9 Mart 2022 akşamı Güney Kore'nin üç büyük televizyon kanalı ortak sandık çıkış anketini yayınladı. Anket 330 sandıkta 73.297 seçmenle yapılmıştı. 20'li yaşlardaki erkeklerin yüzde 58,7'si muhafazakâr aday Yoon Suk-yeol'a oy vermişti, aynı yaştaki kadınların yüzde 58'i ise rakibi Lee Jae-myung'a.1 Kırklı yaşlarda bu ayrım neredeyse yoktu: erkeklerin yüzde 61'i, kadınların yüzde 60'ı aynı adayı seçmişti.
Seçimi Yoon 0,73 puan farkla kazandı. Ertesi gün Kore basını en çok gençlerin ikiye bölünmesini konuştu. Yonhap ajansı manşetini, 20'li yaşlardaki erkekler ve kadınlar için kullanılan iki kısaltmayla attı: idaenam ve idaenyeo.
- ABD'de 25 yıllık bir anket serisinde genç kadınlarla erkekler arasındaki farkı hangi tarafın açtığı.
- 31 ülkede Z kuşağı erkekleriyle kadınlarını 20 puan ayıran eşitlik cümlesi.
- Lise son sınıftaki kızların evlilik beklentisinin otuz yılda nasıl değiştiği.
- Türkiye'nin bu tabloda nerede durduğu ve elimizde hangi verinin bulunmadığı.
ABD'de kayan taraf kadınlar
Gallup, Amerikalılara 1999'dan beri kendilerini liberal mi, ılımlı mı, muhafazakâr mı gördüklerini soruyor. 2023 boyunca 12.145 kişiyle yapılan görüşmelerde 18-29 yaş kadınların yüzde 40'ı kendini liberal diye tanımladı. Aynı yaştaki erkeklerde oran yüzde 25'te kaldı.2 Bu 15 puan, kurumun ölçtüğü yaş grupları arasındaki en geniş fark. 30-49 yaşta fark 6 puana iniyor.
Gallup'ta sosyal araştırmaları yöneten Lydia Saad'ın analizi farkın nasıl açıldığını da gösteriyor. 1999-2013 arasında genç kadınların yaklaşık onda üçü kendini liberal sayıyordu. Oran 2013'ten sonra tırmandı ve 2020'de yüzde 44'e çıktı. Genç erkeklerin dağılımı aynı dönemde neredeyse kıpırdamadı. Bugün yüzde 25'i liberal, yüzde 29'u muhafazakâr; en büyük dilim yüzde 44 ile kendini ılımlı diye tanımlayanlar.3 Saad'a göre ayrışma, kadınların erkeklerden daha hızlı sola kaymasından doğdu. İki cinsiyet zıt yönlere yürümedi.2
Gallup'un Eylül 2024'te yayımladığı ikinci analiz, ayrılığın hangi konularda büyüdüğüne baktı. 2017-2024 ortalamasında kürtajın her durumda ya da çoğu durumda yasal olması gerektiğini söyleyen genç kadınların oranı yüzde 60'a çıktı. Genç erkeklerde bu oran yüzde 48'de kaldı. Silah yasalarının sertleştirilmesini isteyenlerde fark daha büyük: yüzde 74'e yüzde 51.4
Eşitlik sorusunda 20 puan
Ayrışma yalnızca Amerika'da görülseydi, ABD siyasetinin bir yan ürünü sayılabilirdi. Ipsos ile King's College London'ın Küresel Kadın Liderliği Enstitüsü, 22 Aralık 2023 ile 5 Ocak 2024 arasında Türkiye'nin de bulunduğu 31 ülkede 24.269 kişiye aynı cümleyi okudu: "Kadın eşitliğini o kadar ileri götürdük ki artık erkeklere ayrımcılık yapıyoruz." Z kuşağı erkeklerinin yüzde 60'ı bu cümleye katıldı, Z kuşağı kadınlarının yüzde 40'ı.5
Bütün yaşlar birlikte alındığında tablo ülkeden ülkeye çok değişiyor. Güney Kore'de erkeklerin yüzde 60'ı, kadınların yüzde 36'sı cümleye katılıyor. Birleşik Krallık'ta oranlar 59'a 35. Aynı ekip İngiltere'de 3.716 kişiyle ayrı bir çalışma da yaptı. 16-29 yaş erkeklerin altıda biri feminizmin topluma yarardan çok zarar getirdiğini söyledi; aynı yaştaki kadınlarda bu oran on birde birdi.6
King's College'dan sosyal bilimci Alice Evans bu ayrılığa "büyük cinsiyet ayrışması" adını veriyor. Evans'ın açıklamasında üç parça var. Gençler karşı cinsten insanlarla yüz yüze daha az vakit geçiriyor. Çevrimiçi akışlar her tarafa kendi öfkesini tekrar tekrar gösteriyor. Kadınların kazanımını erkeklerin kaybı diye anlatan içerik üreticileri de bu boşluğu dolduruyor.7 Evans bunu bir açıklama önerisi olarak sunuyor; nedensellik henüz ölçülmedi.
Evlilik beklentisi de ayrılıyor
Michigan Üniversitesi, 1976'dan beri lise son sınıf öğrencilerine Monitoring the Future adlı bir anket uyguluyor. Pew Araştırma Merkezi Kasım 2025'te bu verinin 1993 ve 2023 turlarını karşılaştırdı. 1993'te kızların yüzde 83'ü bir gün evleneceğini düşünüyordu, erkeklerin yüzde 76'sı. 2023'te erkeklerde oran yüzde 74 ile hemen hemen aynı kaldı. Kızlarda yüzde 61'e düştü.8 Aradaki boşluğu "bilmiyorum" diyenler doldurdu; evlenmeyeceğini açıkça söyleyenlerin payı pek değişmedi.
Kore'de aynı eğilim daha keskin. Kore İstatistik Kurumu'nun 2024 Sosyal Araştırması'nda evlenmemiş erkeklerin yüzde 41,6'sı evliliği gerekli buldu, evlenmemiş kadınların yüzde 26'sı. Bekâr kadınların yüzde 19,1'i evlenmeme nedeni olarak "gerek duymamak" seçeneğini işaretledi.9 Ülkenin doğurganlık hızı 2023'te kadın başına 0,72'ye inerek dünyanın en düşüğü olmuştu. Ertelenen düğünlerin yapılmasıyla 2025'te 0,80'e çıktı.10
Türkiye'de fark dar, veri az
Ipsos anketinde Türkiye'den erkek katılımcıların yüzde 50'si, kadınların yüzde 45'i eşitlik cümlesine katıldı.5 Beş puanlık fark, Kore'deki 24 puanın beşte biri. Bu sonucu okurken iki sınırı bilmek gerekiyor. Türkiye örneklemi çevrimiçi toplandı ve Ipsos'un kendi notuna göre genel nüfustan daha kentli, daha eğitimli ya da daha varlıklı. Raporun ülke tablosu yaş kırılımı vermediği için Türkiye'deki Z kuşağına ait ayrı bir oran da yok.
Gallup'unki gibi yirmi yıldır yaşa ve cinsiyete göre aynı soruyu soran bir seri Türkiye'de kamuya açık değil. Elde davranışı ölçen resmî sayılar var. TÜİK'e göre ilk evlenme yaşı 2001'de kadınlarda 22,7, erkeklerde 26,0'dı. 2025'te kadınlarda 26,0'ya, erkeklerde 28,5'e çıktı. Evlenen çift sayısı da 2024'teki 569.983'ten 2025'te 552.237'ye indi.11 Evliliğin ertelendiği bu sayılarla kesin. Nedeni ise ayrıca ölçülmedi; ekonomik yük, uzayan eğitim ve değişen beklentiler aynı eğriyi birlikte çizebilir.
Ayrışmanın büyüklüğü de ölçüye göre değişiyor. Financial Times'ın veri gazetecisi John Burn-Murdoch, 26 Ocak 2024'teki yazısında ABD'de genç kadınların erkeklerden 30 puan daha liberal olduğunu yazdı.12 Bu hesap liberal oranından muhafazakâr oranını düşüyor; Gallup'un düz liberal oranında aynı fark 15 puan. İki yöntemde de yön aynı. Kore'de bir sonraki ölçüm için takvim belli: İstatistik Kurumu bu soruları iki yılda bir soruyor ve 2024 turunun sonuçlarını 12 Kasım 2024'te açıkladı.
Dipnotlar ve Kaynaklar
- Kim Ki-tae, "[출구조사③] 20대 여-이재명 58.0%, 20대 남-윤석열 58.7%", SBS News, 9 Mart 2022 (KBS, MBC ve SBS ortak çıkış anketi; 330 sandık, 73.297 seçmen, ±0,8 puan). Manşet: "출구조사, 이대남은 尹, 이대녀는 李에", Yonhap, 9 Mart 2022. sbs.co.kr · yna.co.kr ↩
- Lydia Saad, "U.S. Women Have Become More Liberal; Men Mostly Stable", Gallup, 7 Şubat 2024. 2023 boyunca 12.145 yetişkinle telefon görüşmesi. news.gallup.com ↩
- "More Gen Z women identify as liberal, increasing political gender gap", Axios, 16 Şubat 2024 (Gallup verisi; genç erkeklerde liberal, muhafazakâr ve ılımlı dağılımı). axios.com ↩
- "Exploring Young Women's Leftward Expansion", Gallup, Eylül 2024. Ocak 2001-Temmuz 2024 arasındaki anketlerde 18-29 yaş grubu. news.gallup.com ↩
- Ipsos ve King's College London Global Institute for Women's Leadership, International Women's Day 2024: Global Findings, 4 Mart 2024. 31 ülke, 24.269 kişi, 22 Aralık 2023-5 Ocak 2024; yöntem notunda Türkiye örnekleminin daha kentli, eğitimli ve/veya varlıklı olduğu belirtiliyor. kcl.ac.uk ↩
- King's College London Policy Institute ve Global Institute for Women's Leadership, Ipsos UK, "Masculinity and women's equality: study finds emerging gender divide in young people's attitudes", Şubat 2024. 3.716 kişi, 17-23 Ağustos 2023. kcl.ac.uk ↩
- Alice Evans, "What Prevents & What Drives Gendered Ideological Polarisation?", The Great Gender Divergence, 2024; ayrıca Pippa Bailey, "Alice Evans: In times of scarcity, we are more likely to blame immigrants or women", New Statesman, 18 Mayıs 2024. ggd.world · newstatesman.com ↩
- "12th grade girls are less likely than boys to say they want to get married someday", Pew Research Center, 14 Kasım 2025 (Michigan Üniversitesi Monitoring the Future, 1993 ve 2023 turları). pewresearch.org ↩
- Kore İstatistik Kurumu, 2024 Sosyal Araştırma Sonuçları, 12 Kasım 2024; aktaran: "국민 절반만 결혼해야 한다", Yonhap, 12 Kasım 2024. yna.co.kr ↩
- Kore Veri ve İstatistik Bakanlığı, Preliminary Results of Birth and Death Statistics in 2025, 25 Şubat 2026; 2023 değeri için Reuters, 25 Şubat 2026. yna.co.kr · reuters.com ↩
- TÜİK, Evlenme ve Boşanma İstatistikleri, 2025, 24 Şubat 2026; TÜİK, İstatistiklerle Kadın, 2025. Aktarım: BBC Türkçe. tuik.gov.tr · bbc.com/turkce ↩
- John Burn-Murdoch, "A new global gender divide is emerging", Financial Times, 26 Ocak 2024. ft.com ↩
kafa1milyon
Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.
