Göz çevresine somon DNA'sı: iğnesiz PDRN gerçekten çalışıyor mu?

Bir estetik kliniğinin önünden geçerken vitrindeki yazıyı görmüşsündür: somon DNA'sı. Kulağa hem bilim kurgu hem balık pazarı gibi gelen bu işlem, yıllardır ince iğnelerle cilde enjekte ediliyor. Şimdi aynı molekülü kavanozun içine koyup göz çevresine sürmeyi denediler ve sonuç, kremin cilde çok az girdiğini bildiğimiz için kimsenin ummadığı kadar iyi çıktı.

Otuz bir kadının yüzünde yapılan test

Çalışma basit ama zekice kurulmuş.¹ Otuz bir kadın, 35 ile 55 yaş arasında, hepsi kendi cildini hassas olarak tanımlıyor. Herkesin göz çevresinde belirgin ince çizgiler ve göz altı torbası var. Yüz ortadan ikiye bölünüyor: bir yarıya içinde binde bir oranında somon DNA'sı, yani PDRN bulunan göz kremi, diğer yarıya tam aynı kremin içine aynı oranda retinol konmuş hâli. Kimse hangi tarafa ne sürüldüğünü bilmiyor. Günde iki kez, dört hafta, üstüne mutlaka güneş koruyucu.

Dördüncü haftanın sonunda ölçümler yapıldı. Kaz ayağı çizgilerinin kapladığı alan somon DNA'lı tarafta yüzde 20 ile 23 arasında azalmıştı. Retinol tarafında bu azalma yüzde 6 ile 7'de kaldı. Ultrasonla bakıldığında derinin kalınlığı ve yoğunluğu somon DNA'lı tarafta yaklaşık iki kat daha fazla artmıştı. Cildin esnekliği ve sıkılığı için ölçülen değerlerde de fark 1,8 kat civarındaydı. En dikkat çekici detay: somon DNA'lı taraftaki iyileşme daha 14. günde görülüyordu ve retinolün 28 günde geldiği yeri geçmişti. Hiçbir katılımcı tahriş, kızarıklık ya da yanma bildirmedi.

Peki bu molekül neden hep iğneyle veriliyordu?

PDRN'nin açık adı polideoksiribonükleotid. Somon spermindeki DNA'dan saflaştırılan, kısa parçalara ayrılmış bir nükleik asit karışımı. Cilt, kendi hücrelerinin onarım mekanizmalarını bu parçalarla uyarıyor: kolajen yapan hücreler daha uzun süre hayatta kalıyor, daha çok üretim yapıyor. Kliniklerde polinükleotid ya da somon DNA aşısı diye satılan işlem tam olarak bunu yapıyor, sadece molekülü doğrudan derinin içine bırakıyor.

Kremin sorunu şu: DNA molekülü kozmetik dünyasında dev sayılır. Cildin en üstündeki ölü hücre tabakası, bu boyda bir molekülü kapıda karşılayıp geri çevirmesi beklenir. Araştırmacılar bu yüzden asıl merakı buraya yönlendirdi ve kremin ne kadarının içeri girdiğini ölçtüler. Cevap alçakgönüllü: sekiz saatte yüzde 2, yirmi dört saatte yüzde 3 civarı, canlı deri katmanına ancak yirmi mikron kadar. Yani kavanozdaki molekülün büyük kısmı yüzeyde kalıyor. İşin ilginç yanı, o küçük yüzdenin bile ölçülebilir bir fark yaratmış olması.

Kavanozun etiketini nasıl okursun?

Bu araştırma çıktığından beri raflarda "somon DNA" etiketi çoğalacak. Aldanmamak için içerik listesine bak. Aradığın kelimeler şunlar: polydeoxyribonucleotide, PDRN, polynucleotides ya da sodium DNA. Kutunun ön yüzünde balık resmi olması hiçbir şey ifade etmiyor; içerik listesinin sonlarında, koku maddelerinin arasında geçen bir molekül de büyük ihtimalle iş yapmayacak kadar azdır. Çalışmadaki oran binde birdi, yani yüzde 0,1. Marka bu oranı yazmıyorsa sorabilirsin, yazmak zorunda değil ama yazan markalar genelde arkasında durur.

Göz kremini nasıl kullandığın da en az içeriği kadar önemli. Mercimek büyüklüğünden fazlası boşa gider. Yüzük parmağını kullan, çünkü en zayıf parmağın odur ve göz çevresindeki ince deriyi çekiştirmez. Kremi kirpik dibine değil, göz çukurunu çevreleyen kemik çıkıntısının üstüne koy, sonra hafifçe bastırarak yay; vücut ısısıyla kendisi yayılır. Sabah ve akşam sür, sabah mutlaka üstüne güneş koruyucu gelsin. Çalışmadaki kadınlara da güneş koruyucu zorunlu tutuldu, o yüzden sonuçların bir kısmı zaten güneşten korunmanın hakkı.

Bir de şu var: dört hafta bekleyeceksin. On günde aynada fark aramak, bu tür moleküllerde kendini boşuna hayal kırıklığına uğratmak demek. Merak ediyorsan araştırmanın yöntemini evde taklit edebilirsin: kremi iki hafta boyunca yalnızca bir gözünün çevresine sür, sonra aynada iki tarafa bak. Kendi kendine kurduğun küçük bir kontrol grubu, en dürüst reklamdır.

Şimdi dürüst kısım

Otuz bir kişi az. Süre dört hafta, cildin gerçekten yeniden yapılanması için kısa. Erken dönemdeki kalınlaşmanın bir bölümü kolajen değil, cildin su tutup dolgunlaşması olabilir; araştırmacılar bunu kendileri de yazıyor. Ayrıca yazarların bir kısmı kozmetik alanında çalışan şirketlere bağlı ve test edilen hammadde bir firmadan geldi. Bu, sonucu geçersiz kılmaz ama bağımsız ekiplerin aynı sonucu bulmasını beklemek için iyi bir sebep.

Retinolün kötü çıktığı sonucuna da atlamayalım. Retinol on yıllardır ve çok daha uzun çalışmalarla test edilmiş bir molekül; buradaki karşılaştırma dört haftalık ve hassas ciltli kadınlarda yapıldı. Retinol zaten en çok bu grupta zorlanır.

Son olarak beklentiyi doğru yere koy. Göz altı torbası her zaman kolajen meselesi değildir. Sabah bariz şişiyorsa hikaye çoğunlukla su ve tuz; akşam yemeğindeki turşu, çorbaya eklenen tuz, alkol ya da alerjik burun tıkanıklığı. Genetik olarak yağ yastıkçığı belirginse hiçbir krem onu geri itmez. Aynadaki o gölgeye bugün bedava yapabileceğin şeyler şunlar: tuzu azaltmak, yastığı bir kademe yükseltmek, sabah beş dakika soğuk kaşık ya da ıslak soğuk kompres, ve sonra tabii ki güneş koruyucu. Göz çevresindeki kırışığın en büyük sebebi hâlâ güneş.

Kavanoza balık DNA'sı koymak kolay; o DNA'nın cilde girdiğini ölçmek zor. Bu çalışmanın kıymeti ikincisini yapmasında. bu yazının tek cümlelik özeti

Bir sonraki sefer vitrinde "somon DNA" yazısını gördüğünde artık ne olduğunu biliyorsun. İğneyi düşünüyorsan bu bir tıbbi işlem, hekimle konuşulur. Kremi merak ediyorsan içerik listesine bakıp dört hafta sabretmen yeterli. Beklentin "gençleşmek" değil de "göz çevresi biraz daha dolgun ve pürüzsüz görünsün" ise, bu çalışma sana umut vermek için fena bir gerekçe değil.

Duru

Ayna'nın yüzü. Dünyada güzellik ve kadın üzerine çıkan yeni araştırmaları okuyup sadeleştiriyor, evde gerçekten denenebilecek olanları ayıklıyor. Hiçbir markadan para almaz, ürün satmaz; işe yaramayanı da yarayanı kadar açık söyler. Yazdıklarını Instagram'da videoyla da anlatıyor.