18 Temmuz 1944'te Doğu Prusya'daki Kurt İni karargâhında bir brifing sürerken odada bir sinek dolaşıyordu. Anlatılana göre sinek birkaç kez Hitler'in omzuna, birkaç kez de masadaki haritaya kondu. Hitler sonunda yanındaki SS yaverine, Fritz Darges'e dönüp sineği halletmesini söyledi.1
Darges şakayla karşılık verdi. Uçan bir haşere söz konusu olduğuna göre bu iş hava kuvvetlerinin yaveri Nicolaus von Below'a düşerdi. Hitler öfkelendi ve onu oracıkta görevden aldı. İngiliz basınının aktardığı cümle kısaydı: "Doğu cephesine gidiyorsun!"2 İki gün sonra aynı karargâhın brifing barakasında bir bomba patladı.
- Altmarklı bir ihracat memurunun Hitler'in günlük programını tutan adama nasıl dönüştüğü.
- Görevden alındıktan iki gün sonra patlayan bombanın onu nerede yakaladığı.
- Cephe kayıtlarının sürgünden sonraki dokuz ay hakkında ne söylediği.
- Ölümünden sonra basılması vasiyet edilen anıların tarihçileri neden heyecanlandırdığı.
Hitler'in günlük programını tutan subay
Darges 8 Şubat 1913'te Altmark bölgesindeki Dülseberg köyünde doğdu ve ihracat memurluğu eğitimi aldı. 1 Nisan 1933'te, Nazilerin iktidara gelmesinden iki ay sonra SS'e katıldı. Bad Tölz'deki SS subay okulunu bitirdi, 1936'da Hitler'in özel kalem şefi Martin Bormann'ın yaveri oldu. Yaver, bir komutanın ya da devlet adamının yanında duran, randevularını ve yazışmalarını yürüten yardımcı subaydır. 21 Ekim 1940'ta Hitler'in kişisel yaverleri arasına alındı.3
Görevini 2009'da kendisi tarif etti: Hitler'in günlük programından sorumluydu ve her an onun yanında olmak zorundaydı. Hitler'le ilk kez 1934'teki Nürnberg parti kongresinde karşılaşmıştı. Hitler'in İtalya ziyaretinde, resmi heyette yeri olmayan Eva Braun'a ayrı bir güzergâhta eşlik etmekle görevlendirilmişti.3 BBC'nin aktardığına göre savaş boyunca bütün büyük toplantılarda ve brifinglerde bulunuyordu.1
Kurye uçağı, sinema ve bomba
Sinek hikâyesini 2009'da gazetecilere anlatan Darges'in kendisiydi. O yılki haberlerin hepsi bu aktarıma dayanıyor. Hikâyenin devamını da o anlattı. Görevden alınınca ilk kurye uçağıyla Berlin'e döndü ve 20 Temmuz'da bomba patladığında bir sinemadaydı. Hangi filmi izlediğini hatırlamıyordu ama dışarı çıktığında Berlin'in yarısı kordon altındaydı.3
O gün Kurt İni'ndeki ahşap brifing barakasında 24 kişi vardı. Albay Claus von Stauffenberg'in masanın altına bıraktığı çantadaki patlayıcı, 12.42'de, General Adolf Heusinger doğu cephesindeki durumu anlatırken patladı. Stenograf Heinrich Berger iki bacağını kaybetti ve aynı gün öldü; odadaki tek sivil oydu. Albay Heinz Brandt, General Günther Korten ve General Rudolf Schmundt da aldıkları yaralar yüzünden hayatını kaybetti.4 Hitler hafif yaralarla kurtuldu. Darbe planı aynı gece Berlin'de çöktü ve Stauffenberg Bendlerblock'un avlusunda kurşuna dizildi.5
Darges'e kendisinden şüphelenilip şüphelenilmediğini sorduklarında "Hayır, hiç" demişti. Hitler'in kurtulmasına sevindiğini de eklemişti.3
Cephede geçen dokuz ay
Sürgün Darges'in askerlik hayatını bitirmedi. 30 Ocak 1944'te Obersturmbannführer, yani yarbay rütbesine yükselmişti. Sinekten 24 gün sonra, 11 Ağustos 1944'te, Wiking tümenine bağlı 5. SS Panzer Alayı'nın komutanlığına atandı. Alayı yönetmesi karşılığında 5 Nisan 1945'te Nazi Almanyası'nın en yüksek askeri nişanlarından Şövalye Haçı'nı aldı.6 Hitler'in yanındaki yeri gitmişti, ordudaki yükselişi sürdü.
Savaşın sonunda Amerikan ve İngiliz esaretine düştü. Serbest kalınca Aşağı Saksonya'daki Celle'ye yerleşti ve onlarca yıl bir Opel bayisinde otomobil sattı.3
Pişmanlık yok, bir de anı defteri
Darges 25 Ekim 2009'da Celle'deki evinde, 96 yaşında öldü. Hitler'in yakın çevresinden hayatta kalan son kişi olarak biliniyordu.2 Ölümünden kısa süre önce onu iki kez ziyaret eden BILD muhabirleri, Yahudilerin imhası sorulduğunda tek kelime etmediğini yazdı. Mahkûm olmuş bir neo-Naziyle yaptığı söyleşide her şeyi yeniden aynı biçimde yapıp yapmayacağı sorulmuş, "Evet. Hayalimiz büyük bir Alman imparatorluğuydu" demişti.3
Ölüm haberi tarihçilerde bir umut uyandırdı. Darges anılarını yazmış ve ölümünden sonra yayımlanmasını istemişti. Savaş brifinglerinin hepsinde bulunan biri, Yahudilerin öldürülmesine dair sözlü emirleri Hitler'in ağzından duymuş olabilirdi. Albert Speer ve Joseph Goebbels'in savaştan sonra basılan günlüklerinde böyle bir emre tanıklık yoktu.2 BBC de anıların Hitler'in Holokost'taki kişisel rolüne ışık tutabileceğini yazdı.1 Aynı haberlerde, ölene kadar Hitler'e hayran kalan birinin övgüden başka bir şey yazmayacağını düşünen tarihçiler de vardı.2
Kitap 2014'te "Im inneren Kreis" (İç Çemberde) adıyla küçük bir yayınevinden 112 sayfa olarak çıktı. Yayınevinin tanıtımı Berghof'taki köşkü, Hitler'in özel trenini ve karargâhları öne çıkarıyor; tanıtım metninde Holokost hiç geçmiyor.7 Darges'in külleri 20 Kasım 2009'da Celle şehir mezarlığında taşsız, isimsiz bir urne mezarına gömülmüştü ve törene on kişi katılmıştı.8
Dipnotlar ve Kaynaklar
- BBC News, "Secrets hope as Hitler aide dies", 30 Ekim 2009. news.bbc.co.uk ↩
- "Member of Hitler's inner circle who remained loyal to the end", The Irish Times, 2009 (ölüm yazısı). irishtimes.com ↩
- H. Kascha, G. Brandenburg, H.-W. Saure, "Adolf Hitlers letzter Adjutant Fritz Darges ist tot", BILD, 28 Ekim 2009 (Darges ile ölümünden önce yapılan iki görüşmeye dayanır). bild.de ↩
- "20. Juli 1944: Beim Wort „Katastrophe“ detonierte die Bombe", Die Welt, 2021. welt.de ↩
- United States Holocaust Memorial Museum, "The July 20, 1944, Plot to Assassinate Adolf Hitler", Holocaust Encyclopedia. encyclopedia.ushmm.org ↩
- "Fritz Darges", Şövalye Haçı sahipleri biyografi kartı, ritterkreuztraeger.info, 2007. ritterkreuztraeger.info ↩
- Fritz Darges, Im inneren Kreis, Zeitzeugen berichten dizisi, cilt 4, ZeitReisen Verlag, 2014 (yayınevi tanıtım sayfası). zeitreisen-verlag.de ↩
- "Hitlers letzter Adjutant in diesem Loch verscharrt", BILD, 21 Kasım 2009. bild.de ↩
kafa1milyon
Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.
