Julie Berggreen ve ekibi Danimarka’nın ulusal sağlık kayıtlarını taradı. 2003 ile 2021 arasında ülkede yaşayan 50-69 yaş kadınlar içinden ilk kez bacak ya da akciğer pıhtısı geçiren 9.807 kişi, beyin damarı tıkanmasıyla inme geçiren 18.460 kişi ve kalp krizi geçiren 11.974 kişi seçildi. Her grup, aynı yıl doğmuş ama bu hastalıkları yaşamamış kadınlarla eşleştirildi: pıhtı için 49.035, inme için 92.300, kalp krizi için 59.870 kişi.1
Sonra reçetelere bakıldı. Hormonu ağızdan mı, cilt yoluyla mı almışlar; dozu kaç miligram, kaç yıldır kullanıyorlar, tedaviye kaç yaşında başlamışlar. Daha önce pıhtı, kanser, karaciğer hastalığı, endometriozis ya da yumurtalık ameliyatı geçirenler hesaba hiç alınmadı. Gelir, eğitim, kullanılan başka ilaçlar ve eski hastalıklar da düzeltildi.
- Kırk bin kadının kaydında hap kullananlarla bant kullananların pıhtı sayısı yan yana kondu.
- Düşük doz ve kısa süre hapı kurtarıyor mu, rakamı yazıda.
- İnme ve kalp krizi riskinin hangi doz ve sürede belirdiği ayrı bir çizgiye oturuyor.
- Hekim randevusuna götürebileceğin iki soru kutunun üzerinde yazıyor.
Hapla bant arasındaki fark
Hormon kullanmayan kadınlarda bacak ya da akciğer pıhtısı yılda 10.000 kişide 15,8 vaka çıktı. Ağızdan östrojen alanlarda, tek başına ya da progestinle birlikte, mutlak artış yılda yüzde 0,09 oldu. Her 1.055 kadından birinde, bir yılda fazladan bir pıhtı vakası demek bu.1
Düşük doz bu artışı silmedi. Kısa süreli kullanım da silmedi.
Bant, jel ya da spreyle hormonu cilt yoluyla alanlarda pıhtıda genel bir artış görülmedi; etken madde, doz ve kullanım süresi değişse de tablo aynı kaldı. İngiltere’de 2019’da QResearch ve CPRD kayıtlarıyla yapılan büyük çalışma da aynı yöne işaret etmişti: ağızdan tedavide pıhtı ihtimali 1,58 kat, cilt yoluyla tedavide 0,93 kat, yani kullanmayanlarla aynı düzeydeydi.2
Yutulan hormon önce karaciğere uğruyor
Sheffield Üniversitesi’nden kardiyoloji profesörü Robert Storey mekanizmayı şöyle anlattı: yutulan östrojen önce karaciğere gidiyor ve oradaki ani yükseliş karaciğeri pıhtılaşmayı kolaylaştıran maddeleri daha çok üretmeye itiyor. Deriden giren hormon karaciğeri aynı biçimde uyarmıyor. Storey’e göre bu yüzden bant yıllardır daha güvenli kabul ediliyordu; Danimarka verisi bunu ikna edici biçimde doğruladı.3
İnme ve kalp krizinde çizgi farklı. Bu iki riskteki artış yalnızca günde 1 miligramın üstünde ağızdan estradiol’ü bir yıldan uzun kullananlarda göründü ve süre uzadıkça büyüdü. Ağızdan tedavinin bütününde mutlak tablo şöyle: her 1.642 kadında yılda bir ek inme, her 3.846 kadında yılda bir ek kalp krizi.1
Sen bununla ne yapacaksın?
Hapı kendi kendine bırakma. Birden kesmek sıcak basmalarını ve gece terlemelerini geri getirebilir. Yol değiştirmek, yani haptan banda ya da jele geçmek, reçeteyi yazan hekimin kararı.
Randevuya iki soruyla git. Birincisi: benim ilacım ağızdan mı, cilt yoluyla mı? İkincisi: günlük estradiol dozum 1 miligramın üstünde mi? İkinci sorunun cevabı çoğu zaman kutunun ön yüzünde miligram olarak yazar.
Kendi risk durumunu anlat. Daha önce pıhtı geçirdiysen, ailende genç yaşta pıhtı öyküsü varsa, sigara içiyorsan ya da kilon yüksekse bunları hekimine söyle. Storey, pıhtı, inme ya da kalp krizi riski yüksek kadınlarda bandın öncelikli seçenek olması gerektiğini söylüyor. Ağızdan tedaviye devam edenlerde tansiyonun ve kolesterolün düzenli kontrolünü de ayrıca vurguluyor.3
Belirtileri bil. Tek bacakta şişlik, ağrı ve sıcaklık ya da ani nefes darlığı pıhtı belirtisi olabilir; bunlar beklenmez, acile gidilir.
Şimdi dürüst kısım
Bu bir gözlem çalışması. Neden-sonuç kanıtlamaz. Kayıtta menopoz yaşı, vücut kitle indeksi ve sigara bilgisi yok; kilolu ya da sigara içen kadınlara hekimler zaten bandı yazmayı seçmişse, fark kısmen bundan doğmuş olabilir. Katılımcıların çoğu Danimarkalı ve etnik çeşitlilik az; yazarlar sonuçların daha karma nüfuslara birebir taşınmayabileceğini kendileri yazıyor.1
Bir istisna da var. Cilt yoluyla alınan östrojene ayın bir bölümünde progestin eklenen, her ay kanama yaptıran düzende kalp krizi oranı yüksek çıktı. Yazarlar bu tahminin çok az vakaya dayandığını belirtiyor. Storey’in uyarısı da not edilmeli: kalp hastalığının fark edilmemiş belirtilerini yaşayan kadınlar tedaviyi daha uzun sürdürüyorsa, yüksek dozda uzun kullanımla inme arasındaki bağ olduğundan büyük görünebilir. Bandın hapa göre daha pahalı olduğunu ve kime öncelik verileceği için maliyet hesabı gerektiğini de ekliyor.3
Ağızdan menopoz hormonu: her 1.055 kadında yılda 1 ek pıhtı. Cilt yoluyla: genel artış yok. Danimarka, 50-69 yaş, 2003-2021. bu yazının tek cümlelik özeti
Berggreen ve arkadaşlarının makalesi 23 Eylül 2026’da The BMJ’de yayımlandı (DOI: 10.1136/bmj-2026-100688). Aynı sayıda çıkan görüş yazısı, menopozla ilgili temel soruların hâlâ cevapsız olduğunu savunuyor (DOI: 10.1136/bmj-2026-100911).
Dipnotlar ve Kaynaklar
- Berggreen, J. ve ark. (2026). "Contemporary menopausal hormone therapy and thrombotic disease: nationwide nested case-control study". The BMJ. DOI: 10.1136/bmj-2026-100688. Danimarka ulusal kayıtları, 50-69 yaş kadınlar, 2003-2021. Vakalar: venöz tromboembolizm 9.807, iskemik inme 18.460, miyokard enfarktüsü 11.974; eşleşmiş kontroller 49.035, 92.300, 59.870. Kullanmayanlarda oranlar 10.000 kişi-yılda 15,8, 20,3 ve 13,0. Ağızdan tedavide mutlak yıllık artış %0,09 (VTE, 1/1.055), %0,06 (inme, 1/1.642), %0,03 (MI, 1/3.846). İnme ve MI artışı günde 1 mg üstü ağızdan estradiol ve 1 yıldan uzun kullanımla sınırlı. Transdermal tedavide genel artış yok; kombine siklik transdermalde MI artışı seyrek veriye dayalı. Basın bülteni: BMJ Group, 23 Eylül 2026. ↩
- Vinogradova, Y.; Coupland, C.; Hippisley-Cox, J. (2019). "Use of hormone replacement therapy and risk of venous thromboembolism: nested case-control studies using the QResearch and CPRD databases". BMJ 364: k4810. Ağızdan tedavi düzeltilmiş olasılık oranı 1,58 (1,52–1,64); transdermal 0,93 (0,87–1,01). ↩
- Science Media Centre (23 Eylül 2026). "Expert reaction to oral menopause hormone therapy linked to increased risk of blood clots, and cardiovascular disease at higher doses". Prof. Robert F. Storey, Sheffield Üniversitesi; beyan edilen çıkar çatışması yok. ↩
- Bu yazı tıbbi tavsiye değildir. Hormon tedavisini bırakmak, dozunu ya da kullanım yolunu değiştirmek hekim kararıdır. Tek bacakta şişlik-ağrı veya ani nefes darlığı acil durumdur. ↩
Bu yazı bilgi ve merak içindir; kozmetik, tıbbi ya da beslenme tavsiyesi değildir. Cildinde ya da sağlığında bir sorun varsa hekimine danış.
