilgi grafiği: VII, VIII ve IX şiddetinde sarsıntı yaşayan tahmini nüfus. Pazarcık depreminde 6,35 milyon, 1,93 milyon ve 746 bin; Panama depreminde 454 bin, 180 bin ve 14 bin
IX şiddetindeki sarsıntıyı Pazarcık'ta 50 kattan fazla insan yaşadı. Panama değerleri USGS'nin 9 Ekim tarihli otomatik hesabıdır; sarsıntı haritası yeni istasyon verisiyle güncellendikçe değişebilir. Grafik: kafa1milyon.com, veriler USGS PAGER.

PAGER bina stoku için de not düşüyor. Panama'daki bölge için nüfusun depreme dayanıklı ve dayanıksız yapıların karışımında yaşadığını, en yaygın zayıf tiplerin donatısız tuğla yığma ve kerpiç olduğunu yazıyor. Pazarcık raporunda ise bölge nüfusunun sarsıntıya karşı "son derece savunmasız" yapılarda yaşadığı, en yaygın zayıf tipin sünek olmayan az katlı betonarme olduğu notu vardı.1011 Saat de farklıydı: Pazarcık depremi gecenin dördünde, Panama depremi öğle saatinde oldu. İçişleri Bakanlığı'nın Şubat 2024 açıklamasına göre 6 Şubat depremlerinde 38.901 bina yıkıldı, 53.537 kişi hayatını kaybetti.12

Panama'daki bilanço henüz kesin sayılmaz. PAGER'in otomatik modeli can kaybı için turuncu alarm vermişti, yani kayda değer kayıp öngörüyordu. Devlet Başkanı José Raúl Mulino da sayıların sonraki saatlerde ya da günlerde değişebileceğini söyledi.104

Villa de Los Santos'taki San Atanasio Kilisesi'nin beyaz sömürge dönemi cephesi ve çan kulesi
Villa de Los Santos'taki San Atanasio Kilisesi, 2008. 1938'den beri ulusal tarihi anıt olan yapının depremde çöktüğünü yerel basın bildirdi; hasarın boyutu için resmi rapor bekleniyor. Fotoğraf: Gualberto107, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.

Artçılar sürüyor

Ana şoktan yaklaşık 3,5 saat sonra, Türkiye saatiyle 23.25'te 6,6 büyüklüğünde bir artçı geldi. Bu sabah 07.14'te Tonosí yakınında 6,0 kaydedildi. USGS kataloğunda merkez üssünün 250 kilometre çevresinde, ana şokla birlikte 4 ve üzeri 43 deprem var.1

USGS'nin 10 Ekim'de Türkiye saatiyle 03.51'de yayımladığı artçı tahmini, bir hafta içinde 6 ve üzeri bir artçı olasılığını yüzde 67, 7 ve üzeri bir deprem olasılığını yüzde 13 veriyor. Tahmin sabahki 6,0'dan önce hesaplandı. Kurum bu olasılıkları her gün yeni kayıtlarla güncelliyor.13

Kanal İdaresi kilit ve baraj denetimlerinin sonucunu ayrıca açıklayacak. SINAPROC'un 10 Ekim bilançosunda kayıp kişi bulunmuyor; bina denetimleri 9 eyalette sürüyor ve 5 köye kara yolu hâlâ kapalı.

Dipnotlar ve Kaynaklar

  1. U.S. Geological Survey, "M 7.7 - 12 km WSW of Pitaloza Arriba, Panama" (us6000u18k): olay sayfası, odak mekanizması (Mww 7,7, sol yanal doğrultu atımlı), tektonik özet (1934 M7,5 ve 1962 M7,2), ComCat artçı kaydı. Erişim 10 Ekim 2026. earthquake.usgs.gov ↩
  2. SINAPROC bilançosu, EFE aktarımı: "Terremoto en Panamá: al menos 27 heridos leves y más de 400 edificaciones afectadas", 20minutos, 10 Ekim 2026. 20minutos.es ↩
  3. Panama Hükümeti ve SINAPROC ilk raporu, EFE aktarımı: "El terremoto de 7,7 dejó afectaciones materiales y de momento ninguna víctima en Panamá", Noticias SIN, 9-10 Ekim 2026. noticiassin.com ↩
  4. Associated Press, "2 powerful earthquakes and multiple aftershocks rock Panama", weather.com, 9 Ekim 2026. San Atanasio Kilisesi ve Devlet Başkanı Mulino'nun açıklaması. weather.com ↩
  5. Reuters, "Panama hit by strongest quake in 75 years", Business Standard, 10 Ekim 2026; CBC News, "Powerful 7.7 magnitude earthquake rocks Panama". business-standard.com, cbc.ca ↩
  6. RTVE / EFE, "Un terremoto de magnitud 7,7 sacude Panamá sin causar víctimas y se anula la alerta por posible tsunami", 9 Ekim 2026. rtve.es ↩
  7. Infobae, "El Instituto de Geociencias advirtió sobre olas anómalas de hasta tres metros en Isla Cañas", 9 Ekim 2026; Néstor Luque'nin Telemetro açıklaması. infobae.com ↩
  8. Panama Kanal İdaresi açıklamaları: Ship & Bunker, "Magnitude 7.7 Earthquake Hits Panama; Canal Transits Continue", 9 Ekim 2026; GMT Eight, "Panama Canal Authority: Earthquake caused damage to some facilities", 10 Ekim 2026. shipandbunker.com, gmt8press.com ↩
  9. AFAD, "06 Şubat 2023 Pazarcık (Kahramanmaraş) Mw 7.7 ve Elbistan (Kahramanmaraş) Mw 7.6 Depremlerine İlişkin Ön Değerlendirme Raporu", Şubat 2023. ↩
  10. U.S. Geological Survey, PAGER, us6000u18k: nüfus maruziyet tablosu, kent listesi, bina stoku notu, ekonomik kayıp için kırmızı, can kaybı için turuncu alarm (otomatik sürüm, 9 Ekim 2026). earthquake.usgs.gov ↩
  11. U.S. Geological Survey, PAGER, us6000jllz (Pazarcık, 6 Şubat 2023): nüfus maruziyet tablosu ve bina stoku notu. earthquake.usgs.gov ↩
  12. İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, AFAD Kahramanmaraş Merkezli Depremleri Değerlendirme Toplantısı, AA aktarımı, TRT Haber, 2 Şubat 2024. trthaber.com ↩
  13. U.S. Geological Survey, Aftershock Forecast, us6000u18k, 10 Ekim 2026 00.51 UTC: bir haftalık, bir aylık ve bir yıllık olasılıklar (ETAS modeli). earthquake.usgs.gov ↩
  14. Görseller: kapak, USGS ShakeMap şiddet haritası (us6000u18k, sürüm 8), ABD kamu malı; Penonomé katedrali ve San Atanasio Kilisesi, Gualberto107, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons. Grafik: kafa1milyon.com. ↩

Bu içerik bilgi amaçlıdır ve deprem tahmini değildir. Rakamlar 10 Ekim 2026 sabahı itibarıyladır; güncel durum için SINAPROC ve USGS duyurularını izleyin.

Kategoriler ve Etiketler
Bilim deprem panama tsunami panama kanalı artçı deprem yer bilimleri
Bu yazıyı paylaş
kafa1milyon

kafa1milyon

Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.