Yenilenen Sorolla Müzesi Ziyarete Açıldı

15 Ekim 2026 perşembe sabahı Madrid'de Zurbano Caddesi 68 numaranın kapısı açıldı ve Sorolla Müzesi iki yıl aradan sonra yeniden ziyaretçi aldı. Müze Ekim 2024'te kapanmıştı.¹ İçeri girenler yine de ressamın evini görmedi. Joaquín Sorolla'nın 1911'den ölümüne kadar yaşadığı ev, birkaç adım ötede, Paseo del General Martínez Campos 37'de kapalı duruyor. Açılan yer, İspanya Kültür Bakanlığı'nın evin bitişiğinde satın aldığı bina.

Bakanlığın hesabına göre bina alımı, yapım işleri ve donanım toplam 13.104.692 euro tuttu.¹

Bahçesini kendi çizdiği ev

Sorolla 1863'te Valensiya'da doğdu. 1880'lerden itibaren Madrid'de birkaç mahallede ev ve atölye değiştirdi; aklındaki şey ailesiyle aynı çatı altında çalışabileceği, bahçeli bir evdi. 1905'te bugünkü müzenin ilk arsasını aldı. 1909'da Amerika Birleşik Devletleri'ndeki sergileri büyük ilgi görünce projeyi mimar Enrique María de Repullés y Vargas'a verdi, kısa süre sonra yandaki arsayı da alınca plan yeniden çizildi. Ev 1911'de bitti ve aile o yıl bitmeden taşındı.²

Zemin katta yüksek tavanlı, ışığı yukarıdan alan üç stüdyo vardı ve bahçeye ayrı kapıları açılıyordu. Evde elektrik de merkezi ısıtma da bulunuyordu. Müzede saklanan çok sayıda çizim, Sorolla'nın tasarıma bizzat karıştığını gösteriyor. Bahçenin planını o çıkardı, bitkilerini o seçti ve son yıllarında en sık resmettiği konu bu bahçe oldu.²

Resim hayatı da o bahçede sona erdi. 17 Haziran 1920 sabahı Sorolla, yazar Ramón Pérez de Ayala'nın Amerikalı eşi Mabel Rick'in portresi üzerinde çalışıyordu. Stüdyoya çıkan basamaklarda düştü; inme geçirmişti ve sol yanı tutmuyordu. Pérez de Ayala o sabahı 7 Ekim 1923'te Buenos Aires'te çıkan La Prensa gazetesine anlattı. Ressam resmi bırakmak istememiş, dört titrek fırça darbesinden sonra gözleri dolarak "Yapamıyorum" demiş.³ Portre şövalede yarım kaldı. Sorolla bir daha resim yapamadı ve 10 Ağustos 1923'te Madrid yakınlarındaki Cercedilla'da öldü.³

Üç çocuklu bir evde 344 bin ziyaret

Evi müzeye çeviren, eşi Clotilde García del Castillo oldu. 1925 tarihli vasiyetiyle evi ve kendisine ait koleksiyonu, kocasının anısına bir müze kurulması şartıyla İspanya devletine bıraktı. Devlet mirası 1931'de kabul etti, müze 1932'de açıldı ve ilk müdürü ressamın oğlu Joaquín Sorolla García oldu.⁴ Ev bugün Avrupa'nın en iyi korunmuş sanatçı evlerinden biri sayılıyor. Koleksiyondaki bin iki yüzü aşkın tablo, evin özgün mobilyaları ve eşyalarıyla aynı çatı altında duruyor.⁵

Bu düzen kalabalığa göre kurulmamıştı. Sorolla'nın ölümünün 100. yılı olan 2023'te müze 344.799 ziyaret aldı; bir önceki yıla göre yüzde 40 fazla. Müze tarihinde ilk kez 300 bin eşiği aşıldı ve Kültür Bakanlığı'na bağlı 16 devlet müzesi arasında yalnızca Ulusal Arkeoloji Müzesi daha çok ziyaretçi gördü.⁶

Yan binada stüdyo çatıları

Ek binayı Fuensanta Nieto ile Enrique Sobejano'nun bürosu Nieto Sobejano Arquitectos tasarladı. 2.000 metrekareyi aşan yeni alanda geçici sergiler için dört salon, 80 kişilik bir konferans salonu, müzenin 9.500'den fazla eserini tek yerde toplayan bir depo ve koleksiyon için kurulmuş bir restorasyon atölyesi var. Bakanlık, depo ile teknik bölümlerin aynı binada toplanmasının eserlerin korunmasını, incelenmesini ve onarımını kolaylaştıracağını söylüyor.¹

Mimarlar evden üç şey ödünç aldı. Girişteki yeni avlu, evin ara katını havalandıran Endülüs avlusunu karşılıyor ve binanın içine gün ışığı indiriyor. Sergi salonlarının üstünde iki yana eğimli çatılar ve büyük çatı pencereleri var; ışık, Sorolla'nın stüdyolarında olduğu gibi tepeden geliyor. Çatı bahçesine evin tarihî bahçesindeki türler dikildi, aralarında zakkum ile yasemin de var.¹ Yeni giriş holü, hareket kısıtlı ziyaretçiyi doğrudan sergi salonlarına ulaştırıyor. Bakanlığa göre bu hol ileride tarihî eve de bağlanacak.¹

Açılış sergisi evin kendisini anlatıyor

Yeni salonlardaki ilk sergi "Tras la casa del artista", yani "Sanatçının evinin ardında". Küratör Covadonga Blasco Veganzones, evin 1905'ten bugüne hikâyesini tablolar, çizimler, mektuplar, planlar, fotoğraflar ve bir maketle kuruyor.⁷ Sergideki tablolardan biri 1914-1919 arasına tarihlenen "Stüdyo penceresinden". Sorolla eve yerleştikten kısa süre sonra stüdyonun kuzey duvarına büyük bir pencere açtırmıştı. Pencere yıllar sonra yeniden örüldü ve bu tablo, ondan bugüne kalan az sayıdaki izden biri.¹

Sergi, müze kapandıktan sonra boş evde çalışan çağdaş sanatçıların fotoğrafları ve videosuyla bitiyor. Yanında Jonás Bel'in "Hacer museo" (Müze yapmak) belgeseli gösteriliyor; film, evin kapanmasından ek binanın kuruluşuna kadar geçen süreci izliyor.¹

Evin kapısı ne zaman açılacak

Bakanlık bu açılışı projenin birinci aşamasının sonu sayıyor. İkinci aşamada tarihî ev baştan sona elden geçirilecek, bahçeler restore edilecek ve ev bu süre boyunca kapalı kalacak.¹ Kesin bir açılış tarihi verilmedi. Bakanlığın engelli örgütlerinin çatı kuruluşu CERMI'ye ilettiği bilgiye göre ikinci aşama, işler başladıktan sonra 10 ay sürecek şekilde planlandı.⁸

Ek bina şimdilik ücretsiz. Salıdan cumartesiye 09.30-20.00, pazar ve resmî tatillerde 10.00-15.00 arasında açık, pazartesileri kapalı; son giriş kapanıştan 45 dakika önce.⁹ Açılış sergisi 10 Ocak 2027'ye kadar sürüyor. Bahçeyi ve üç stüdyoyu görmek için ise ikinci aşamanın 10 aylık takvimi tamamlanmalı ve bakanlık bu takvimin başlangıç tarihini henüz açıklamadı.

kafa1milyon

Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.