30 Eylül 2026'da siber güvenlik şirketi SentinelOne'da yapay zeka mühendisi olarak çalışan Carter Church, X'te bir çözüm paylaştı. OpenAI'ın yeni modeli GPT-6 Astra'ya tek bir görüntü ve tek bir hedef vermişti. Model yaklaşık altı saat çalıştı ve Napolyon'un generallerinden birine gönderilmiş, 217 yıldır kimsenin okuyamadığı şifreli bir mektubu Fransızcaya döktü.1 Mektup, Japon patent mühendisi ve kriptograf Satoshi Tomokiyo'nun tarihi şifreleri kayıt altına aldığı Cryptiana sitesinde "çözülmemiş" listesinde duruyordu. Tomokiyo çözümü inceledi ve kaydı çözüldü olarak işaretledi.2
Belgenin ilk satırı düz Fransızca: "Vous avez dû recevoir, Monsieur le Général Marmont, mes lettres des 8, 14 et 20 courant." Yani General Marmont'a ayın 8'inde, 14'ünde ve 20'sinde yazılan mektupların ulaşmış olması gerektiği hatırlatılıyor. Altında 24 sıra iki basamaklı sayı, tek tük harf ve kimsenin matbaada basamayacağı el çizimi işaretler var.
- Kayıtta 1807 yazan mektubun tarihinin neden 1809 Mart'ına çekildiği.
- Modelin işe başlamadan önce internette kendi bulup denediği yarım anahtar.
- Napolyon'un basılı yazışmalarında noktalarla geçilen kelimelerin yerine şifreden ne çıktığı.
- Mektuptaki satırlardan hangisinin askeri bilgi değil, bilerek yayılan bir söylenti olduğu.
Adriyatik'in öbür yakasında kalan general
Avusturya 8 Şubat 1809'da Napolyon'la savaşmaya karar verdi. Fransa'nın en iyi birlikleri İspanya'daydı ve Viyana fırsatın kaçmasından korkuyordu. Auguste de Marmont ise Dalmaçya'daydı, yani bugünkü Hırvatistan kıyısında. Napolyon'un kendi hesabına göre 13.000 kişilik kolordusu ile öteki Fransız orduları arasında Avusturya toprağı uzanıyordu. Savaş çıkarsa imparatorluğun en yalnız generali o olacaktı.1
16 Mart 1809'da Napolyon Paris'ten üvey oğlu, İtalya Kral Naibi Eugène de Beauharnais'ye yazdı. Bütün Fransız ve müttefik ordularının nerede durduğu Marmont'a bildirilecekti, hem de "şifreli bir mektupla ve zeki bir subay eliyle". Bu emir 1865'te basılan Napolyon yazışmalarının 18. cildinde 14908 numarayla duruyor.3
Cryptiana kaydı mektubu 1807'ye koyuyordu. Çözülen metin, Napolyon'un emrindeki yedi kuvveti aynı sırayla ve aynı sayılarla sayıyor. İlk satırdaki 8, 14 ve 20 Mart tarihli mektuplar da Marmont'un anılarının üçüncü cildinde basılı. Avusturya ordusu 10 Nisan'da Inn nehrini geçip Bavyera'ya girdiğine göre mektup Mart'ın son günlerinde yazılmış olmalı. Church tarihi bu üç ipucuyla düzeltti.1
Bulanık bir levhadan anahtara
Mektubun dolaşımdaki tek kopyası, Yarbay J. Vilcoq'un 1969'da Revue historique des Armées dergisinde yayımladığı Napolyon dönemi şifreleri makalesindeki levha. Fransız akademik arşivi Persée'deki görüntü 1.202'ye 1.836 piksel, işaret başına yaklaşık 19 piksel düşüyor.4 Mektubu daha önce deneyen Daniel Bourdeau notuna "üzerinde çalışılacak bir şey yok" diye yazmıştı, çünkü şifreli metin hiçbir yerde düz yazıya geçirilmemişti. Church de daha önce hiç şifre kırmamıştı.
Model önce levhayı sıralara böldü ve işaretleri tek tek okudu. 175 farklı görünen el çiziminden hangilerinin aynı işaretin iki farklı yazılışı olduğuna karar verdi ve sonunda 1.300 birimlik bir metinde 155 farklı işaret buldu. Şifre homofonik yerine koymaydı, yani sık kullanılan harflere birbirinin yerine geçen birkaç işaret verilmişti; E harfinin dokuz ayrı işareti vardı. Böylece harf sayarak çözme yolu kapanıyordu.1
Ardından model internette araştırma yaparken Fransız kriptoloji tarihçisi Daniel Tant'ın şifre derneği ARCSI'de yayımladığı yarım bir tabloya rastladı. Tablo "Eugène de Beauharnais ile General Grammont arasındaki kod" diye kataloglanmıştı, Church bunun Marmont adının yanlış yazılması olabileceğini düşünüyor. Tant'ın 33 harf değeri 1.300 birimin 435'ini okutuyordu.5
Kalan 865 birim için model, benzetimli tavlama denen bir arama yöntemi kullandı. Boş işaretlere rastgele harfler atanıyor, çıkan metin Victor Hugo, Alexandre Dumas ve Marmont'un kendi anılarından çıkarılmış Fransızca harf dizisi istatistiğine göre puanlanıyor, atamalar binlerce kez değiştirilip daha iyi Fransızca veren tutuluyordu.6 İyi giden cümleleri sürekli bozan 29 işaretin harf değil tam kelime olduğu anlaşıldı: de, que, les, vous, général gibi. Önerilen her değer, o işaretin levhadaki bütün geçişlerinde denendi. Çözücü bir kez de Napolyon metinleri ve Marmont'un anıları dil verisinden çıkarılarak baştan koşuldu ve aynı okumaya ulaştı.1
Church levhayı, transkripsiyonu, anahtarı ve modeli devreden çıkararak okumayı yeniden üreten bir betiği tek bir pakette yayımladı. Finans yöneticisi Mark Hendy'nin 3 Ekim tarihli değerlendirmesi de bu noktaya basıyor: altı saat, tek bir komutun altı saati değil, modelin uzun bir çalışma süresi; "çözüldü" damgası da her işaretin kesinleştiği anlamına gelmiyor.7
Şifrenin içinden çıkan liste
Mektup Marmont'a Danzig Dükü Lefebvre'nin 40.000 Bavyeralıyla Münih ve Passau'yu tuttuğunu, Prens Poniatowski'nin 30.000 Polonyalıyla Vistül kıyısında Krakov'u tehdit ettiğini, Davout'un 80.000 Fransızla Bayreuth'ta, Masséna'nın 60.000 kişiyle Ulm ve Donauwörth'te beklediğini söylüyor. King's College London'dan tarihçi Michael Rowe, Live Science'a bu yüzden mektubu bir tür Rosetta Taşı'na benzetti. İçeriği başka bir belgeden kabaca bilinen bir metinde yöntemi sınamak, içeriği bilinmeyen belgelerde sonuca güveni artırıyor. Rowe aynı nedenle mektubun tarihçilere büyük bir yenilik getirmediğini de söylüyor.8
Yine de üç ayrıntı yeni. 1865 baskısında Napolyon'un cümlesi Marmont'un "bir avuç ....." karşısında geri çekilmemesi gerektiğini söyleyip noktalarla kesiliyor. Şifreli mektupta aynı cümlenin boşluğu yok: Marmont "birkaç asker ya da bir ayaktakımı kalabalığı" karşısında yılmamalı. Church bunun Eugène'in aktarması olduğunu, Napolyon'un kendi kelimesini kanıtlamadığını yazıyor. İkinci ayrıntı, emirde olmayan Avusturya mevzileri: Laybach, yani bugünkü Ljubljana, Klagenfurt, Villach ve Salzburg. Avusturya birlikleri 10 Nisan'da gerçekten bu bölgelerden harekete geçti.1
Üçüncüsü bir söylenti. "Ruslar Avusturya'ya yürüyor" cümlesi askeri bilgi değildi; Napolyon 21 Mart'ta Eugène'e bu fikri gazete yazılarıyla yaymasını emretmişti. Rus ordusu Galiçya'ya ancak 3 Haziran'da, savaş neredeyse bitmişken girdi. Poniatowski'nin elinde de 30.000 değil yaklaşık 17.000 asker vardı.1 Portsmouth Üniversitesi'nden tarihçi Zack White'a göre Napolyon'un gerçekte savaşa sokabileceği asker, mektupta söylenenden 60.000 kişi azdı.8
Marmont'un yolu ve kalan beş işaret
Marmont Nisan sonunda geri püskürtüldü, Mayıs ortasında yeniden saldırdı ve 3 Haziran'da mektubun düşman mevzileri listesindeki ilk şehir olan Laybach'a girdi. Kolordusu 6 Temmuz'da Wagram savaşının ikinci gününe yetişti; Napolyon da ona mareşallik verdi. 14 Ekim 1809'daki Schönbrunn Antlaşması'yla kurulan İlirya Eyaletleri'nin başkenti Laybach oldu, valisi de Marmont.1
White, ortaya çıkan anahtarın aynı dönemin başka yazışmalarında denenip denenmeyeceğini merak ettiğini söylüyor.8 Tant'ın tablosunda 33 harf değeri vardı ve hiçbir kelime işareti yoktu. Church'ün yayımladığı anahtar 155 işaretin hepsine bir değer veriyor; bunların 5'i hâlâ en iyi tahmin olarak işaretli.
Dipnotlar ve Kaynaklar
- Carter Church, "Breaking the Marmont Cipher, 1809: A Napoleonic war briefing, unread for 217 years", carter.church, 2026; Marmont Solution Package v1.0.0 (levha, transkripsiyon, anahtar, doğrulama betikleri). carter.church ↩
- Satoshi Tomokiyo, Cryptiana: Unsolved Historical Ciphers, "Encoded Letter to Marshal Marmont (1807)" kaydı, French (Napoleonic Age) bölümü. ↩
- Correspondance de Napoléon Ier publiée par ordre de l'empereur Napoléon III, c. 18, Paris, 1865, s. 356-358, no. 14908: Napolyon'dan Eugène'e, Paris, 16 Mart 1809. ↩
- J. Vilcoq, "Le Chiffre sous le Premier Empire", Revue historique des Armées 25(4), 1969, s. 22-27; şifreli levha s. 24 sonrasında. persee.fr ↩
- Daniel Tant, "Code d'Eugène de Beauharnais", Codes anciens no. 373, ARCSI (Association des Réservistes du Chiffre et de la Sécurité de l'Information). ↩
- Nils Kopal, "Cryptanalysis of Homophonic Substitution Ciphers Using Simulated Annealing with Fixed Temperature", Proceedings of HistoCrypt 2019, Linköping University Electronic Press, s. 107-116. ↩
- Mark Hendy, "The cipher is solved. The chat is not.", 3 Ekim 2026. markhendy.com ↩
- Pandora Dewan, "'A kind of Rosetta Stone': AI decodes 217-year-old secret letter ordered by Napoleon", Live Science, 2 Ekim 2026; Michael Rowe ve Zack White ile görüşmeler. livescience.com ↩
kafa1milyon
Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.
