11 Eylül 2026 sabahı Yemen'deki Husi güçleri birkaç tekneyle Babülmendep Boğazı'nın ortasındaki Mayyun adasına çıktı. Hükümete bağlı birlikler adayı çatışmadan bırakmıştı; bir gün önce kıyıdaki Muha limanı da el değiştirmişti.1 Mayyun 13 kilometrekarelik volkanik bir ada ve boğazı iki kanala ayırıyor. Petrol tankerleri için ne anlama geldiği haber bültenlerinde uzun uzun konuşuldu. Aynı suyun dibinde ise Avrupa ile Asya arasındaki internet kablolarının neredeyse tamamı yatıyor.
Avrupa ile Asya arasındaki veri kapasitesinin yüzde 90'ından fazlası Kızıldeniz'in altından geçiyor ve bu kablolar denize, en dar yerinde 32 kilometreyi bulmayan bu boğazdan giriyor.2
- Normalde iki haftada onarılan bir deniz kablosunun 2024'te neden beş ay beklediğini anlattık.
- Marmaris'e inen uluslararası kablonun Yemen'de hangi limana uğradığı yazının ortasında.
- Google'ın Eylül'de Türkiye'den aldığı fiber için olağan fiyatın kaç katını ödediği iddiasını kaynağıyla yazdık.
- Irak üzerinden Türkiye'ye çıkan kara yolunun veriyi kaç milisaniye kısalttığını hesaplarıyla verdik.
Kopan kablo neden aylarca bekliyor
Şubat 2024'te Husilerin füzeyle vurduğu Rubymar adlı yük gemisi mürettebatı tarafından terk edildi. Gemi batmadan önce günlerce sürüklendi ve deniz tabanına sarkan çapası üç kabloyu, AAE-1, Seacom ve EIG hatlarını kopardı. Hong Konglu operatör HGC ilk hesapta Asya ile Avrupa arasındaki trafiğin yüzde 25'inin etkilendiğini duyurdu. Ağ şirketi RETN sonradan kendi ölçümlerine dayanarak gerçek etkinin yüzde 70'e yakın olduğunu yazdı.3
Kablo onarımı aslında hızlı bir iş. İnternet trafiğini izleyen Infoblox'tan Doug Madory, onarım gemisi müsaitse işin bir iki haftada bittiğini söylüyor.2 Rubymar'ın kopardığı kabloların onarımı ise ancak Temmuz 2024'ün son haftasında tamamlandı. Gemiler Yemen sularında çalışmak için hem izin hem de ateş altında kalmayacaklarına dair güvence bekledi; izinler bir de ortaklardan birinin Yemen'in devlet operatörü olması yüzünden tartışmaya döndü.4
Eylül 2025'te bu kez Cidde açıklarında SEA-ME-WE 4 ve IMEWE kabloları koptu. Microsoft, Orta Doğu'dan geçen Azure trafiğinde gecikmenin arttığını duyurdu. Pakistan'daki bir operatör de kullanıcılarını akşam saatlerinde yavaşlamaya karşı uyardı.5
Başka bir kabloya geçmek de çare olmuyor. TeleGeography'den Paul Brodsky, birkaç ayrı kabloda kapasite kiralansa bile hepsi aynı dar sudan geçiyorsa yedeğin de aynı riski taşıdığını söylüyor.2
Marmaris'teki kablonun Yemen'de bir durağı var
Türk Telekom, 2016'da hizmete giren SEA-ME-WE 5 kablosunun tam ortaklarından ve kablonun Türkiye'deki iniş noktası Marmaris.6 Bu 20 bin kilometrelik hat Singapur'dan başlıyor; Hint Okyanusu ve Umman Denizi'ndeki duraklardan sonra Yemen'in Kızıldeniz kıyısındaki Hudeyde limanına, oradan Cibuti'ye, Suudi Arabistan'ın Yanbu limanına ve Mısır'a uğruyor. Hudeyde bugün Husilerin elinde. Marmaris'ten Asya'ya açılan bu kapı da Babülmendep'ten geçiyor. RETN'nin 2024 raporu Asya ile Avrupa arasındaki bağlantının fazlasıyla iki kabloya, AAE-1 ile SEA-ME-WE 5'e yaslandığını yazmıştı.3
Google'ın Türkiye'den aldığı fiber
Teknoloji haber sitesi Rest of World'ün 7 Ekim'de yayımladığı habere göre Google, Eylül'de Türkiye'de devlet boru hatları boyunca döşenmiş bir çift fiber satın aldı. Anlaşmayı bilen ve adının verilmesini istemeyen bir kaynak, ödenen paranın Türkiye'yi geçecek yeni hatlar için beklenen yaklaşık 6 milyon avroluk fiyatın iki üç katı olduğunu söyledi. Bu tür uzun mesafe fiber genellikle 15 yıl ve üzeri kullanım için peşin ödenir, bakım için ayrıca yıllık ücret alınır. Google ve Meta haberle ilgili sorulara yanıt vermedi.2 Rakamı şirketler doğrulamadı; tek bir kaynağın beyanına dayanıyor.
Aynı kaynağa göre Google ile Meta, Irak üzerinden yedekte tuttukları bir kara hattına canlı trafik göndermeye başladı. Irak hükümeti de 10 Eylül'de Katarlı Ooredoo ile bir geçiş sözleşmesi imzaladı. Veri Basra Körfezi'ndeki Fav yarımadasından girecek, yer altı fiberiyle kuzeye, Türkiye sınırına çıkacak. İletişim Bakanı Mustafa Sanad, hattın yer altında olduğu için bölgedeki savaşlardan etkilenmeyeceğini savundu.7 Iraklı fiber şirketi iQ Networks'ün tahminine göre Körfez'den Avrupa'ya giden veri bazı deniz rotalarında yaklaşık 150 milisaniyede gidiyor; Irak üzerinden kara yolunda bu süre 70 milisaniyeye kadar inebiliyor.8
Microsoft da 23 Eylül'de Orta Doğu'da 2030'a kadar deniz ve kara bağlantılarına 400 milyon dolardan fazla yatırım yapacağını açıkladı. Şirketin gerekçesi, bir hat kesildiğinde trafiği başka yoldan geçirebilmek.9
Kara hattı neden çoğu zaman boşta duruyor
Kara hatları pahalı, deniz kabloları çok daha ucuz. Madory bu yüzden yeni kara rotalarının bir kablo kopana kadar büyük ölçüde boşta bekleyeceğini düşünüyor.2 Karadaki altyapı da korunaklı sayılmaz. Mart 2026'da insansız hava araçları Amazon'un Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki iki veri merkezini vurdu, Bahreyn'deki bir tesise de zarar verdi. Emirates NBD ve ADCB gibi bankaların mobil uygulamaları, Careem gibi hizmetler bir süre çalışmadı.10
TeleGeography'nin hesabına göre Google, Meta, Microsoft ve Amazon dünyadaki uluslararası internet bant genişliğinin dörtte üçe yakınını tek başına kullanıyor.2 Bu dört şirket yedek hat aradığında fiyatı da onlar belirliyor; Türkiye'den geçen fiberin değeri iki ay içinde böyle değişti. 5 Ekim'de Suudi destekli hükümet güçleri boğaz çevresinde bazı mevzileri geri aldığını açıkladı, Husiler bunu yalanladı.2 Irak'taki Ooredoo hattının, bakanın verdiği takvime göre bağlantı kurulduktan üç dört ay sonra çalışması bekleniyor. Körfez'i deniz altından Fav'a bağlayacak FIG kablosunun ise 2027'de devreye girmesi planlanıyor.8
Dipnotlar ve Kaynaklar
- Mohammed Ghobari ve ark., Reuters (11 Eylül 2026). "Gulf oil threatened anew as Houthis reach key island and pipeline is shut down"; adanın büyüklüğü için Al Jazeera (12 Eylül 2026), "Iran-backed Houthis seize strategic Mayun Island: Can they hold it?". reuters.com, aljazeera.com ↩
- Indranil Ghosh, Rest of World (7 Ekim 2026). "Conflict in the Red Sea is forcing cloud giants to find a new route for the internet". Kapasite payı, Google anlaşması, Paul Brodsky (TeleGeography) ve Doug Madory (Infoblox) görüşleri. restofworld.org ↩
- Telecoms.com (Mart ve Nisan 2024). HGC'nin yüzde 25 tahmini ve RETN'nin yüzde 70'e yakın etki değerlendirmesi: "Red Sea cable cuts' impact was 'severely underestimated'". telecoms.com ↩
- Dan Swinhoe, DatacenterDynamics (25 Temmuz 2024). "Subsea cable repairs in Houthi-controlled waters in the Red Sea completed"; izin anlaşmazlığı için gCaptain, "Damaged Subsea Cables Repaired in Red Sea". datacenterdynamics.com, gcaptain.com ↩
- Network World (8 Eylül 2025). "Red Sea cable cuts trigger latency for Azure, cloud services across Asia and the Middle East"; Pakistan uyarısı için The Independent (7 Eylül 2025). networkworld.com, independent.co.uk ↩
- Türk Telekom International, "SEA-ME-WE 5" ürün sayfası; iniş noktaları için SEA-ME-WE 5 konsorsiyumu, "Route". turktelekomint.com, seamewe5.com ↩
- Irak Haber Ajansı INA (10 Eylül 2026). "Iraq Signs Contract with Qatar's Ooredoo to Transit Internet Capacity to Europe"; Mayıs 2025 Fav-İbrahim Halil anlaşması için 964media (10 Eylül 2026). ina.iq, 964media.com ↩
- Noon Post (2026). "From oil to data: How Iraq could become an internet corridor between the Gulf and Türkiye" (iQ Networks gecikme tahmini ve FIG takvimi); Ooredoo basın bülteni (7 Ekim 2026), "OFN Signs Dark Fibre Agreement with iQ Networks". noonpost.com, ooredoo.com ↩
- Brad Smith, Microsoft On the Issues (23 Eylül 2026). "Microsoft strengthens its commitment to the Middle East by investing in technology, digital resilience, and people". blogs.microsoft.com ↩
- CNBC (3 Mart 2026). "Banking, payments services disrupted after Amazon UAE data centers hit in drone strikes"; The National (3 Mart 2026). cnbc.com, thenationalnews.com ↩
- Kapak fotoğrafı: Babülmendep Boğazı'nda Mayyun (Perim) adası ve Şeyh Said yarımadası, Uluslararası Uzay İstasyonu'ndan, 13 Mart 2010. NASA, kamu malı, Wikimedia Commons. commons.wikimedia.org ↩
Kerem
İstanbul'da yaşıyor. Teknoloji yazıyor.
