Bowling bugün açıldı, Ankara’da Turani ile Ayaz: ekim başı resim rehberi

Pera Müzesi bugün, 29 Eylül Salı, Frank Bowling: Yaratım ve Yıkım sergisini açtı. Küratör Alistair Hicks. Sergi 31 Ocak 2027’ye kadar sürecek.¹

Bu tur listeye İstanbul dışından da bir sergi girdi. Ankara Balgat’taki Mustafa Ayaz Müzesi’nde Karşılaşma: Adnan Turani – Mustafa Ayaz 19 Eylül’de açıldı, 15 Kasım’a kadar gezilebiliyor.² İstiklal’deki İş Bankası Resim Heykel Müzesi’nin ücretsiz ayı da yarın bitiyor.

Pera’da Bowling ve iki Bacon

Bowling’in çocukluğu Guyana’da geçti, sonra altmış yılı aşkın bir süre Londra ile New York arasında çalıştı. Pera’daki seçkinin iki ucu belli. Bir yanda 1967 ile 1971 arasında yaptığı Harita serisinden tablolar var. Öbür yanda bu yıl bitirdiği Annemin Evine Yeniden Bakış duruyor; Bowling bu tuvalde Guyana’daki çocukluk evinin görüntüsüne geri dönüyor. Müzenin tanıtımına göre seçkide daha önce hiç gösterilmemiş yeni resimler de var.¹

Salonlarda iki İngiliz ressam daha asılı. Francis Bacon’ın Lisa’nın Portresi (1956) ile Nü Etüt Çalışması (1952-53) ve Victor Willing’in hayatının son yıllarında yaptığı Baş VI tablosu (1985) Bowling’in işlerinin arasına yerleştirilmiş. Hicks bu üç tabloya “müdahale” adını veriyor ve onları Bowling’in işleri arasında yön bulmaya yarayan pusula noktaları diye tarif ediyor. Sergi İngiltere’nin İstanbul Başkonsolosluğu ile birlikte düzenlendi.¹

Bowling yaşıyor, Bacon 1992’de öldü. İkisinin de tabloları telif koruması altında, bu yüzden bu sayfada görselleri yok.

Aynı gün aynı binada Cumhuriyetin Kamera Arkası da açıldı. İdil Çetin ve Ahmet Ersoy’un hazırladığı bu sergi erken cumhuriyet İstanbul’unun basın fotoğraflarından oluşuyor ve 28 Mart 2027’ye kadar sürüyor.³ Fotoğraf sergisi olduğu için bu rehberin sayımına girmiyor.

İkinci kattaki Osman Hamdi Bey bölümü ile Kesişen Dünyalar: Elçiler ve Ressamlar ise açık; ikisi de Suna ve İnan Kıraç Vakfı koleksiyonundan. Müze sayfalarında bu iki serginin bitiş tarihi yok, güncel durum sergi sayfalarında. Pera’da tam bilet 300 TL, indirimli 150 TL. Cuma 18.00 ile 22.00 arası giriş herkese, çarşamba günleri de öğrencilere ücretsiz. Bu bilgileri 29 Eylül 2026’da müzenin ziyaret sayfasından okuduk.⁴

İstiklal’de ücretsiz ayın son günü

İş Bankası Resim Heykel Müzesi’nde 1914 Kuşağı: Tanıdığımız Ressamlar 26 Eylül’de açıldı ve 12 Temmuz 2027’ye kadar duvarda. Küratör Prof. Dr. Gül İrepoğlu. İş Bankası ile Arkas koleksiyonlarından yaklaşık 200 yapıt var.⁵

Müze eylül ayı boyunca ücretsiz. Yarın, 30 Eylül Çarşamba, bu uygulamanın son günü ve kapı 10.00 ile 19.00 arası açık.⁶ 1 Ekim’den sonraki bilet tarifesi müzenin sayfasında. Serginin bölümlerini önceki rehberde anlatmıştık.

Sergi dokuz ressamı öne çıkarıyor ve bunlardan ikisinin tabloları kamu malı. Sami Yetik 1945’te, Hüseyin Avni Lifij 1927’de öldü; Türkiye’de telif sanatçının ölümünden sonra 70 yıl sürdüğü için ikisinin eserleri serbest.⁷ Kapaktaki karlı İstanbul manzarası Yetik’in, aşağıdaki tablo Lifij’in. İkisi de İstiklal’deki seçkiden gelmiyor: Yetik’in tablosu Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nin İstanbul Resim ve Heykel Müzesi’nde, Lifij’inki 2012’de Ankara Resim ve Heykel Müzesi’nde fotoğraflandı.⁸

Lifij’in 1924 tarihli Kara Gün tablosunda yıkılmış bir evin duvarları arasına bir kilim serilmiş. Kilimin üstünde kanlar içinde bir kadın yatıyor, devrik sandalyenin tepesine siyah bir kartal konmuş. Arkada bir kubbe, bir minare, kurumuş bir ağaç ve yıkıntılar var. Lifij aynı yıl Ak Gün adında bir tablo daha yaptı.⁹

Balgat’ta iki ömür

Karşılaşma sergisini Mustafa Ayaz Müzesi ve Plastik Sanatlar Merkezi Vakfı hazırladı. Küratörler Nilay Ayaz ile Siret Uyanık, alt başlık Türk Resim Sanatına Adanmış İki Ömür. Sergi sanat kuramcısı, eğitimci ve ressam Adnan Turani ile figüratif anlatımıyla tanınan Mustafa Ayaz’ın üretimlerini yan yana koyuyor.²

Mustafa Ayaz 17 Eylül 2024’te, 86 yaşında Ankara’da öldü.¹⁰ Karşılaşma, ölümünün ikinci yıl dönümünden iki gün sonra açıldı.

Müzenin kendisi de Ayaz’ın hikâyesinin parçası. 1974’te Şentepe’de bir gecekondu yaptı ve on altı yıl boyunca onun bodrumunu atölye olarak kullandı. Satmadığı tablolar orada birikti. Müzeyi yıllar sonra resim satışlarından kazandığı parayla, dışarıdan destek almadan kurdu; Balgat’taki bina 2007’de açıldı. Yedi katın üçünde Ayaz’ın 1960 ile 2020 arasında yaptığı işler sürekli sergide. 1973 ile 1980 arasındaki tablolarda köy hayatı ve kadın figürleri ağır basıyor, 1980’lerden sonra renkli ve kalabalık kompozisyonlar geliyor. Geçici sergiye gelen ziyaretçi bu altmış yıla da aynı biletle bakıyor.¹¹

Müze pazartesi kapalı. Ziyaret sayfasında saat salıdan pazara 10.00 ile 17.30, tanıtım sayfasında ise 17.00 yazıyor; geç saatte gidecek olan 0312 285 89 98’i arayıp sormalı. Tam bilet 150 TL, öğrenci, öğretmen ve 65 yaş üstü için 80 TL. Bilgiyi 29 Eylül 2026’da müzenin ziyaret sayfasından okuduk; başka bir müze rehberinde daha düşük eski fiyatlar duruyor.¹² Adres Ziyabey Caddesi No: 25, Balgat. Turani de Ayaz da ölümlerinin üzerinden 70 yıl geçmediği için telif koruması altında, bu yüzden tablolarının fotoğrafı burada yok.

Tophane’de Berksoy

İstanbul Modern’de Semiha Berksoy: Tüm Renklerin Aryası 22 Kasım 2026’ya kadar açık.¹³ Opera sahnesinden tanınan Berksoy’un 200’ü aşkın yapıtı bir arada. 1910’da doğan, 2004’te ölen Berksoy’un tabloları hâlâ telifli; fotoğrafları bu yüzden burada yok.

Aynı binanın birinci katındaki Panorama: Hayaller ve Yerler 18 Ekim’de kapanıyor.¹⁴ Ağırlığı fotoğrafta; yağlıboya için gelen biri onu aynı günün ek durağı sayabilir.

Beş sergiyi 29 Eylül 2026 akşamı müze sayfalarından ve ajans haberlerinden okuduk; saat ve bilet değişirse güncel bilgi ilgili sayfada. Önceki tur 26 Eylül’deydi. Listedeki en yakın kapanış 18 Ekim’de Panorama, Ankara’daki Karşılaşma ise 15 Kasım’da bitiyor.

kafa1milyon

Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.