CRS-35 Görevi Uluslararası Uzay İstasyonu'na Ne Zaman Kenetlendi?

SpaceX'in kargo kapsülü Dragon, 15 Ekim 2026 Perşembe günü Türkiye saatiyle 17.27'de Uluslararası Uzay İstasyonu'na kenetlendi.¹ İstasyon o sırada Güney Afrika'nın üzerinden geçiyordu. Kapsül iki gün önce, 13 Ekim'de saat 13.33'te Florida'daki Cape Canaveral'dan bir Falcon 9 roketiyle kalkmıştı ve yolculuk yaklaşık 52 saat sürdü.²

NASA fırlatma günü kenetlenmeyi TSİ 18.00'e planlamıştı.³ Dragon hedeften 33 dakika önce vardı. Kapsülde kimse yoktu; yanaşmayı kendi yazılımıyla yaptı, istasyondaki iki astronot yalnızca izledi.

Son 400 metre

Kenetlenme sabahı Dragon istasyonun yaklaşık 2,5 kilometre altında ve 7 kilometre gerisindeydi. TSİ 15.50'de yaptığı yaklaşma ateşlemesi kapsülü istasyonun 400 metre altına taşıdı.⁴ Bu manevra Dragon'u istasyonu saran iki güvenlik bölgesinin ilkine soktu. NASA'nın yaklaşma elipsoidi dediği bu bölge 4 kilometre uzunluğunda, 2 kilometre eninde ve yüksekliğinde hayali bir oval. İçeri girmek için Houston'daki uçuş kontrolünün ve SpaceX'in Kaliforniya'daki ekibinin ayrı ayrı onay vermesi gerekiyor.

Yaklaşmayı NASA astronotu Anil Menon ile Kanada Uzay Ajansı'ndan Joshua Kutryk, kapsülün mesafesini ve hızını anlık gösteren bir panelden takip etti. Menon o gün 50 yaşına girdi. Kutryk ise istasyona daha 1 Ekim'de gelmişti.⁴

Son metrelerde yayın birkaç saniyede bir mesafe okudu: on metre, sekiz, beş, üç. Önce kapsülün burnundaki yumuşak tutunma halkası Harmony modülünün uzaya bakan kapısına değdi. Halka geri çekilerek Dragon'u yuvaya yaklaştırdı. Ardından altışarlı iki takım halinde toplam 12 kanca kapanıp bağlantıyı kilitledi.⁴ Kenetlenmenin ardından Menon basınç ve sızıntı kontrollerini yaptı, kapsülle istasyon arasındaki basıncı eşitledi ve kapağı açtı.⁵

Bagajdaki son iki panel

Dragon toplam 2.868 kilogram yük taşıdı. Bunun 1.672 kilosu basınçlı kabinde, 1.195 kilosu kapsülün arkasındaki açık bagaj bölümündeydi.⁶ Bagajda istasyonun son iki rulo güneş paneli duruyor. NASA'nın IROSA adını verdiği bu paneller fırlatmada silindir gibi sarılı gidiyor, yerine takılınca yoga matı gibi kendiliğinden açılıyor. Boyları istasyonun eski panellerinin yaklaşık yarısı kadar.⁷

İlk iki rulo panel 2021'de CRS-22 göreviyle gelmişti. 2021 ile 2023 arasında altı panel takıldı. 2023'te yapılan güç hesapları bir çift daha gerektiğini gösterince NASA yeni sipariş verdi; o çift bu Dragon'la geldi.⁷ NASA'nın görev özetine göre son iki panel istasyonun güç sistemindeki yenilemeyi tamamlıyor ve istasyonun ömrünün sonunda planlanan güvenli, kontrollü biçimde yörüngeden indirilmesine de güç sağlayacak.⁶

Montaj iki aşamalı. Önce yerdeki mühendisler Kanada yapımı Canadarm2 robot koluna komut verip panelleri bagajdan alacak ve istasyonun dış iskeletindeki taşıma platformlarına geçici olarak bırakacak. Sonra Menon ve Kutryk iki uzay yürüyüşünde panelleri yerine takıp açacak. NASA'nın takvimine göre ilk yürüyüş 29 Ekim'de, ikincisi 5 Kasım'da.⁵

Kabinde yapay retina ve beyin dokusu

Kapak açılınca Menon'un ardından NASA'dan Jessica Watkins ile Luke Delaney ve Kanadalı Kutryk kapsüle girdi. Dörtlü ilk iş taşınabilir dondurucu ve inkübatörlerdeki numuneleri istasyonun kendi dondurucularına ve deney raflarına aktardı.⁵

LambdaVision-1 deneyi yapay retinayı ince katmanları üst üste dizerek üretmeyi deniyor. Yerçekimi neredeyse olmadığında katmanlardaki malzemenin dibe çökmesi azalıyor. NASA bunun daha düzgün ve dayanıklı katmanlar verebileceğini, bu yolla üretilen retinaların bugün tedavisi olmayan retina hastalıklarında görme kaybına çare arayan çalışmalara katkı sunabileceğini söylüyor.⁶ Stellar Spheroids, laboratuvarda büyütülen üç boyutlu insan kalp dokusunda damar ağının uzayda daha iyi gelişip gelişmediğine bakıyor. MINDS ise beyin organoidleriyle, yani laboratuvarda büyütülmüş minik beyin dokusu örnekleriyle çalışıyor. Bu deneyde birden fazla kişinin hücreleri aynı örnekte bir araya getiriliyor; amaç Alzheimer, Parkinson ve multipl skleroz gibi hastalıklara eşlik eden iltihabı farklı insanların hücrelerinde izlemek.⁶

Kabinde deney dışı yükler de var. Artemis III Ay görevi için tasarlanan katlanabilir bir acil durum pisuvarı istasyonda denenecek. Bir de boş giden büyük bir köpük kutu var: 30 Haziran'daki uzay yürüyüşünde değiştirilen arızalı Canadarm2 eklemi bu kutuyla Dünya'ya dönecek ve yerde incelenecek.⁶

Ağustostan sonbahara

CRS-35 başta Kasım 2026'ya planlanmıştı. 27 Kasım 2025'te Baykonur'dan Soyuz MS-28 fırlatılırken roketin altındaki büyük hareketli platform alev kanalına düştü ve Rusya'nın Soyuz ile Progress araçlarını fırlatabildiği tek rampa olan 31 numaralı rampa kullanılamaz hâle geldi. Roskosmos onarımın en az dört ay süreceğini bildirince NASA, Progress seferleri gecikirse istasyonda yiyecek, su ve oksijen sıkıntısı olmasın diye CRS-35'i üç ay öne alıp ağustosa çekti.⁸ Rampa beklenenden hızlı onarıldı; Progress MS-33 22 Mart 2026'da buradan kalktı ve CRS-35 yeniden sonbahara kaydı.⁹

Bu sefer uçan Dragon, C211 kodlu kapsül, dördüncü kez uzaya çıktı; daha önce CRS-26, CRS-29 ve CRS-33 görevlerinde uçmuştu.² Kapsül istasyonda yaklaşık bir ay kalacak. Kasım ortasında ayrılıp Kaliforniya açıklarında Pasifik'e inecek. Dönüş yükünde arızalı robot kol ekleminin yanında bakıma gidecek bir uzay giysisi, idrar işleme sisteminden bir pompa düzeneği ve su arıtma ünitesinin bir filtresi olacak.⁶ Son rulo paneli yerine takacak uzay yürüyüşü 5 Kasım 2026'ya planlandı.⁵

kafa1milyon

Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.