Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 2026 kazı sezonunda Kastamonu'nun Taşköprü ilçesindeki Pompeiopolis Antik Kenti'nde yaklaşık 105 metrekarelik zemin mozaiği açıldığını duyurdu. Mozaik MS 4. yüzyıla tarihleniyor; geometrik desenli ve iyi korunmuş. Aynı sezonda, bazilikanın pastoforion bölümünde MS 2. yüzyılın ikinci yarısına ait bir Eros başı da çıktı.1
Kazı başkanı Doç. Dr. Mevlüt Eliüşük yönetimindeki ekip, bazilika kazısına 2025'te başlamıştı. 2026 sezonunda orta nefe girdiler. Açılan mozaik alanı 105 metrekare; orta nefteki döşemenin tamamı henüz görünmüyor. Konservasyon, açılan kısım için tamamlandı. Kazı sürüyor.12
- 105 metrekarelik geometrik mozaiğin nerede durduğu ve neden henüz bitmediği.
- Bazilikanın MS 2. yüzyılda kamusal salon olup sonra kiliseye dönüşmesi.
- Eros başının pastoforion'da bulunmasının neyi kanıtlayıp neyi kanıtlamadığı.
- Pompeius'un kurduğu Paphlagonia metropolünün bugünkü Taşköprü bağlantısı.
Orta nefte 105 metrekare, kenarı henüz yok
Ersoy'un açıklamasına göre mozaik, orta nefte yani yapının uzunlamasına ana mekânında. Desenler geometrik; figürlü sahne bildirilmedi.
Döşemenin canlı kenarı kazı sınırının altında devam ediyor. Yani 105 rakamı bugün açılmış alan; tamamlanmış taban ölçüsü değil. Bakanlık, 2026'da açılan mozaiklerin konservasyonunun bittiğini ve mevcut durumun korunması için uygulamaların yapıldığını yazdı. Ekip kalan parçayı açmaya devam ediyor. Desenlerin tek bir program mı yoksa panellere bölünmüş mü olduğu, kenar görünmeden çizilemiyor.12
Önce mahkeme salonu, sonra kilise
Eliüşük, yapının ilk inşasını kabaca MS 160–180'e koyuyor. Bakanlık metinleri aynı evreyi MS 2. yüzyılın ikinci yarısı, yaklaşık 150–160 civarı diye de özetliyor. İki tarih aralığı aynı yüzyılın ikinci yarısında buluşuyor; kesin yıl laboratuvar ve mimari raporla sıkılaşacak.23
Bu ilk evrede "bazilika" Hristiyan kilisesi demek değildi. Roma'da kamusal bazilika, mahkeme, ticaret ve yönetim işlerinin yürüdüğü büyük kapalı salondur. Pompeiopolis'teki yapı yaklaşık 1.000 metrekare; akropolis üzerindeki konumuyla kentin büyük binalarından biri. Kent MS 5. yüzyılda piskoposluk merkezi olunca yapı kiliseye çevrildi; Eliüşük'e göre kullanım MS 6. yüzyıla kadar sürdü. MS 4. yüzyıl mozaiği, bu uzun ömrün ortasındaki bir yenileme katmanı.2
Pastoforion'da bir Eros başı
Eros başı, yapının Hristiyan düzenine bağlanan yan mekân olan pastoforion'da bulundu. Heykelin kendisi MS 2. yüzyılın ikinci yarısına tarihleniyor; yani ilk bazilika evresiyle aynı kuşak.
Buluntu yeri, orijinal sergi yeri anlamına gelmiyor. Parça sonradan taşınmış, dolguya düşmüş ya da işlevini yitirdikten sonra odaya girmiş olabilir. Kazı ekibi katman ve konum çözümünü bitirmeden, pagan imgenin kilise içinde sergilendiği iddiası kurulamaz. Güvenli cümle dar: erken Roma döneminin sanatsal ortamına ait bir nesne, Geç Antik Çağ'da yeniden düzenlenmiş bir mekânda çıktı.12
Zımbıllı Tepe'nin altındaki metropol
Pompeiopolis, antik Amnias'ın (bugünkü Gökırmak) kıyısında, iç Anadolu ile Karadeniz'i bağlayan yollar üzerindeydi. Kalıntılar Zımbıllı Tepe'nin altında ve çevresinde, Taşköprü'nün karşısında duruyor. Kent, Pompeius'un VI. Mithridates'e karşı zaferinden sonra, MÖ 65–64'te kuruldu; Roma İmparatorluk döneminde Paphlagonia'nın metropollerinden biri oldu. Sistematik kazılar 2006'da başladı. Bazilika kazısı 2025'te açıldı; 2026'da orta nefe ulaşıldı.2
Ne kesin, ne açık
105 metrekare açılmış alan; tabanın tam ölçüleri bilinmiyor. Mozaik MS 4. yüzyıla bağlanıyor ama her bir panelin aynı kampanyada mı tamamlandığı henüz ayrıntılı yayımlanmadı. Eros başının pastoforion'a nasıl girdiği katman çözümünü bekliyor. Kiliseye dönüşüm tarihi ve mimari müdahalelerin sırası, açılmamış neft parçalarıyla birlikte netleşecek.23
Ersoy'un duyurusu ve Eliüşük'ün kazı yorumu aynı çekirdeği veriyor. Taşköprü Pompeiopolis'te, MS 4. yüzyıl geometrik mozaiğinden şimdiye dek yaklaşık 105 metrekare açıldı; MS 2. yüzyılın ikinci yarısına ait Eros başı pastoforion'da çıktı; bazilika kazısı 2025'te başladı ve 2026'da sürüyor.1
Dipnotlar ve Kaynaklar
- Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy duyurusu; aktarım: Anadolu Ajansı. Pompeiopolis (Taşköprü / Kastamonu); ~105 m² MS 4. yy geometrik zemin mozaiği (orta nef, henüz tamamı açılmadı); MS 2. yy ikinci yarısı Eros başı (pastoforion); konservasyon tamamlandı. aa.com.tr. Ayrıca: Hürriyet Daily News, 9 Eylül 2026. ↩
- Anatolian Archaeology (7 Eylül 2026). "Vast Fourth-Century Mosaic Emerges at Pompeiopolis in Türkiye." Kazı başkanı Doç. Dr. Mevlüt Eliüşük; ilk inşa ~MS 160–180; ~1.000 m² kamusal bazilika; piskoposluk / kilise dönüşümü; Eros'un pastoforion bağlamı ve yer değişimi uyarısı; Zımbıllı Tepe / Amnias. anatolianarchaeology.net. ↩
- Archaeology Magazine (9 Eylül 2026). "Roman-Era Mosaic Floor Unearthed in Northern Turkey." Bağımsız özet; Türkiye Today Bakanlık görselleri. archaeology.org. ↩
Bu yazı arkeoloji haberidir; tıbbi veya hukuki tavsiye değildir. Tarihleme ve işlev yorumları Bakanlık duyurusu ile kazı başkanının açıklamasına dayanır; ayrıntılı kazı raporu yayımlanınca güncellenebilir.
Elvan
Derin Geçmiş'in sesi. Kazı raporlarını, makale dipnotlarını ve müze envanterlerini okuyup hikâyeye çeviriyor. Bir buluntuyu anlatırken kimin kazdığını da söylemeyi ilke sayar.
