Texas'taki Starbase'den 13 Kasım 2026 akşamı kalkan Starship'in 15. denemesi, roketin iki parçasını da aynı kule kollarına indirmeyi deneyecek kadar iddialıydı. Cumartesi öğleden sonra üst kademe Ship 42, Mechazilla adı verilen kule mekanizmasının arasında durdu; güçlendirici Super Heavy ise altı buçuk dakika sonra yakalamayı bırakıp Mexiko Körfezi üzerinde imha oldu.1 SpaceX'in yayınladığı tabloya göre üst kademenin yakalanması, kalkıştan tam 22 saat 32 dakika sonra gerçekleşti.1

Bu yazıda neler var?
Rakamlarla
22,5 saat
Kalkış pad'inden Ship 42'nin aynı tesislere dönüş süresi.SpaceX, Starship Flight 15, Kasım 2026
26 uydu
Flight 15'te yörüngeye bırakılan Starlink V3 uydusu; bırakımdan sonra temas kuruldu.SpaceX görev özeti
14 tur
Üst kademenin dünya etrafında tamamladığı yörünge devri (aktarım kaynakları).CNBC, 14 Kasım 2026
6,5 dk
Planlanan güçlendirici kule inişi zamanı; iniş burada iptal edildi.Spaceflight Now, 13 Kasım 2026

Kule yakalaması ne işe yarıyor?

SpaceX daha önce Falcon 9'u deniz platformuna indiriyor, Super Heavy güçlendiricisini ise Starbase'de birkaç kez kulede yakalamıştı. Üst kademe Starship ise ya okyanusa düşüyor ya da kontrollü olarak yok ediliyordu. Kulede yakalamak, devasa bir gövdeyi vinç ve şasi taşımadan doğrudan bakım alanına bırakmak anlamına geliyor; motorları sökmek, ısı kalkanı döşemelerini incelemek ve yeniden yakıt doldurmak için süreyi kısaltmayı hedefliyor.

Flight 15'te kazanılan şey tam roket değil, üst kademenin tek başına hayatta kalması ve pad'e dönmesinin kanıtı. SpaceX'in 14 Kasım açıklamasına göre Starship yörüngeye girdikten sonra 20 saatten uzun süre uzayda kaldı, tek bir deniz seviyesi Raptor motoruyla yörüngeden çıkış ateşlemesi yaptı, atmosfere girdi ve Texas kıyısına dönmeden önce Körfez üzerinde son bir manevra yaptı.1 Daha önceki denemelerde üst kademe okyanusta batıyordu; bu sefer aynı rampaya geri geldi.

Flight 15 görev zaman çizelgesi: kalkış, güçlendirici iptali, uydu bırakımı ve 22,5 saat sonra kule yakalaması
Güçlendirici erken görevde elendi; üst kademenin dönüşü günün büyük kısmını aldı. Grafik: kafa1milyon.com, veri SpaceX zaman çizelgesi.

Güçlendirici neden kaçtı?

Kalkıştan iki dakika sonra sıcak ayrılma ile Super Heavy B22 geri dönmeye başladı. Plan, altı dakika 35 saniyede kulede yakalanmaktı; bunun yerine araç kıyıdan uzakta havada asılı kaldı, motorları kapattı ve uçuş sonlandırma sistemi devreye girdi.2 SpaceX, geri dönüş yakıtı kütlesinin beklenenden düşük olduğu uyarısının boostback ateşlemesini erken kestiğini yazdı; kök neden hâlâ araştırılıyor.1

SpaceX yorumcusu Dan Huot, aracın kulede yakalanması için gereken konumda olmadığını algılayan yönlendirme ve seyrüsefer yazılımının otomatik olarak deniz inişine yönelttiğini açıkladı.2 Yani kayıp, sensörlerin körlemesine değil, programlanmış güvenlik sınırına işaret ediyor. Bu, önceki uçuşlarda güçlendiriciyi kulede yakalayan B12 ve benzeri serilerle B22'nin üçüncü nesil güçlendirici sürümü arasındaki farkı öne çıkarıyor; aynı kule, henüz olgunlaşmamış bir güçlendiriciyle tam yığın yeniden kullanımı kanıtlayamadı.

Uzay yazıları e-postana gelsin mi?
Haftada bir, böyle yazıları tek e-postada gönderiyoruz. Reklam yok, istediğin an tek tıkla ayrılırsın.

Ticari yük de döndü

Üst kademenin dönüşü medyada öne çıksa da görev yalnızca iniş denemesi değildi. SpaceX'e göre Starship yörüngeye oturduktan sonra 26 Starlink V3 uydusunu bıraktı; bırakımdan kısa süre sonra her uyduyla temas kuruldu ve uydular yörüngelerini yükseltmeye başladı.1 Bu, Starship hattının halihazırda çalışan Starlink ağına ikinci nesil uydu taşımaya devam ettiğini gösteriyor. Yakalama başarısız olsaydı bile yük tarafı görev hedefinin önemli kısmını tamamlamış olurdu.

Uzun süreli yörünge uçuşu, üst kademenin yakıt buharlaştırma, batarya ve telemetri sistemlerinin bir gece boyunca izlenmesi anlamına geldi. Hawaii, Şili ve tekrar Hawaii üzerindeki üç "dönüş izni" kontrol noktası geçilmeden kule yakalamasına izin verilmedi.1 Bu adımlar, üst kademe kötü giderse okyanusa yönlendirmek için konmuş kapılar; 14 Kasım'da üçüncü kontrolden sonra ekip pad'e dönmeye karar verdi.

Kıyıda yüksek çelik fırlatma kulesi ve iniş yapan roket gövdesi, temsili görünüm
Mechazilla kollarının üst kademeyi pad üzerinde tutması, vinçsiz bakım hattı kurma fikrinin görsel karşılığı. Temsili görsel.

Maliyet ve tempo hesabı

SpaceX kamuoyuna Flight 15 için tek bir dolar rakamı açıklamadı; yine de mühendislik açısından kazanç şu soruya cevap veriyor: yörüngeye çıkan üst kademe, ısı kalkanı ve motorlarıyla birlikte yeniden kullanılabilir mi? Kulede yakalanan gövde, okyanusa düşen enkazdan farklı olarak incelemeye, mümkünse tekrar uçuşa hazır hale getirilmeye değer bir nesne.

Güçlendiricinin kaybı bu dengeyi bozuyor. B22'nin imhası, tam yığın yeniden kullanımında hâlâ güçlendirici tarafının dar boğaz olduğunu hatırlatıyor. SpaceX'in hedefi her iki aşamayı da aynı rampada yakalayıp fırlatma aralığını günlerden saatlere indirmek; Flight 15 bunun yarısını ilk kez yörünge dönüşüyle gösterdi.

NASA'nın Ay programında kullanılacak Starship versiyonları için de bu veri önemli. Yörüngeye çıkıp günlerce uzayda kalan, sonra kontrollü giren ve pad'e dönen bir üst kademe, lunar yük taşıma senaryosunun teknik ön koşullarından biri. Güçlendirici tarafındaki yakıt yönetimi hatası ise aynı programın güvenlik mühendisliği toplantılarına girecek ayrı bir dosya.

Starbase'de Ship 42'nin kulede asılı kaldığı gece, SpaceX ekibi gövdeyi yerinde inceledi; bu, önceki uçuşlarda okyanus dibinde kalan enkazın sağlayamayacağı bir veri seti. Bir sonraki uçuşta aranan şey, güçlendirici B22'nin yaşadığı yakıt kesintisinin tekrarlanmaması ve iki parçanın aynı kalkışta yakalanması. SpaceX'in resmi zaman çizelgesine göre üst kademe yakalaması 14 Kasım 2026'da görev süresinin 22 saat 32 dakikasında tamamlandı.

Dipnotlar ve Kaynaklar

  1. SpaceX, Starship Flight 15 görev sayfası ve zaman çizelgesi, güncelleme Kasım 2026. Kalkış, yük bırakımı, üç dönüş kontrol noktası, deorbit ateşlemesi ve kule yakalaması saatleri. spacex.com ↩
  2. Spaceflight Now, "Live coverage: Starship Flight 15 attempts to recover full vehicle in double launch pad catch", 13 Kasım 2026; B22 Körfez inişi, GNC otomatik iptali, 2247 UTC kalkış, Ship 42 kule yakalaması 2120 UTC. spaceflightnow.com ↩
  3. CNBC, "SpaceX catches upper stage of Starship rocket in historic first", 14 Kasım 2026; üst kademenin 14 yörünge devri tamamladığı aktarımı. cnbc.com ↩

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; yatırım veya mühendislik kararı için tek başına yeterli değildir.

Kategoriler ve Etiketler
Bilim starship spacex uzay roket yörünge starlink
Bu yazıyı paylaş
kafa1milyon

kafa1milyon

Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.