1914 Kuşağı bugün açıldı: eylül sonu İstanbul resim rehberi

Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzesi’nin ikinci ve üçüncü katları bugün, 26 Eylül Cumartesi, 1914 Kuşağı: Tanıdığımız Ressamlar sergisiyle ziyarete açıldı. Küratör Prof. Dr. Gül İrepoğlu. İş Bankası ile Arkas koleksiyonlarından gelen yaklaşık 200 yapıt 12 Temmuz 2027’ye kadar duvarda kalacak.¹

Haber akışında hâlâ dolaşan iki sergi ise kapandı. Dolmabahçe’deki Hülya Yazıcı retrospektifi 31 Mayıs’ta, Pera’daki Halil Paşa sergisi 23 Ağustos’ta bitti; ikisi de bu listeye girmedi.²

İstiklal’de dokuz ressam, iki kat

1914 Kuşağı adını bir yıldan alıyor. Bu ressamlar ilk eğitimlerini İstanbul’da gördü, 20. yüzyılın başında Paris’e gönderildi ve Birinci Dünya Savaşı çıkınca 1914’te yurda döndü.¹ Sergi dokuz adı öne çıkarıyor: İbrahim Çallı, Feyhaman Duran, Namık İsmail, Sami Yetik, Ali Sami Boyar, Hüseyin Avni Lifij, Mehmed Ruhi Arel, Nazmi Ziya Güran ve Hikmet Onat.

Gezi hocalarla başlıyor. Kuşağın Paris’teki hocalarından Fernand Cormon’un Bekleyiş tablosu ilk bölümde. Ardından kuşağın kendi işleri konularına göre sıralanıyor. Zamanı Paylaşanlar başlıklı bölüm aynı yıllarda üreten başka ressamları, Binbir Filizli Bahçe ise bu kuşağın yetiştirdiği öğrencileri topluyor. Duyuruda adı geçen tablolar Çallı’nın Gül Koklayan Kadın’ı, Feyhaman Duran’ın Mavi Şalvarlı Kız’ı, Namık İsmail’in Harman’ı ve Hikmet Onat’ın Peyzaj-Ortaköy’ü. Sonuncusu İş Bankası Sanat Eserleri Koleksiyonu’na giren ilk eser.¹

İrepoğlu’nun sergi metnine göre bu ressamlar Paris’te akademik kurallar yerine, orada artık yeni sayılmayan empresyonizme yakınlık duydu ve her biri kendi üslubunu bu ışıkla kurdu. Döndüklerinde İstanbul ve Ankara’daki sergilere katıldılar, Anadolu’nun farklı yörelerini resmettiler, yazı yazdılar. Kendilerinden sonraki kuşağın resim eğitimini de büyük ölçüde onlar verdi.³ İrepoğlu sergiyle eş zamanlı bir kitap da hazırladı: iki koleksiyondan eserler, dönem fotoğrafları ve ressamların Paris yolculuklarını kurgusal diyaloglarla anlatan kısa hikâyeler.

Ücretsiz ayın dört açık günü

RHM eylül ayını baştan ücretsiz ilan etmişti; duyuru ay sonuna kadar geçerli.⁴ Müze pazartesi kapalı. Bugünden 30 Eylül’e kadar kapısının açık olduğu gün sayısı dört: cumartesi, pazar, salı ve çarşamba. Saatler salıdan cumaya 10.00 ile 19.00, hafta sonu 12.00 ile 19.00 arası. 1 Ekim’den itibaren geçerli bilet tarifesi müzenin sayfasında.

Bu sayfadaki iki tablo Namık İsmail ile Nazmi Ziya’dan, çünkü Türkiye’de telif sanatçının ölümünden sonra 70 yıl sürüyor.⁵ Namık İsmail 1935’te, Nazmi Ziya 1937’de öldü; eserleri kamu malı. Çallı 1960’ta, Feyhaman Duran 1970’te, Hikmet Onat 1977’de öldü. Onların tabloları hâlâ koruma altında ve burada basılmıyor. Kapaktaki Harman 1923 tarihli ve Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nin İstanbul Resim ve Heykel Müzesi’nde duruyor.⁶ RHM’deki seçkide aynı adla anılan tablo İş Bankası ya da Arkas koleksiyonundan geliyor; başka bir tuval olabilir.

1923 tarihli tuvalde bir harman yeri var. Önde iki beyaz öküz döveni çekiyor, arkada saman yığınları ve deniz görünüyor. Sağdaki köylü dirgenine yaslanmış, testiden su içiyor. Güneş samanı açık sarıya çekmiş, öküzlerin gölgeleri mavi ve mor tonlarda boyanmış. Gölgeye renk vermek empresyonistlerin alışkanlığıydı ve Namık İsmail bunu 1923’te bir harman sahnesinde uyguluyor.

Tophane’de Berksoy, Aynı Mavi ve Panorama

İstanbul Modern’de Semiha Berksoy: Tüm Renklerin Aryası 22 Kasım 2026’ya kadar açık.⁷ Opera sahnesinden tanınan Berksoy’un 200’ü aşkın yapıtı bir arada; küratörler Öykü Özsoy Sağnak, Deniz Pehlivaner ve Yazın Öztürk. Berksoy 2004’te öldüğü için tabloları telifli, fotoğrafı bu yüzden yok.

Müzenin onuncu koleksiyon sergisi Aynı Mavinin Altında 8 Eylül’de açıldı; küratörler Çelenk Bafra ve Deniz Pehlivaner.⁸ Cumhuriyet’in haberine göre salonda 119 sanatçının 230 yapıtı var ve bunların 43’ü ilk kez izleyici karşısında.⁹ Müzenin kaydında bir bitiş tarihi görünmüyor. Kapanışı bilmediğimiz için tarih yazmıyoruz; güncel bilgi sergi sayfasında.

Birinci kattaki Panorama: Hayaller ve Yerler 18 Ekim’de kapanıyor.¹⁰ 2010’lardan bugüne 18 sanatçının işini topluyor ve ağırlığı fotoğrafta; yağlıboya için gelen biri onu aynı günün ek durağı sayabilir. Bu listedeki en yakın bitiş o.

Tepebaşı ve Emirgan

Pera Müzesi’nde Osman Hamdi Bey bölümü ile Kesişen Dünyalar: Elçiler ve Ressamlar açık; ikisi de Suna ve İnan Kıraç Vakfı koleksiyonundan.¹¹ İkincisi 17. yüzyıldan 19. yüzyıla İstanbul’a gelen Batılı elçilerin portrelerini ve bu elçilerin ısmarladığı resimleri bir araya getiriyor. Osman Hamdi 1910’da öldü; tabloları kamu malı. Müze sayfalarında iki serginin de bitiş tarihi yok. Tam bilet 300 TL, indirimli 150 TL. Cuma 18.00 ile 22.00 arası giriş herkese ücretsiz; bilgiyi 26 Eylül 2026’da müzenin sık sorulan sorular sayfasından okuduk.¹²

29 Eylül Salı aynı binada Frank Bowling: Yaratım ve Yıkım açılıyor ve 31 Ocak 2027’ye kadar sürüyor.¹³ Çocukluğu Guyana’da geçen 92 yaşındaki ressamın işleri İstanbul’da ilk kez gösteriliyor. Küratör Alistair Hicks. Seçkide 1967 ile 1971 arasında yapılan Harita serisinden tablolar ve Bowling’in çocukluk evine yeniden döndüğü 2026 tarihli Annemin Evine Yeniden Bakış var. Yanlarında Francis Bacon’ın Lisa’nın Portresi (1956) ile Nü Etüt Çalışması (1952-53) ve Victor Willing’in Baş VI tablosu (1985) duruyor.¹⁴ Salıya kadar kapısı kapalı olduğu için bu rehberin sayımına girmiyor.

Emirgan’da Sakıp Sabancı Müzesi’nin resim koleksiyonu Galeri -1’de, pazartesi hariç 10.00 ile 18.00 arası açık; salı girişi ücretsiz.¹⁵ 1914 Kuşağı’ndan bir ad burada da var: Nazmi Ziya’nın 1904 tarihli Şezlongda Pembeli Kadın tablosu bu müzenin koleksiyonuna kayıtlı.¹⁶ O gün duvarda olup olmadığını gitmeden müzeye sormak gerekiyor.

Altı sergiyi 26 Eylül 2026 akşamı müze ve ajans sayfalarından okuduk; saat ve bilet değişirse güncel bilgi ilgili sayfada. Önceki tur 23 Eylül’deydi. Listedeki ilk kapanış 18 Ekim’de Panorama; 1914 Kuşağı ise 12 Temmuz 2027’ye kadar açık.

kafa1milyon

Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.