Google Earth ile Çözülen Yılların Gizemi

Jerry Nyman 28 Ağustos 2019'da bilgisayarında Google Haritalar'ı açtığında aklında bir kayıp dosyası yoktu. Palm Beach County okul bölgesinde bilişim uzmanıydı ve Polo Park Ortaokulu'nun servis duraklarıyla ilgili bir talebe bakıyordu. Okulun hemen doğusundaki Grand Isles mahallesine kaydı, eski sevgilisinin evini buldu ve evin arkasındaki gölette suyun altında beyaz bir gölge gördü. İş arkadaşlarına gösterdi. "Saçmalama, o araba değil" dediler.¹

Aynı akşam saat 18.38'de Palm Beach County şerif ekipleri o göletin başındaydı.²

Beyaz Saturn ve 1997'nin son gecesi

William Earl Moldt 40 yaşında bir konut kredisi aracısıydı. Pek içki içmezdi. 7 Kasım 1997 akşamı Florida'nın Lantana kasabasındaki bir gece kulübüne gitti, birkaç kadeh içti, saat 21.30 civarında kız arkadaşını arayıp eve geleceğini söyledi. Kulüpte kimseyle pek konuşmadı. Saat 23.00 sularında 1994 model beyaz Saturn SL'sine binip tek başına ayrıldı ve görenler onu sarhoş bulmadı.³ Ertesi gün kayıp ihbarı yapıldı. Ondan sonraki 21 yıl boyunca ne arabadan ne de Moldt'tan bir iz çıktı.⁴

Arabanın bulunduğu Grand Isles, Lantana'nın yaklaşık 32 kilometre kuzeybatısında, Wellington'da. 1997 sonbaharında burası bir şantiyeydi. Yollar açılmış, yağmur suyunu toplayan yapay göletler kazılmıştı ama evler daha yoktu. Göletin kenarındaki evler 1998'de yükseldi. Bugün göletle yol arasında duran korkuluk da o gece yerinde değildi.³

Ekran görüntüsünden drone'a

Nyman gördüğüne kendisi de tam emin değildi. Palm Beach County emlak değerleme dairesinin sitesindeki eski hava fotoğraflarına baktı. Görüntüler bulanıktı ama suyun altındaki şey en az dört yıldır aynı yerde duruyordu. Ekran görüntülerini eski sevgilisine yolladı, o da arka komşusu Barry Fay'e iletti.¹ Fay, Fort Lauderdale'den eve dönerken telefonuna gelen fotoğrafa "evet, araba" diye cevap verdi ve nerede çekildiğini sordu. Cevap kısaydı: senin evinin arkası.⁴

Fay o eve 14 ay önce taşınmıştı. Bahçede saatlerce çalışmış, ananas dikmiş, su çekildiğinde bile göletin dibinde bir şey görmemişti. O akşam kıyıya inip baktı, yine bir şey göremedi. Drone'u olan bir komşusunu çağırdı. Drone yükseldiğinde beyaz araba kıyıdan yaklaşık 2,5 metre açıkta, suyun altında açıkça seçiliyordu.⁴⁵ Şerif ekiplerinin çalışması gece yarısını geçti. Kaporta kalın bir kireç tabakasıyla kaplanmıştı. Ekipler sürücü tarafındaki camı kırınca içeride bir iskelet buldu.²¹ Adli tıp kimliği 10 Eylül 2019'da doğruladı: William Earl Moldt.²

Kıyıdan görünmeyen araba

Fay'in kıyıdan göremediğini drone'un tepeden görmesi şans eseri olmayabilir. Durgun su yüzeyi gelen ışığın bir kısmını bir ayna gibi geri yollar ve bu oran bakış açısına sıkı sıkıya bağlıdır. Fresnel denklemleriyle hesaplandığında suya dik bakan bir kamera, gökyüzünden gelen ışığın yalnızca yüzde 2'sinin yüzeyden yansıdığını görür. Geri kalanı suya girer, böylece dipteki beyaz bir cisimden dönen ışık yüzeydeki parıltıyla kolayca yarışabilir. Kıyıda duran birinin birkaç metre öteye yatık bakışında, dikeyle 75 derece açıda, yansıma yüzde 21'e çıkar. 85 derecede yüzde 58'i bulur.⁶ Gözüne gelen ışığın büyük kısmı artık gökyüzünün yansımasıdır ve suyun altındaki soluk görüntü bunun altında kaybolur.

Bu hesap genel bir fizik kuralı; göletin o akşamki halini kimse ölçmedi. Bulanıklık, yosun ve güneşin açısı da işin içindeydi. Şerif ofisi aracın son dönemde sudaki bir değişiklikle görünür hale geldiğini söyledi.⁷ Nyman ise rengin payını vurguladı: araç beyaz olmasa bu kadar kolay seçilmeyeceğini düşünüyor.¹

12 yıl boyunca herkesin ekranındaydı

Kayıp vakaları arşivleyen Charley Project'in kaydına göre araç, bölgenin 2007 tarihli Google Earth karesinde açıkça görülüyordu.⁸ Google, Şubat 2009'da Google Earth 5.0 ile geçmiş yılların görüntülerini kaydırarak açılabilen bir zaman çubuğu ekledi. Şirket o gün ABD'deki eski görüntülerin özellikle bol olduğunu yazmıştı.⁹ Yani 2009'dan sonra herkes bu göletin yıllar içindeki halini kendi bilgisayarında açabiliyordu. Palm Beach County de bölgeyi düzenli olarak havadan fotoğraflıyor. İlçenin Ocak 2019 uçuşunda bir piksel yerde yaklaşık 15 santimetreye denk geliyor.¹⁰

Suya gömülen araba Florida'da istisna sayılmaz. ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi'nin (NHTSA) ölüm belgeleriyle kaza kayıtlarını eşleştiren çalışmasına göre 2004-2007 arasında ülkede trafik kazası kaynaklı boğulma ölümü yılda ortalama 384'tü. Florida yılda 57 ölümle ilk sıradaydı.¹¹ South Florida Sun Sentinel'in eyalet ulaştırma dairesi verisiyle yaptığı analiz, 2011-2016 arasında Florida'da suyla ilgili 168 kaza ölümü saydı. Bunların 29'u Palm Beach County'deydi.¹² Gazete bu analizi Eylül 2018'de, Moldt'un arabası bulunmadan tam bir yıl önce yayımlamıştı.

Kapanan dosya, cevapsız kalan yol

Şerif ofisi Moldt'un aracın kontrolünü kaybedip gölete girdiğini varsayıyor. Neden Lantana'dan 32 kilometre uzaktaki bir şantiyeye gittiği bilinmiyor. Sözcü Teri Barbera, o kadar yıl önce ne olduğunu artık belirlemenin mümkün olmadığını söyledi.⁷ Ortada bir suç bulgusu olduğu da açıklanmadı.

Şerif ofisine göre aracı ilk fark eden kişi mahallenin eski sakinlerinden biriydi. Fay ise 14 ay boyunca gölete her gün baktı. İkisi de aracı suya bakarak bulamadı; yerini bir okul servisi talebi için açılan harita gösterdi, 28 Ağustos akşamı bir komşunun drone'u doğruladı. Charley Project, Moldt'un sayfasını 10 Eylül 2019'da son kez güncelledi ve dosyanın üstüne "çözüldü" yazdı.⁸

kafa1milyon

Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.