Pécs Üniversitesi'nin 2024–2025 döneminde yürüttüğü yüzey taraması ve jeofizik çalışmalar, Macaristan'ın güneyindeki Zigetvar (Szigetvár) kalesi yakınlarında, Kanuni Sultan Süleyman adına kurulmuş türbe çevresindeki Osmanlı yerleşimi Turbék'in daha önce düşünülenden büyük olduğunu gösterdi. Osmanlı dönemi buluntuları yaklaşık 80 hektara yayılıyor; yoğunluk yer yer değişiyor.1
Ekibi Prof. Dr. Norbert Pap yönetiyor. Türk ve Macar araştırmacılar birlikte çalıştı. Merkezdeki türbe, cami, derviş tekkesi, misafirhane ve nöbet kışlası 2015 sonrasında kazılmıştı. Yeni tur, bu çekirdeğin dışına çıktı.12
- 80 hektarlık yüzey buluntu alanının türbe külliyesinden ne kadar taştığı.
- 1566 kuşatması, ölümün gizlenmesi ve türbenin ziyaretgâha dönüşmesi.
- 2015'te bulunan kare türbe temeli ile 2024–2025 jeofizik taramanın farkı.
- Altın sikke, Kırım Hanlığı gümüşü ve tahıl çukurlarının neyi gösterdiği.
80 hektar, çekirdek değil çevre
Yüzeyde seramik, sikke, mücevher, Osmanlı maden işçiliği parçaları, ayaklı kaplar, porselen fincan kırıkları ve boyalı cam parçaları toplandı. Bazı yapı izleri tuğla ve çatı kiremiti taşıyor. Kuyu, tahıl izi bırakan büyük depolama çukurları ve pişmiş toprak ısıtma elemanları da kayda girdi.1
Dönemin şartlarına göre varlıklı sayılacak ziyaretçi ve sakinlere işaret eden buluntular var: 16. yüzyıla ait nadir bir altın sikke, Kırım Hanlığı'ndan bir gümüş sikke, sofra takımı parçaları, yüzükler, süslü tokalar ve at koşum süslemeleri. Archaeology Magazine aynı alanı yaklaşık 200 acre diye aktarıyor; bu, AA'daki 80 hektar ölçüsüyle uyumlu bir çeviri.13
1566: çadırda ölüm, sonra türbe
Kanuni, 1 Mayıs 1566'da İstanbul'dan son seferine çıktı. Zigetvar'ı kuşatan ordunun başındaydı. İmparatorluk çadırı, kaleyi gören tepede kuruldu. Kaynaklar ölümünü 6–7 Eylül 1566 gecesine koyuyor; kale kısa süre sonra düştü.1
Ordunun moralini korumak için ölüm bir süre gizlendi. Anlatılara göre iç organlar çıkarıldı, beden amber ve miskle korundu, geçici olarak çadır içindeki tahtın altına gömüldü. Yaklaşık 42 gün sonra naaş arabaya alınarak İstanbul yoluna çıktı; ölüm, II. Selim Belgrad'a geldikten sonra resmen duyuruldu. İç organların ordugâhta bırakıldığı, yaygın kabul gören bir anlatıdır; arkeoloji bunu tek başına kanıtlamış sayılmaz.12
II. Selim'in emriyle, ölümün kabul edildiği noktada bir türbe yapıldı. Cami, derviş tekkesi, misafirhane ve nöbet kışlası eklendi; ahşap palanka ile çevrildi. Ziyaretgâh büyüdükçe sivil yerleşim Turbék adıyla etrafında oluştu. Osmanlı hâkimiyeti bitince yerleşim yıkıldı, yer bağ ve bahçeye döndü, konum unutuldu.1
2015'te türbe, 2024'te çevre
Modern arama, TİKA ile Zigetvar Belediyesi'nin 2012 anlaşmasından sonra hızlandı. Pap'ın ekibi belgeler, haritalar, arazi kayıtları ve 1664 tarihli bir külliye planını inceledi. Asıl kompleks, kalenin yaklaşık 4,2 kilometre kuzeydoğusundaki Turbék-Zsibót Üzüm Tepesi'nde duruyor.14
2015 kazısında kare planlı bir yapı temeli çıktı; ekip bunu Kanuni adına yapılmış türbe olarak tanımladı. Sonraki sezonlarda cami, tekke, misafirhane, kışla ve palanka izleri açıldı. 2018'de Fodor ve Pap'ın yayımladığı çalışmada türbenin iç mekânı yaklaşık 7,9 × 7,9 metre ölçülüyor.4
2024–2025 turu ise kazı çukurunu genişletmekten çok alanı ölçmeye odaklandı. Jeofizik ve yüzey toplama, külliye dışındaki sivil dokuyu çizdi. Pécs Üniversitesi'nin kendi özetinde de aynı 80 hektar rakamı ve görece varlıklı bir ziyaretçi/sakin profili geçiyor.2
Ne kesin, ne açık
80 hektar, yüzeyde Osmanlı malzemesinin izlenebildiği alandır; her noktada kazılmış yapı demek değildir. Buluntu yoğunluğu lekeler halinde değişiyor. Jeofizik, yeni bina adayları işaret ediyor; bunların işlevi kazı ve yayımlanmış raporla netleşecek.2
Türbenin 2015'te tanımlanan yapı olduğu ekibin yorumudur; iç organ mezarının kesin noktası hâlâ anlatı ve bağlamla örülüyor. Zengin buluntu listesi refahın bir kesimini gösteriyor; nüfusun tamamına genellenemez.
AA'nın 7 Eylül 2026 aktarımına göre, Pécs Üniversitesi'nin 2024–2025 yüzey taramasında Turbék'teki Osmanlı buluntuları yaklaşık 80 hektara yayılıyor; merkezdeki Kanuni türbesi 2015'te tanımlanmıştı.1
Dipnotlar ve Kaynaklar
- Anadolu Ajansı (7 Eylül 2026). "Archaeology sheds new light on Suleyman the Magnificent’s final campaign in Hungary." Salih Okuroğlu / Viyana. Pécs Üniversitesi 2024–2025: ~80 hektar yüzey buluntusu; türbe, cami, tekke, misafirhane, kışla; altın sikke, Kırım Hanlığı gümüşü; 4,2 km kuzeydoğu (Turbék-Zsibót). aa.com.tr. Ayrıca: Hürriyet Daily News, 9 Eylül 2026. ↩
- UnivPécs / Pécs Üniversitesi duyurusu (2024–2025 araştırma özeti). Pap Norbert yönetiminde Gül Baba Türbéje Örökségvédő Alapítvány sözleşmesi; yüzeyde ~80 hektar; tuğla + Balkan tipi kiremit; lüks eşya vurgusu. univpecs.com. ↩
- Archaeology Magazine (9 Eylül 2026). "Archaeologists Discover Extent of Settlement Around Ottoman Sultan's Tomb." AA aktarımı; ~200 acre; seramik, sikke, mücevher, ısıtma elemanları. archaeology.org. ↩
- Pál Fodor – Norbert Pap (2018). "In search of the tomb of Sultan Süleyman in Szigetvár." Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae 71/2. Türbe 7,9 × 7,9 m; 2015–2017 kazı özeti. DOI: 10.1556/062.2018.71.2.4. ↩
Bu yazı arkeoloji haberidir; tıbbi veya hukuki tavsiye değildir. Ölüm ve iç organ anlatıları tarihî kaynaklara dayanır; 80 hektar ölçüsü yüzey buluntu dağılımıdır, kazılmış yapı alanı değildir.
Elvan
Derin Geçmiş'in sesi. Kazı raporlarını, makale dipnotlarını ve müze envanterlerini okuyup hikâyeye çeviriyor. Bir buluntuyu anlatırken kimin kazdığını da söylemeyi ilke sayar.
