Artengarten: Arche Nova'nın tasarımcısı oyuncu oylamasını dört yılda ikinci kez kazandı

21 Ekim 2026 sabahı Essen'deki basın toplantısında davul çaldı ve sunucu kazananı okudu: "Gewinner ist: Artengarten." Ön sırada oturan Feuerland yayınevinden üç kişi kollarını aynı anda havaya kaldırdı.²

Oyunun tasarımcısı Mathias Wigge, Almanya'nın Lippstadt kentinden. Oyuncuların oyuyla verilen Deutscher Spiele Preis'i, yani Alman Oyun Ödülü'nü 2022'de yine bir hayvanat bahçesi oyunu olan Arche Nova ile almıştı. Dört yıl sonra aynı dünyada geçen, daha kısa süren ikinci oyunuyla bir kez daha birinci oldu.¹⁴

Oyu oyuncular veriyor

Deutscher Spiele Preis 1990'dan beri veriliyor ve Merz Verlag yayınevi düzenliyor. Almanya'nın en bilinen oyun ödülü Spiel des Jahres'i bir eleştirmen jürisi seçer. Bu ödülde ise Almanya, Avusturya ya da İsviçre'de yaşayan herkes oy kullanabiliyor. Oy veren, 1 Mayıs 2025 ile 30 Nisan 2026 arasında Almanca çıkmış oyunlardan en sevdiği beşini sıralıyor, isterse bir de çocuk oyunu seçiyor. Sıradaki yerine göre her oyun farklı puan alıyor ve toplamda en yüksek puanı toplayan kazanıyor.³⁴ Düzenleyici bu yıl kaç kişinin oy kullandığını açıklamadı.³

İlk on Eylül'de duyuruldu, ilk üçün sırası ise ödül gününe kadar saklandı. İkinci sırada Pegasus Spiele'nin Boss Fighters QR'ı, üçüncü sırada PD-Verlag'ın Galactic Cruise'u var. Temmuz'da deneyimli oyunculara verilen Kennerspiel des Jahres ödülünü alan Reiner Knizia'nın Rebirth'ü, oyuncu oylamasında altıncı kaldı.³⁵ Aynı gece ana ödülü alan parti oyunu Dito!'yu ayrı bir yazıda anlatmıştık.

Oylama bir kez dışarıdan müdahaleyle sarsıldı. 2018'de bir YouTuber, Klong! adlı oyuna oy verenlere promosyon ürünü vaat etti. Merz Verlag da oylamayı geriye dönük olarak bir hafta erken bitirdi ve 23 Temmuz'dan sonra gelen bütün oyları geçersiz saydı.⁴

Arche Nova'dan neler atıldı

Arche Nova, Türkiye'de Ark Nova adıyla bilinen, 255 kartlı ve 90 ile 150 dakika arası süren ağır bir strateji oyunu. Oyuncular hayvanlar için alan açıyor, sponsor buluyor, dünyanın dört bir yanındaki koruma projelerine katkı veriyor. Oyun, oyuncuların puanladığı BoardGameGeek listesinde ikinci sıraya kadar çıktı.⁹

Feuerland'ın tanıtımına göre Artengarten bu oyunun düzeneklerini sadeleştiriyor ve bir kısmını değiştiriyor. Kutudan 135 farklı altıgen pul çıkıyor; her pul bir hayvan, bir bina ya da bir proje. 1-5 kişi oynuyor, süre kişi başına 20 dakika, önerilen yaş 12.⁶ İngiliz oyun mağazası Zatu'nun incelemesi farkı tek bir hayvan üzerinden gösteriyor. Arche Nova'da bir hayvanı bahçeye koymak üç ayrı tur alabiliyor: önce kart çekiliyor, sonra parayla çit kuruluyor, en son hayvan yerine konuyor. Artengarten'de pul alınıp aynı turda yerleştiriliyor; oyunda para da çit de yok.⁸

Bir turda ne oluyor

Ortada altı pulluk bir pazar var ve pullar 1'den 6'ya numaralı yerlerde duruyor. Turun başında herkes buradan bir pul alıyor ama her yere uzanamıyor. Uzanabileceğin yeri Projeler pulunun konumu belirliyor: pulun oku 2'yi gösteriyorsa yalnızca 1 ya da 2 numaradaki pulu alabiliyorsun.⁷

Ardından dört eylem pulundan birini kullanıyorsun: Projeler, Kaya, Orman ya da Su. Bu pullar oyuncu planının altında yan yana duruyor ve soldan sağa güçleri 1'den 4'e çıkıyor. Kural kitabındaki örnekte Nil timsahı 4. seviye bir su hayvanı, yani Su pulu en az 4 gücündeyken oynanabiliyor. Kullandığın pul en sola iniyor, solunda kalanlar birer adım sağa kayıyor. Aynı eylemi bir sonraki turda yeniden seçersen onu en zayıf hâliyle kullanmış olursun. Belli koşulları sağlayınca bir pulu II. yüzüne çeviriyorsun; çevrilmiş pul her yerde 1 fazla güç veriyor ve aynı turda iki hayvan oynatabiliyor.⁷

Pulları yerleştirmek ayrı bir bulmaca. Her pul girişe ya da daha önce konmuş bir pula bitişik olmak zorunda, ilk pul için yalnızca üç yer var. Bazı hayvanlar yanında boş alan istiyor; bunun için elindeki bir pulu ters çevirip oraya koyuyorsun ve her boş alan oyun sonunda 1 puan getiriyor. Aynı türün dişisiyle erkeğini yan yana koyarsan bir koruma pulu kazanıyorsun.⁷

Puanın önemli bir kısmı koruma hedeflerinden geliyor. Her oyunda on hedeften beşi rastgele açılıyor; biri bir hayvan sınıfını, biri bir kıtayı isteyebiliyor. Kural kitabındaki örnekte bahçesinde 3 kuş simgesi olan oyuncu, elindeki 2 koruma pulunu da ekleyip kuş hedefine 5'lik başarısını koyuyor ve oyun sonunda bundan 14 puan alıyor. Biri dört hedefe katkı verdiğinde ya da planını doldurduğunda 10 puanlık bitiş pulunu alıyor. Öbür oyuncular birer tur daha oynuyor ve sayım başlıyor.⁷

Türkiye'den nasıl oynanır?

23 Ekim 2026 itibarıyla Artengarten'in Türkçe baskısını bulamadık. Arche Nova'nın lisanslı Türkçe baskısı NeoTroy Games'in sitesinde "yakında" diye görünüyor, tahmini stok tarihi Kasım 2026.⁹ Artengarten'in Almanca kutusunun önerilen fiyatı 49,90 euro. Capstone Games'in çıkardığı İngilizce baskı Sanctuary adıyla satılıyor ve ABD'de 59,99 dolar.⁶¹⁰ Pullarda az yazı var, oyunun büyük kısmı simgelerle ilerliyor. Bu yüzden İngilizce baskı, İngilizcesi zayıf bir grupta da kural bir kez anlatıldıktan sonra rahat oynanır.¹³

Yayınevi ödülün satışları artırmasını bekliyor. Feuerland'ın genel müdürü WDR'a, oyunun şimdiye kadar yalnızca Almanya'da 20.000 kutu sattığını ve fuar boyunca talebin yükselmesini beklediklerini söyledi.² SPIEL Essen bu yıl ilk kez Messe Essen'in sekiz salonunun hepsini kullanıyor. 53 ülkeden 921 yayıncı yaklaşık 1.900 yeni oyun getirdi ve en fazla 230.000 ziyaretçi bekleniyor.¹¹¹² Fuar 25 Ekim Pazar günü kapanıyor.¹¹

kafa1milyon

Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.