Jesse C. Douglass, 1838 sonbaharında Indiana'dan batıya sürülen Potawatomi kafilesinin kayıt memuruydu. Her akşam o günün mesafesini, kamp yerini, erzakın durumunu deftere geçiriyordu. 5 Eylül çarşamba gününe ait notun son cümlesi şu: "Bu günün akşamı bir çocuk öldü."1 Aynı gün 51 kişi yürüyemeyecek kadar hasta olduğu için bir önceki kamp yerinde bırakılmıştı.

Çocuğun adı hiçbir kayıtta geçmiyor. Öldüğü yerde, Rochester kasabasının yaklaşık sekiz kilometre güneyinde, bugün bir kaya ve üstünde küçük bir metal levha duruyor.2

Bu yazıda neler var?

Adı geçmeyen bir imza

Potawatomiler bugünkü Indiana'nın kuzeyinde, Yellow River kıyısında yaşıyordu. Şef Menominee'nin köyü Twin Lakes'teydi; yüz kadar kulübe ve çadırdan, bir de kütükten yapılmış küçük bir kiliseden oluşuyordu.3 5 Ağustos 1836'da hükümet ajanı Abel C. Pepper, bu araziyi Menominee ile birlikte paylaşan üç şefe bir satış antlaşması imzalattı: Black Wolf, Notawkah ve Pepinawah. Menominee'nin adı metinde yoktu. Antlaşma, bütün grubun iki yıl içinde Mississippi'nin batısına taşınmasını da şart koşuyordu.4

Menominee itirazını Ağustos 1838'deki bir mecliste yüksek sesle söyledi. Kayda geçen sözlerine göre genç şefler sarhoş edilerek onay vermişti, kendisi de onay vermiş gibi gösterilmişti. "Topraklarımı satmadım. Satmayacağım da. Hiçbir antlaşma imzalamadım ve imzalamayacağım," dedi.5 Başkan Martin Van Buren'e yazılan dilekçeler cevapsız kaldı.4

Arazide hak iddia eden yerleşimciler Indiana valisi David Wallace'a dilekçe verdi. Vali, General John Tipton komutasında yüz gönüllülük bir birlik kurdurdu. Birlik 30 Ağustos'ta haber vermeden köye girdi. O gün 120 kişi toplandı, 1 Eylül'e kadar sayı 714'e çıktı. Köyün kilisesi 30 Ağustos'tan 4 Eylül'e kadar karakol olarak kullanıldı.3 Menominee ve iki şef daha bir tutuklu arabasına kondu.6

Ağaçlarla çevrili bir çimenlikte yüksek taş kaide üstünde ayakta duran bir yerli şef heykeli, önünde beyaz kısa taş direkler
Twin Lakes'teki Menominee heykeli. Indiana meclisi 1909'da bu anıt için 2.500 dolar ayırdı; kaidesinde 859 kişinin 4 Eylül 1838'de buradan götürüldüğü yazıyor. Fotoğraf: Chris Light, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.

Toz, susuzluk, hasta arabaları

4 Eylül sabahı dokuz buçukta kafile yola çıktı. Günlükte 286 at ve 26 araba sayılıyor. Hava bunaltıcıydı, yollar tozdan görünmüyordu. Su bulunamadığı için ilk kamp, planlanandan sekiz kilometre ileride, 34 kilometre yürünerek Tippecanoe Nehri kıyısındaki Chippeway'de kuruldu.7

Ertesi gün yol Rochester'dan geçti. Fulton County Tarih Derneği'nin derlediği anlatımlara göre yaklaşık bir buçuk kilometre uzunluğundaki sıra kasabanın içinden geçerken bazı yerleşimciler yolculara mısır ekmeği verdi.8 Akşam kamp Mud Creek'te kuruldu ve ilk ölüm o gece yazıldı. 7 Eylül sabahı bir çocuk daha öldü, 8 Eylül'de ölen çocuğun üç yaşında olduğu not edildi. 9 Eylül'de Logansport yakınındaki kampa gelen hekimler 300 hasta saydı.1 Hastalığın adı günlükte geçmiyor. Sonradan yazan yerel tarihçiler tifo ile sıtmadan şüpheleniyor.8

Rakamlarla
859 kişi
4 Eylül 1838'de Twin Lakes'ten yola çıkarılan Potawatomi sayısı.Menominee anıtı kaidesi; McKee, Indiana Magazine of History, 1939
61 gün
Indiana'dan Kansas'taki Pottawattomie Creek'e kadar süren yürüyüş, yaklaşık 1.060 kilometre.Douglass günlüğü, 1838
39 ölüm
Kansas'taki yeniden yoklamada yolda öldüğü yazılan kişi sayısı; günlükte geçen ölümlerin 27'si çocuk.Pepper yoklama listesi; McKee, 1939
300 hasta
Yolun altıncı gününde, 9 Eylül'de Logansport'taki kampta hekimlerin saydığı hasta.Douglass günlüğü, 1838

16 Eylül'de Illinois'in Danville kasabasında kafileye Fransız rahip Benjamin Marie Petit katıldı. Petit, Twin Lakes kilisesinin rahibiydi ve yolculardan pek çoğunu kendisi vaftiz etmişti. Piskoposu önce izin vermemiş, kafile yola çıktıktan sonra razı olmuştu. Danville'de şefleri tutuklu arabasından çıkarttırdı, kaçmayacaklarına kendi sözünü verdi.9 Petit'in tanıklığına göre yolcular süngüyle itiliyor, arabalara öyle sıkıştırılıyordu ki bazıları sıcaktan ve havasızlıktan öldü.3

Twin Lakes'ten Pottawattomie Creek'e uzanan yolun çizgi grafiği; Mud Creek, Logansport, Danville, Quincy ve Independence durakları tarih ve kilometreleriyle işaretli
İlk ölüm yolun 48. kilometresinde yaşandı; geriye 1.000 kilometreden fazla yol kalmıştı. Durakların yeri günlükteki mil cetvelinden hesaplandı, eyalet sınırları yaklaşıktır. Grafik: kafa1milyon.
Bilim · Tarih yazıları e-postana gelsin mi?
Haftada bir, böyle yazıları tek e-postada gönderiyoruz. Reklam yok, istediğin an tek tıkla ayrılırsın.

Kansas'ta ev yoktu

Kafile 4 Kasım 1838'de bugünkü Osawatomie yakınındaki Pottawattomie Creek'e vardı. Yerlilerden sorumlu ajan orada değildi. Söz verilen evler de yapılmamıştı. Ertesi gün kafileden Pepishkay şöyle konuştu: "Bolluk içinde yaşadığımız evlerimizden alındık, bir çöle, bir ıssızlığa getirildik."8

Kansas'ta tutulan yeniden yoklama, yolda 39 kişinin öldüğünü, 68 kişinin kaçtığını, iki kişiye geri dönme izni verildiğini yazar. Listede 756 kişi kalmıştı.8 Kafilenin günlüğünü 1939'da inceleyen tarihçi Irving McKee kayıtlarda 27 çocuk ve 11 yetişkin ölümü saydı.3 Indiana Tarih Bürosu için 2024'te hazırlanan bir çalışma ise en az 43 ölüm sayıyor; ölenlerin çoğu bebek ve çocuktu.4

İlk kış dere kıyısında ağaç kabuğu ve branda çadırlarda geçti. Mart 1839'da topluluk, ormanı daha bol olan Sugar Creek'e taşındı ve ilk iş olarak kütükten bir kilise kurdu. Petit bu taşınmayı göremedi. 2 Ocak 1839'da hasta hâlde yola çıkmış, Şubat 1839'da St. Louis'te ölmüştü.4 Naaşı 1856'da Notre Dame Üniversitesi'ne taşındı.6 Menominee ise 15 Nisan 1841'de Kansas'ta, elli yaşlarında öldü.3

Kayadaki levha

Twin Lakes'teki heykel 1909'da dikildi. Eyalet meclisi, milletvekili Daniel McDonald'ın iki yıllık çabasından sonra Menominee heykeli için 2.500 dolar ayırdı. McKee'ye göre bu, ABD'de bir yasa kararıyla bir yerliye dikilen ilk anıttı.3

Mud Creek taşı ise 1976'da, ABD'nin 200. kuruluş yılında kondu. Fulton County Tarih Derneği'nin başkanı Shirley Willard'ın oğlu Allen Willard, izcilikteki en yüksek rütbe için yürüttüğü projede Rochester'ın 285 numaralı izci birliğiyle kayayı yerleştirdi. Levhada tek bir cümle var: "Potawatomilerin zorla sürülmesinde bir Kızılderili çocuğun ilk öldüğü yer, 5 Eylül 1838."2 Levha 1989'da kayadan sökülüp çalındı. Dernek 1990'da bağışlarla yenisini taktı.10

Bir adliye binasının önündeki çimenlikte üzerlerinde Kansas, Missouri, Illinois ve Indiana yazan dört kaya ve ortada harita ile metin taşıyan bir pano
Rochester'daki Fulton County adliyesinin önünde 1995'te kurulan anıt. Dört kaya, kafilenin geçtiği dört eyaletin adını taşıyor; panoyu sürgünde yürüyen bir ailenin torunları destekledi. Fotoğraf: Chris Light, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.

1988'de, sürgünün 150. yılında Willard ile Citizen Potawatomi Nation üyesi George Godfrey ilk anma kervanını düzenledi. Kervan o tarihten beri beş yılda bir aynı yolu Indiana'dan Kansas'a kadar izliyor. 2013'e gelindiğinde gönüllüler, aralarında 30 izcinin de bulunduğu ekiplerle kamp yerlerine 80'den fazla işaret koymuştu.11 Mud Creek levhası bu işaretlerden biri; Indiana 25 karayolunun batı kenarında, Twin Lakes'ten 48 kilometre uzakta duruyor.

Dipnotlar ve Kaynaklar

  1. Douglass, J. C. (1838). "Journal of an Emigrating Party of Pottawattomie Indians, 1838". Indiana Magazine of History, 21 (1925), 315-336 (günlük konvoy başkanı William Polke adına tutuldu; yazarı tartışmalıdır). Seçme bölümler: Smithsonian National Museum of the American Indian. americanindian.si.edu ↩
  2. The Historical Marker Database. "Trail of Death", Rochester, Fulton County, Indiana (1976). hmdb.org; Atlas Obscura. "First Death Marker on the Trail of Death". atlasobscura.com ↩
  3. McKee, I. (1939). "The Centennial of 'The Trail of Death'". Indiana Magazine of History, 35(1), 27-41. scholarworks.iu.edu ↩
  4. Gratzol, Bennet ve Tinsley (2024). "'The Journey of a People:' The Potawatomi of Indiana After the Trail of Death". Indiana Historical Bureau. in.gov ↩
  5. Edmunds, R. D. (1978). The Potawatomis: Keepers of the Fire. University of Oklahoma Press, s. 267. Alıntı: Smithsonian NMAI. americanindian.si.edu ↩
  6. Potawatomi Trail of Death Association. "History of 1838 Trail of Death" (arşiv kopyası). web.archive.org ↩
  7. Polke, W. Günlük kaydı, 4 Eylül 1838. Citizen Potawatomi Nation. "Chronicling the Potawatomi Trail of Death, Part 1" (2014). potawatomi.org ↩
  8. Willard, S. ve Cecrle, J. (1988). "Trail of Death 1838 Diary" ve Pepper yoklama listesi. Fulton County Historical Society, Rochester. kansasheritage.org ↩
  9. Petit, B. M. (1941). The Trail of Death: Letters of Benjamin Marie Petit. Ed. Irving McKee. Indiana Historical Society Publications, 14(1); Willard ve Cecrle (1988), 16 Eylül kaydı. ↩
  10. Kansas Heritage Group. "Trail of Death map: marker list", Mud Creek ve Rochester işaretleri. kansasheritage.org ↩
  11. Willard, S. (2013). "Trail of Death caravan to travel Sept. 23-28". Citizen Potawatomi Nation. potawatomi.org; True West Magazine. "Potawatomi Trail of Death". truewestmagazine.com ↩

Kapak: Logansport'taki Potawatomi kamp yeri taşı; 1838 sonbaharında burada ayin yapıldığı, hastalara yardım edildiği ve ölülerin gömüldüğü yazıyor. Fotoğraf: Emergencyninja, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.

Kategoriler ve Etiketler
Tarih potawatomi ölüm yolu zorunlu göç indiana kızılderililer tarih
Bu yazıyı paylaş
kafa1milyon

kafa1milyon

Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.