Varşova'daki Kutsal Haç Kilisesi'nin nefindeki bir sütunun içinde Frédéric Chopin'in kalbi saklanıyor. Kalp 2014'te, 1945'ten beri ilk kez yerinden çıkarıldı. Varşova Başpiskoposu Kardinal Kazimierz Nycz, Kültür Bakanı Bogdan Zdrojewski ve iki tıp profesörü, iç içe geçmiş iki ahşap kutudan çıkan kristal kavanozu açmadan inceledi ve fotoğrafladı.1
Öldükten sonra kalbi, parmağı ya da beyni ayrı bir yerde saklanan tek ünlü Chopin değil. Aslan Yürekli Richard'ın kalbi, Galileo'nun parmakları ve Einstein'ın beyni de bugün yeri belli kaplarda duruyor.
- Chopin'in kalbini saklayan sıvı 165 yılda neredeyse hiç eksilmedi, kalbin yüzeyinde ise ölüm sebebi tartışmasını değiştiren bir iz çıktı.
- Aslan Yürekli Richard'ın kalbinden kalan tozda, İncil'de adı geçen bir reçinenin izine rastlandı.
- Galileo'nun iki parmağı ve bir dişi bir asır kayıp kaldı, sonra bir müzayedede ahşap bir kutunun içinden çıktı.
- Einstein'ın beyni 240 parçaya bölündü ve o parçalardan çıkan dahilik iddiaları sonradan sert eleştiri aldı.
Chopin'in kalbi kavanozda nasıl kaldı
Chopin 17 Ekim 1849'da Paris'te öldü ve vasiyetine uygun olarak kalbi bedeninden çıkarıldı. Otopsiyi dönemin ünlü anatomisti Jean Cruveilhier yaptı, ama rapor 1871'de Paris polis arşivinde çıkan yangında yandı. Geriye öğrencisi Jane Stirling'in aktardığı tek bir ayrıntı kaldı: hastalık kalpte akciğerlerden daha belirgin görünüyordu.1
Kalbi bir yıl sonra ablası Ludwika Varşova'ya götürdü. Anlatılana göre kavanozu Rus sınırından eteklerinin arasında geçirdi. Kalp uzun süre kilisenin mahzeninde bekledi, 1880'de üst kilisedeki bir nişe kondu. 1944 Varşova Ayaklanması sırasında bir Alman subayı onu yarı yıkık kiliseden çıkardı. 1945'te bugünkü sütununa döndü.
2014'teki muayenede kavanozun ağzı buzlu cam bir tıpayla kapatılmış, dışından vazelinle mühürlenmişti. Sıvı seviyesi kapatıldığı günden bu yana en fazla yarım santim düşmüştü. Kehribar rengindeki sıvının, yüzde 60 civarında alkol taşıyan bir şarap damıtığı, yani bir tür konyak olduğu düşünülüyor.
Kalp büyümüştü ve yüzeyi baştan sona beyaz, lifli bir katmanla kaplıydı. Sağ karıncığın duvarında çapı birkaç milimetreyle bir santim arasında değişen üç küçük düğüm vardı. Michał Witt ve Tadeusz Dobosz bu görüntüyü perikardit olarak yorumladı: kalbi saran zarın, veremin bir komplikasyonu olarak hızla iltihaplanması.2 Chopin'in kistik fibroz gibi kalıtsal bir hastalık taşıdığı görüşünü kesin olarak dışlamak için genetik test gerekiyor. Ekip, kavanoz açılırsa kalbin bozulacağını yazdı ve buna karşı çıktı.
Aslan Yürekli Richard'ın kalbinden kalan 80 gram
İngiltere Kralı I. Richard, 6 Nisan 1199'da Fransa'nın ortasındaki Châlus'de öldü. On iki gün önce omzuna bir arbalet oku saplanmıştı. Dönemin soylularında yaygın bir âdetle beden bölündü. İç organlar Châlus'de kaldı, beden Fontevraud Manastırı'na gömüldü, kalp yaklaşık 530 kilometre kuzeydeki Rouen Katedrali'ne gönderildi.3
Yerel tarihçi Achille Deville, 31 Temmuz 1838'de katedralde kralın mezar heykelinin yakınında 12,2 × 23 × 17 santimlik kurşun bir kutu buldu. Kapağında Latince "Burada İngiltere Kralı Richard'ın kalbi yatıyor" yazıyordu. İçinde kahverengiye çalan beyaz bir toz vardı.
Adli tıp uzmanı Philippe Charlier'nin ekibi 2012'de yaklaşık 80 gramlık bu tozdan 2 gram örnek aldı. Mikroskopta keten bez parçaları ile mersin, papatya ve nane polenleri görüldü. Kimyasal analiz günlük denen buhur reçinesini, katran türü bir maddeyi, cıvayı ve büyük ihtimalle kireci ortaya çıkardı. Günlük, İncil'de İsa'nın hem doğumunda hem gömülmesinde geçer. Ekip, kalbe kutsal kişilere atfedilen güzel kokuyu verecek bir karışım sürüldüğünü düşünüyor.
Makale sınırlarını da yazıyor. Kültür yetkilileri kalbin gerçekliğinden kuşku duymadığı için DNA testi yapılmadı. Balzam ve yağlar örneği kirlettiği için radyokarbon tarihlemesi de denenmedi.
Galileo'nun parmakları 1737'de alındı
Galileo Galilei 1642'de öldü ve Floransa'daki Santa Croce Bazilikası'nın küçük bir yan odasına konuldu. 12 Mart 1737'de, ölümünden 95 yıl sonra, kalıntıları aynı bazilikadaki anıt mezara taşındı. Tabutun kapağı kalkınca törendekilerden bazıları bedenden parça aldı: sağ elin başparmağı, işaret ve orta parmakları, beşinci omur ve bir diş.4
Orta parmağı Anton Francesco Gori kesti. Parmak önce Laurenziana Kütüphanesi'nde sergilendi, 1841'de fizik müzesine, 1927'de bilim tarihi müzesine geçti. Bugün Museo Galileo'nun VII numaralı salonunda, Tommaso Perelli'nin yazıtını taşıyan mermer bir kaidenin üstündeki cam kapta duruyor.5 Omur Padova Üniversitesi'nde.
Öbür iki parmak ile dişi Marki Capponi aldı ve izleri 1905'te kayboldu. 2009'da bir müzayedede, üstünde Galileo'nun ahşap büstü olan bir kutu satışa çıktı. İçindeki 18. yüzyıldan kalma cam kapta iki parmak ve bir diş vardı. Kutuyu alan koleksiyoncu müzeye başvurdu, müze müdürü Paolo Galluzzi de parçaların Galileo'ya ait olduğunu tarihî belgelere dayanarak doğruladı.4 Duyuruda genetik bir testten söz edilmiyor. Parçalar 2010'dan beri müzede.
- 0,5 cm
- Chopin'in kalbini saklayan kavanozda sıvı seviyesinin, kapatıldığı günden 2014'e kadar en fazla düştüğü miktar.Witt ve Dobosz, Journal of Applied Genetics, 2021
- 80 gram
- Aslan Yürekli Richard'ın kalbinden geriye kalan toz; 2012'de bunun 2 gramı incelendi.Charlier ve ark., Scientific Reports, 2013
- 240 blok
- Einstein'ın beyninin otopsiden sonra ayrıldığı parça sayısı.Falk ve ark., Brain, 2013
- 46 lam
- Einstein'ın beyninden hazırlanıp Mütter Müzesi'nde sürekli sergilenen mikroskop camı.Smithsonian Magazine, 2015
Einstein'ın beyni 240 parçaya bölündü
Albert Einstein Nisan 1955'te Princeton'da öldü. Otopsiyi yapan patolog Thomas Harvey beyni çıkardı, birçok açıdan fotoğrafladı ve 240 bloğa ayırdı. Bloklardan mikroskop lamları hazırlandı.6 Philadelphia'daki Mütter Müzesi'nde bu lamlardan 46'sı sergileniyor. Nöropatolog Lucy Rorke-Adams 2011'de bağışladı ve müzeye göre bu, Einstein'ın beyninin dünyada sürekli sergilenen tek parçası.7
Beyinde dahilik izi arayan çalışmalar tartışmalı kaldı. Marian Diamond'ın ekibi 1985'te Einstein'ın beynini 11 erkeğin beyniyle karşılaştırdı. Bakılan dört bölgeden yalnızca birinde, sol yarıküredeki 39 numaralı alanda, sinir hücresi başına düşen destek hücresi oranı farklı çıktı.8 Dean Falk 2013'te yeni bulunan 14 fotoğrafı inceledi ve alın lobunun ön kısmını olağanüstü geniş buldu.6 Psikolog Terence Hines ertesi yıl bu çalışmaları yeniden gözden geçirdi. Ona göre hiçbiri beynin yapısıyla Einstein'ın zekâsı arasında bağ kurmaya yetmiyor.9
Kaplar açılmadan cevaplanamayanlar
Dört kalıntının hiçbirinde bilim elindeki malzemeyi sonuna kadar kullanamıyor. Chopin'in kalbinden doku alınmadı. Richard'ın kalbinde DNA aranmadı, Galileo'nun parmakları belgeyle tanındı. Einstein'ın beyni ise tek bir beyin olduğu için, hangi farkın zekâyla ilgili olduğunu söylemeye yetecek bir karşılaştırma grubu kurmak zor.
Chopin için kistik fibroz ihtimalini yalnızca genetik analiz kapatabilir. Witt ve Dobosz 2021'deki makalelerinde kavanozun bundan sonra da açılmamasını savundu ve kalp, 1945'ten beri durduğu Kutsal Haç Kilisesi sütununda kalıyor.
Dipnotlar ve Kaynaklar
- Witt, M. ve Dobosz, T. (2021). Inheritance vs. infectivity as a mechanism of malady and death of Frederic Chopin. Journal of Applied Genetics, 62(4), 607-611. doi.org/10.1007/s13353-021-00651-2 ↩
- Witt, M., Szklener, A., Marchwica, W. ve Dobosz, T. (2018). Disease not genetic but infectious: multiple tuberculomas and fibrinous pericarditis as symptoms pathognomonic for tuberculosis of Frederic Chopin. Journal of Applied Genetics, 59(4), 471-473. doi.org/10.1007/s13353-018-0456-3 ↩
- Charlier, P., Poupon, J., Jeannel, G. F. ve ark. (2013). The embalmed heart of Richard the Lionheart (1199 A.D.): a biological and anthropological analysis. Scientific Reports, 3, 1296. doi.org/10.1038/srep01296 ↩
- Museo di Storia della Scienza (2009). New relics of Galileo found: two fingers and a tooth. Floransa. imss.fi.it ↩
- Museo Galileo. Middle finger of Galileo's right hand, Inv. 2432. Koleksiyon kataloğu. catalogue.museogalileo.it ↩
- Falk, D., Lepore, F. E. ve Noe, A. (2013). The cerebral cortex of Albert Einstein: a description and preliminary analysis of unpublished photographs. Brain, 136(4), 1304-1327. doi.org/10.1093/brain/aws295 ↩
- Smithsonian Magazine (2015). How Einstein's Brain Ended Up at the Mütter Museum in Philadelphia. smithsonianmag.com ↩
- Diamond, M. C., Scheibel, A. B., Murphy, G. M. ve Harvey, T. (1985). On the brain of a scientist: Albert Einstein. Experimental Neurology, 88(1), 198-204. doi.org/10.1016/0014-4886(85)90123-2 ↩
- Hines, T. (2014). Neuromythology of Einstein's brain. Brain and Cognition, 88, 21-25. doi.org/10.1016/j.bandc.2014.04.004 ↩
Bu yazı bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Görseller: kapak fotoğrafı Zde, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons (Museo Galileo, Inv. 2432); sütun fotoğrafı Nihil novi, kamu malı; Rouen fotoğrafı Fab5669, CC BY-SA 4.0; grafik kafa1milyon.com.
kafa1milyon
Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.
