12 Temmuz 2026 akşamı Berlin'deki törende Almanya'nın 47 yıllık oyun ödülü Spiel des Jahres, yani "Yılın Oyunu", Dito! adlı bir kelime oyununa verildi. Sahneye çıkan tasarımcı Martin Ang'ın ilk cümlesi "Arkadaşlar, kazandık" oldu.3
Ang, Endonezya'nın Surabaya kentinden geliyor. Ödülü veren derneğin başkanı Harald Schrapers, ödülün ilk kez küresel güneyden bir oyuna gittiğini söyledi; jüri bu yıl rekor sayıda, 571 yeni oyuna bakmıştı.2
- Oyunun Endonezya'daki adı başka ve Avrupa'ya bir fuar standında, ağızdan ağıza yayılarak geldi.
- Puan sistemi en büyük ödülü herkesin aklına gelen cevaba vermiyor.
- İngiliz ekonomistlerin 1990'da 178 öğrenciyle yaptığı deney, oyunun neden işlediğini sayılarla gösteriyor.
- Türkçe baskı yok; bugün Türkiye'den oynamak isteyenin seçenekleri yazının sonunda.
Surabaya'da 2.000 oyunluk bir kafe
Ang'ın yayınevi Tabletoys 2016'da Surabaya'da bir kutu oyunu kafesi olarak başladı. Ang'ın Temmuz'daki bir podcast söyleşisinde anlattığına göre Endonezya'da büyük mağazalarda yalnızca Monopoly, Uno gibi Hasbro ve Mattel oyunları satılıyor; modern kutu oyunu görmek isteyen kafeye gidiyor. Ülkenin ikinci büyük kenti Surabaya'da bu kafelerden üç dört tane var. Çoğunda 50 ile 100 oyun bulunurken Tabletoys'un rafında 2.000 kadar kutu var ve müşteriler orayı kütüphane diye anıyor.4
Ang tasarlamaya lisede başladı. Kutu oyunlarının Endonezya'da pahalı olduğunu, ağır strateji oyunlarının orada satmadığını, ekibin geçimi için parti oyununa yöneldiğini söylüyor.4 FAZ'ın aktardığına göre 35 yaşındaki Ang'ın yayınevi bir ara kapanmanın eşiğine gelmişti.5 Deutsche Welle'ye konuşan Ang, bu işi tam gün yaptığını ailesine anlatmanın bile zor olduğunu, şimdi "oyun yaparak geçinilebiliyor" diyebildiklerini anlatıyor.6
Oyun Endonezya'da JinxO adıyla çıktı. Ang'ın anlatımına göre kategorileri seçmek ve sınamak iki yıl sürdü; sorular Tayland'daki CMON Expo'dan Almanya'daki Essen fuarına kadar pek çok etkinlikte denendi. Tabletoys 2024'te Essen'de görünür bir stant tuttu, dört gün boyunca iş randevusu almadan önünden geçenleri oynamaya çağırdı. İsviçreli yayınevi Game Factory oyunu bu ağızdan ağıza tanıtımla duydu ve Almanca baskıyı Dito! adıyla çıkardı.64 "Dito" Endonezcede "aynı" ya da "ben de" anlamına geliyor.6
En çok puanı tek bir eş getiriyor
Oyunda her oyuncunun önünde silinebilir bir tahta ve üstünde 3×3'lük bir ızgara var. Sırası gelen bir kart çekip iki kategoriden birini okuyor; jürinin verdiği örnekler "mutfağı iyi olan ülkeler" ile "insanların ruhunu satacağı şeyler". Herkes gizlice üç cevap yazıp onları ızgarada istediği boş kutulara koyuyor. Üç kategoriden sonra dokuz kutu doluyor ve oyuncular sırayla birer cevap okumaya başlıyor.17
Aynı cevabı yazan herkes kutusunu daire içine alıp 1 puan alıyor. Cevabı tam olarak bir kişi daha yazdıysa ikisi de yıldızı işaretleyip 2 puan ekliyor. Kimsenin yazmadığı cevabın üstü çiziliyor, puanı sıfır. Dolan satır ve sütunlar ek puan getiriyor ve oyun üç tur sürüyor. Cevap en fazla iki kelime olabiliyor. Eş anlamlılar aynı cevap sayılıyor, "peynir" ile "kaşar" gibi üst ve alt kavramlar sayılmıyor; anlaşmazlık oylamayla çözülüyor.7
Ang, oyunu üç cevap üzerine kurmasının sebebini şöyle açıklıyor: ilk cevap çoğu zaman tahmin edilir çıkıyor, ikinci ve üçüncü cevaplar beklenmedik yerlere gidiyor ve en çok gülünen eşleşmeler orada oluyor.4 Türkiye'de en yaygın kuralıyla oynanan isim şehir hayvanda kimsenin yazmadığı cevap 10, başkasıyla aynı cevap 5 puan alır. Dito! bu hesabı tersine çeviriyor.
Ekonomistler bu soruları 1990'da sordu
Amerikalı ekonomist Thomas Schelling 1960'ta yayımladığı The Strategy of Conflict kitabında, birbiriyle konuşamayan iki kişinin çoğu zaman aynı seçimde buluşabildiğini yazdı ve bu ortak seçime odak noktası adını verdi.8 East Anglia Üniversitesi'nden Judith Mehta, Chris Starmer ve Robert Sugden bu fikri 1990'da 178 öğrenciyle sınadı. Öğrencilerin 88'i soruları serbestçe cevapladı. Öbür 90 kişiye, rastgele ve kimliğini hiç öğrenmeyecekleri bir eşle aynı cevabı verirlerse para kazanacakları söylendi.9
"Bir yıl yaz" sorusunda serbest gruptakilerin yüzde 25'i kendi doğum yılını yazdı, içinde bulundukları 1990'ı yazanlar yüzde 6,8'de kaldı. Eşleşmeye çalışanlarda 1990'ın payı yüzde 61,1'e çıktı. Çiçek sorusunda "gül" yüzde 35,2'den 66,7'ye yükseldi; erkek adı sorusunda eşleşme grubunun yarısı "John" yazdı.9
Dito! bu eğilimin üstüne kurulu ama ona sınır koyuyor. Herkesin aklına gelen gül sana 1 puan getirir; 3 puan için oyuncular arasında seninle aynı düşünen tek kişiyi bulman gerekiyor. Jüri gerekçesinde oyunun bilgiyle değil, başkalarının bakış açısını anlamakla kazanıldığını yazdı.1
Türkiye'den nasıl oynanır?
Oyunun Türkçe baskısı yok; 14 Ekim 2026 itibarıyla Türkiye'de satan bir mağaza bulamadık. Almanca Dito!'nun önerilen fiyatı 29,90 euro.10 Tabletoys'un İngilizce JinxO kutusu Belçika'da 25,99 euroya listeleniyor. Kutudan 7 tahta, 7 kalem ve 200 kategori kartı çıkıyor.1112 Kartlar dile bağlı olduğu için İngilizce baskı, İngilizceyi rahat konuşan bir grup ister. JinxO kutusunda 4-7 oyuncu yazıyor, Game Factory baskısı 3 kişiyle de oynanıyor.
Ödülün satışa etkisi büyük. Pegasus Spiele'nin kurucu ortağı Karsten Esser, Yılın Oyunu ödülünün törenden sonraki aylarda satışları 10 ile 20 kat artırabildiğini söylemişti.2 Aynı gece deneyimli oyunculara verilen Kennerspiel ödülünü Reiner Knizia'nın Rebirth'ü aldı ve Knizia ödülün üç dalını da kazanan ilk tasarımcı oldu.3
JinxO'nun Avrupa'daki yolu Ekim 2024'te Essen'deki fuar salonlarında başlamıştı. Bu yılki fuar 22-25 Ekim'de 53 ülkeden 921 yayıncıyla açılıyor.13
Dipnotlar ve Kaynaklar
- Spiel des Jahres e.V. (2026). Dito! (JinxO): oyun künyesi ve jüri gerekçesi. spiel-des-jahres.de ↩
- Didymus-True, M. (13 Temmuz 2026). JinxO wins 2026 Spiel des Jahres, Rebirth secures historic triple for Reiner Knizia. BoardGameWire. boardgamewire.com ↩
- Tinç, T. (12 Temmuz 2026). „Dito" ist „Spiel des Jahres" 2026. Frankfurter Allgemeine Zeitung. faz.net; Spiel des Jahres e.V. (12 Temmuz 2026). Preisverleihung 2026: „Der Kern des Spiels sind die Fragen". spiel-des-jahres.de ↩
- Maddox, B. (7 Temmuz 2026). The Spiel des Jahres 2026: Dito with Martin Ang. Five Games for Doomsday podcast söyleşisi. ↩
- Tinç, T. (13 Temmuz 2026). Martin Ang: Wie sein Spiel Dito das Spiel des Jahres wurde. Frankfurter Allgemeine Zeitung. faz.net ↩
- Caroline, S. (13 Temmuz 2026). Permainan Indonesia Ukir Sejarah Baru Lewat Pesan Toleransi. Deutsche Welle Indonesia. dw.com ↩
- Halbe Regeln (12 Haziran 2026). Dito: kısa kural özeti. halbe-regeln.de ↩
- Schelling, T. C. (1960). The Strategy of Conflict. Cambridge, MA: Harvard University Press, s. 54-58. ↩
- Mehta, J., Starmer, C. ve Sugden, R. (1994). The Nature of Salience: An Experimental Investigation of Pure Coordination Games. American Economic Review 84(3): 658-673. ↩
- Brettspiel-News.de (Mayıs 2026). Dito! – Das Partyspiel, das Gedanken synchronisiert. brettspiel-news.de ↩
- Spelgenot, JinxO (ENG) ürün sayfası, 14 Ekim 2026'da bakıldı. spelgenot.be ↩
- Tabletoys Games, JinxO ürün sayfası. games.tabletoys.id ↩
- SPIEL Essen basın bülteni (3 Eylül 2026). World's Largest Board Game Fair Starts on October 22 with Multiple Records. spiel-essen.de ↩
Görseller: kapak ve tören fotoğrafı Spiel des Jahres e.V. / Lea Berndorf, Frederic Schweizer (CC BY-SA 4.0); puanlama şeması ve deney grafiği kafa1milyon.com.
kafa1milyon
Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.
