Tutbury'nin Aç Kadını: Altı Yıl Yemediğini Söyleyen Ann Moore'u Terazi Ele Verdi

21 Nisan 1813 Çarşamba, saat ikiyi yirmi geçe. Tutbury'deki iki odalı bir evin üst katına üç adam çıktı: baronet Sir Oswald Mosley, Derbyli hekim William Garlike ve rahip Legh Richmond. Duvarları, döşemeyi ve tavanı tek tek yokladılar, gereksiz eşyayı dışarı çıkardılar ve Ann Moore'u gözlerinin önünde samanla doldurulan yeni bir yatağa taşıdılar. Odanın ortasına bir ip gerildi. İpin öbür yanına yalnızca nöbetçiler geçebilecekti.¹

Moore 1807 baharından beri katı yiyecek yutmadığını, 1808 sonbaharından beri de ağzına tek damla sıvı almadığını söylüyordu. Bu onun ikinci gözetimiydi ve komite bu kez Derby'den bir tartı makinesi de getirtmişti.¹

On altı günlük ilk sınav

Ann Moore 1761'de Derbyshire'ın Rosliston köyünde doğdu. 1800 dolaylarında Tutbury'ye geldi ve pamuk dövme işinde çalıştı. Kasım 1806'dan sonra yemek istemediği anlatılmaya başlandı, 1807'de yatağa düştü.² Komitenin raporu onun o yıllarda ağır bir yoksulluk içinde olduğunu ve oruç iddiasının ilk başta ona kasabada düşmanlıktan başka bir şey kazandırmadığını yazıyor.¹

Eylül 1808'de Lane End'li cerrah Robert Taylor bir gözetim kurdu. Taylor işe kuşkuyla başlamıştı. Kasabanın ileri gelenleri dört saatlik nöbetlerle Moore'un başında bekledi.² Yanında yaşayan 11 yaşındaki kızı bu süre boyunca eve alınmadı, ama yatağın yanında hep bir bardak su duruyordu. Taylor 28 Eylül'de yazdığı raporda kadının 16 gündür sıkı gözetim altında olduğunu, 13 gündür hiç sıvı almadığını ve başlangıçtakinden daha sağlıklı göründüğünü bildirdi.³

Rapor tıp dergilerinde yankı buldu. Bir yazar Moore'un havadan beslendiğini savundu, bir başkası yemek borusunda bir hastalık aradı.² Sonraki dört yıl boyunca ülkenin dört bir yanından gelen ziyaretçiler Tutbury'deki çatı odasına çıktı ve çoğu ayrılırken para bıraktı. Ulusal Biyografi Sözlüğü'ne göre Moore 1812'de devlet tahvillerine 400 sterlin yatırmıştı.²

Tartıya itiraz

Londra'daki Westminster General Dispensary'nin hekimi Alexander Henderson, Moore'u 1812'de ziyaret etti. 1813'ün başında yayımladığı 52 sayfalık kitapçıkta kadının anlattıklarındaki çelişkileri sıraladı ve vakayı 1800'de Osnabrück'te benzer bir hileyle yakalanan Anna Maria Kinker'inkiyle karşılaştırdı.⁴² Ona göre 1808 gözetimi yalnızca 16 günü kanıtlıyordu, çünkü bir insan o koşullarda yalnız suyla 16 gün dayanabilirdi.¹

Richmond da Kasım 1812'de Moore'u ziyaret edip ikinci bir gözetim önerdi. Moore, kendisine insanca ve saygıyla davranılması şartıyla kabul etti. Komite 31 Mart 1813'te Tutbury'de kuruldu ve nöbetçiler din adamları, hekimler ve sulh yargıçları arasından seçildi.¹

20 Nisan'daki toplantıda karyolanın bir Merlin tartı makinesinin üstüne konması önerildi. Moore buna karşı çıktı ve gerekçesini Richmond kayda geçirdi: kilo verirse bu açlıktan eridiğine yorulacak, kilo alırsa nöbetçilere rağmen gizlice yemek bulduğu söylenecekti. İki durumda da suçlu çıkacaktı. Aynı gün fikrini değiştirdi ve kararı komiteye bıraktı.¹

İtirazında yanlış bir şey yoktu. Hiçbir şey yemeyen bir beden de kilo kaybeder; nefesle karbondioksit ve su buharı, deriden de ter ve buhar çıkar. Komitenin tartıdan öğrenmek istediği kaybın hızıydı. Hız bilinince, yıllardır hiçbir şey almadan yaşadığını söyleyen birinin o yıllarda kaç kilo eritmiş olması gerektiği de hesaplanabilirdi.

Dört günde 3,37 kilo

Makine 26 Nisan Pazartesi sabahı geldi. Karyola üstüne yerleştirildi, üzerindeki her eşyanın listesi çıkarıldı ve ağırlık 12 saatte bir okundu. Richmond'un aktardığına göre makine 400-450 kiloluk bir yükte bir dirhemin on dörtte birini, yani yaklaşık 0,13 gramı ayırt edebiliyordu.¹

Pazartesi saat 17.00'de tartı 387 libre 3 ons gösteriyordu, yaklaşık 175,6 kilo. Cuma sabahı 09.00'da 379 libre 12 onsa inmişti; 88 saatte 3,37 kilo eksilmişti. Komite, makinenin Derby'den gelirken yağmurda ıslandığını ve oda sobayla ısıtıldığı için ilk 24 saatte buharlaşma payı bırakılması gerektiğini not etti.¹ O ilk günü hesaba katmasak bile Salı akşamından Cuma sabahına kadar 60 saatte yaklaşık 2 kilo gitmişti. Bu da günde 800 gram kadar ediyor.

Moore bu arada ağır bir soğuk algınlığına yakalandı. Nabzı gözetimin başında 90 civarındayken önce 120'ye, sonra 160'a çıktı. 29 Nisan gecesi nöbetteki Derbyli cerrah Wright, hayatından endişe ettiği için ona sirkeli suya batırılıp sıkılmamış bir mendil verdi. Sabah komiteye kadının birkaç ons yuttuğunu düşündüğünü söyledi.¹

30 Nisan sabahı Garlike ve Fox kadının birkaç saatlik ömrü kaldığını söyledi. Moore gözetimin durdurulmasını istedi, sonra sulh yargıcı Thomas Lister'ın önünde yemin etti. Yeminine göre altı yıldır bir kez birkaç siyah frenk üzümünün içi, ara sıra da biraz su ve çay dışında hiçbir şey almamıştı; son dört buçuk yıldır ise hiçbir şey. Komite gözetimi öğlen 12'de sona erdirdi.¹

Kırmızı lekeli gömlek

Gözetim biter bitmez Moore toparlandı. Öğleden sonra yatakta doğrulup leğendeki soğuk suyla ellerini yıkadı. Komite üyesi Charles Bott, kadının kızıyla neşeyle konuştuğunu, içeri ziyaretçi girince birden fısıltıya geçtiğini gördü. Hilton'lu hekim William Simpson'la birlikte ona sirkeli su emdirilmiş bir mendil daha verdiler ve ikisi de kadının sıvının bir kısmını yuttuğundan emin oldu.¹

Ertesi sabah Bott evde saklanmış çamaşırlar buldu. Gözetim sırasında boğazına sürülen kırmızı lavanta karışımı Moore'un iç gömleğinde lekeler bırakmıştı. Moore komiteye o gömlek diye başka birini gösterdi. Üzerindeki kırmızı lekeler yeni yapılmıştı ve tanıklar bu gömleğin o sabah tertemiz getirildiğini doğruladı. Gözetimde giyilen lekeli gömlek, saklanan çamaşırların arasından çıktı. Komiteye göre bulunanlar kadının yalnız son iki günde değil, gözetimden önce de sıvı yuttuğunu gösteriyordu.¹

Sorgulanan kızı Mary, akşam çayından sonra demliği annesinin uzanabileceği bir rafa koyduğunu, bazen içine süt ve şeker kattığını anlattı. 4 Mayıs 1813'te Moore, Lister'ın önünde adının yanına çarpı işareti koyarak itirafı imzaladı ve son altı yıldır ara sıra besin aldığını kabul etti. Komite katı yiyecek yediğine dair bir kanıt bulamadı. Raporun vardığı sonuç, onu çay, süt ve şekerin ayakta tuttuğuydu. Suç ortağı yalnızca kızıydı.¹

Sonraki anlatımlarda başka bir ayrıntı yerleşti. 1879'da Amerikalı hekim William Hammond, kızın ilk gözetimde annesinin yüzünü et suyuna ya da süte batırılmış havlularla sildiğini ve onu öperken ağızdan ağıza yiyecek aktardığını yazdı.⁵ 1894 tarihli Ulusal Biyografi Sözlüğü de öpücük yorumunu tekrarladı.² Richmond'un komitesi bunu desteklemiyor. Raporuna göre 11 yaşındaki kız o 16 gün boyunca eve hiç alınmamıştı. Komite, Moore'un yanındaki bardaktan su içmiş olmasını ve Henderson'ın yalnız suyla 16 gün dayanılabileceği görüşünü daha olası buldu.¹

İlk gözetimi yöneten Taylor, ifşadan sonra komiteye yazdığı mektupta gözetimin doğruluğundan kendi varlığından emin olduğu kadar emin olduğunu ve bu olayın onu derinden yaraladığını yazdı.¹

Tartının hesabı

Ölçülen hızın ne anlama geldiğini modern bir vaka gösteriyor. Dundee Üniversitesi'nden W. K. Stewart ve Laura Fleming'in 1973'te yayımladığı raporda 27 yaşında, 207 kilo gelen bir hasta 382 gün yemek yemedi. Makalede A. B. diye geçen bu hasta, sonradan Angus Barbieri adıyla tanındı. Kalorisiz sıvıları dilediği kadar içti, her gün vitamin aldı ve 82 kiloya indi. Bu, günde ortalama 330 gram kadar bir kayıp demek.⁶ Moore'un yemin ettiği dört buçuk yıl, bu yavaş hızla bile 540 kiloya yakın bir kayıp gerektirirdi. Tartı ise onun günde 800 gram kadar eridiğini gösteriyordu.

Moore'un sonrası belirsiz. Ulusal Biyografi Sözlüğü, kaldığı evlerden hırsızlık yaptığı için Macclesfield ve Knutsford hapishanelerinde yattığını yazıyor; nerede ve ne zaman öldüğü kaynaklarda tutmuyor.² Komitenin çalışması ise kayıtta kaldı. Richmond'un raporu 1813'te Burton-on-Trent'te basıldı ve dokuz tartı ölçümü bugün de kitabın 28. sayfasında duruyor.

kafa1milyon

Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.