Bilim · Arkeoloji yazıları e-postana gelsin mi?
Haftada bir, böyle yazıları tek e-postada gönderiyoruz. Reklam yok, istediğin an tek tıkla ayrılırsın.
Bu yazıda neler var?

Colchester, Roma işgaliyle birlikte Britannia eyaletinin ilk başkenti Camulodunum oldu. Fetih sonrası ilk yüzyılda gömü adetinin büyük bölümü yakma. Ocağın ısısı DNA ve diş minesini yok eder; Londra ve Winchester gibi kentlerdeki çalışmalar çoğu kez yanmamış gömülere dayanır. Durham Üniversitesi arkeoloğu Joanna Moore ve meslektaşları Colchester Müzesi koleksiyonundaki 22 Roma dönemi kremasyon için yeni bir yol izledi: aynı kişiden hem iç kulak kapsülü hem de petrus kemiğinin dış yüzeyi alındı, stronsiyum ile kurşun birlikte ölçüldü. Sonuçlar 4 Kasım 2026'da Royal Society Open Science dergisinde yayımlandı.1

Çoğu kemik 1800'lerin sonunda veya 1900'lerin başında amatör toplayıcıların elinden müzeye girdi. 2020 ile 2021 arasında Colchester Müzesi ile Reading Üniversitesi'nin Decoding the Dead projesi bu depoları yeniden osteolojik olarak açtı. Bazı urnede birden fazla kişinin külü vardı; analiz için petrus kemiğinden tek örnek seçildi. Örneklemde gladyatör ve hayvan avı sahnesi işlenmiş Colchester Vazosu, frankincense ile Mersea Barrow gömüsü ve Britanya'da yalnızca kırk kadar bilinen kurşun kalay alaşımlı ossuaria ile gömülenler de yer aldı.1

Yakılmış kemikte iz taşımak

Stronsiyum, yedi yaşına kadar büyüyen kemikte yenen yiyecek ve içilen sudaki kayadan iz taşır. Kurşun ise çağdaş toplumun hangi cevher damarlarına dayandığını yansıtır; Roma kentlerinde düşük kurşun nadir, kırsal çocuklukta görülür. İç kulak kapsülü yaklaşık iki yaşında mineralize olur ve genelde değişmez; petrus kemiğinin dış tabakası yetişkinliğe dek yenilenir. İkisi yan yana okununca çocukluk ile ergenlik arasında yer değiştirdiğiniz görülür.1

Moore ekibi daha önce Britanya'da kurşun izinin yanmış kemikte korunup korunmadığını test etmişti. Colchester örneklerinde otik kapsül kurşunu 0,4 ila 47,1 ppm aralığında; çoğu değer 0,87 ppm üstünde ve kent hayatına uyuyor. Kurşun ya da kurşun kapaklı cam kap içinde duran beş gömü (COL_2, COL_3, COL_20, COL_21, COL_22) analizden çıkarıldı; ossuari kurşunu kemiklere geçmişti.1

Rakamlarla
22
Colchester müzesinde stronsiyum ve kurşun birlikte ölçülen Roma kremasyonu.Moore vd. 2026, rsos.260591
6
Stronsiyum değeri Essex toprağına uymayan kişi; beşinde değerler Galler, İskoçya veya güneybatı İngiltere çizgisinde yükseliyor.Moore vd. 2026, böl. 6.1
4
Kurşun izotoplarıyla tek başına stronsiyuma göre gizli kalan göçmen adayı (COL_1, COL_12, COL_18, COL_19).Moore vd. 2026, böl. 7
0,4–0,6 ppm
Dört kişinin otik kapsül kurşunu; kentten uzak, kırsal çocukluğu düşündürüyor.Moore vd. 2026, böl. 6.2

Stronsiyum: altı kişi yerel değil

Stronsiyum oranı 0,70848 ile 0,71267 arasında; çoğu kişi Colchester ve güney Essex'in London Clay tabakasına oturuyor. Altı kişi dışarıda kaldı. COL_5, COL_6, COL_8, COL_18 ve COL_20'nin daha radyojenik değerleri Galler, İskoçya ya da güneybatı İngiltere kayasına işaret ediyor. Hem kapsül hem dış yüzey alınan her örnekte çocukluk değeri yetişkin tabakasından daha "yabancı", sonra Essex'e yaklaşıyor; bu kayma yanık sonrası toprak bulaşmasından değil, göçten geliyor.1

COL_17'nin değerleri her iki kemik parçasında da düşük; tebeşir ve kireçtaşı bölgelerine, yani Britanya'nın güney ve doğusuna ya da Akdeniz kıyılarına uyuyor. Stronsiyum tek başına ülke seçemiyor; İtalya, Yunanistan, Mısır ve Lübnan aynı çizgide görünebiliyor.1

Colchester Vazosu üzerinde gladyatör dövüşü ve hayvan avı kabartmaları
Colchester Vazosu, gladyatör münusu ve venatio sahneleri; içindeki kül COL_18 için İtalya ya da İspanya kökeni öne çıkıyor. Fotoğraf: Carole Raddato, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Kurşun: dört kişi Akdeniz çizgisinde

Kurşun izotopları ülke vermez; Alp orojenezinde oluşan genç cevherler (İspanya, İtalya, Romanya) eski Hercyniyen bölgelerden (Britanya, Fransa, Almanya) daha yüksek 208Pb/206Pb verir. COL_12, COL_18 ve COL_19'un değerleri İngiltere cevher alanında kalır ama İspanya ve İtalya'dan gelen Roma diş minesine yakın; makale bunları Britanya dışı çocukluk için en güçlü dörtlüğe sayıyor. COL_1 daha kuzeyli bir Britannia çizgisinde.1

Stronsiyum ve kurşun bazen çelişiyor. COL_1, COL_12 ve COL_19'un kurşunu yabancı, stronsiyumu Colchester'a benziyor; yazarlar bunu benzer kaya tabanlı bir bölgeden gelip Essex'e yerleşmeye yoruyor. COL_19'un 0,6 ppm kurşunu kırsal bebekliği anlatıyor. Altı stronsiyum aykırısından yalnızca COL_18, hem kurşun hem stronsiyumla İtalya veya İspanya'ya oturuyor; bu kişi gladyatör vazosunun içinde gömülüydü.1

22 kremasyon, altı stronsiyum aykırısı ve dört kurşun göçmeni özetleyen grafik
22 kremasyonun stronsiyum ve kurşun sonuçları. Kaynak: Moore vd. 2026, Royal Society Open Science.

Mersea ve müze sesi

COL_20, frankincense ile Mersea Barrow gömüsünde yüksek stronsiyum taşıyor; yapıt zengin, isotop göçmen. COL_5'te ise yabancı stronsiyuma rağmen yerel görünen kaplar var; eşya ile biyoloji her zaman aynı hikâyeyi anlatmıyor. Yazarlar bunu ayrı bir makalede arkeolojik ve epigrafik veriyle birleştireceklerini yazıyor.1

Phys.org'da Moore, kremasyonun Roma Britanya'sının ilk yüzyılını gizlediğini; yeni yöntemin ocaktan çıkan kemiği tekrar konuşturduğunu söylüyor. Metot Roma ötesi dünyaya da taşınabilir; ama kurşunlu kap içindeki kemiklerde bulaşma riski yüzünden aynı protokol her bağlamda işe yaramaz.2

Colchester'te Balkerne Kapısı yakınında ayakta kalan Roma suru
Colchester surları; kent MÖ 1. yüzyıldan beri yerleşim, MS 43'ten sonra eyaletin ilk Roma başkenti. Fotoğraf: Smiley.toerist, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Decoding the Dead verileri Figshare ve IsoArch'a açıldı. Colchester'teki sonuçlar İngiltere dışından en az dört kurşun göçmeni ve stronsiyumla altı yer dışı çocukluğu sayıyor; ikisini birden ülkeye kilitleyen tek gömü COL_18 ve bu örnek İtalya ya da İspanya çizgisinde. Bir sonraki adım frankincense, gravür ve levhalarla tek tek öyküleri birleştirmek; makale numarası şimdilik 10.1098/rsos.260591.

Dipnotlar ve Kaynaklar

  1. Moore, J., Davis, G. J. C., Eckardt, H., Nowell, G. M. ve Montgomery, J. (2026). "Decoding the dead: new combined application of strontium and lead isotope analysis to Romano-British cremations from Colchester (UK)." Royal Society Open Science 13(11): 260591. Yayın 4 Kasım 2026. 22 kremasyon, altı stronsiyum aykırısı, dört kurşun göçmeni, COL_18 Colchester Vazosu. doi.org/10.1098/rsos.260591 ↩
  2. Durham University (18 Kasım 2026). "Ancient remains reveal Britain's first Roman capital was surprisingly diverse." Bağımsız aktarım: Phys.org aynı tarih. phys.org ↩
  3. Moore vd. (2026). Ek veri tablosu Figshare, 29 Eylül 2026. doi.org/10.6084/m9.figshare.34023647 ↩
  4. Görseller: Kapak ve Colchester Vazosu, Carole Raddato, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0. Roma suru: Smiley.toerist, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 (kırpıldı). Bilgi grafiği kafa1milyon; veriler dipnot 1. ↩

Bu yazı arkeoloji haberidir. Köken yorumları Moore vd. 2026 makalesine dayanır; izotoplar ülke değil geniş bölge gösterir.

Kategoriler ve Etiketler
Derin Geçmiş colchester roma britanya kremasyon arkeoloji göç izotop
Bu yazıyı paylaş
Elvan

Elvan

Derin Geçmiş'in sesi. Kazı raporlarını, makale dipnotlarını ve müze envanterlerini okuyup hikâyeye çeviriyor. Bir buluntuyu anlatırken kimin kazdığını da söylemeyi ilke sayar.