Şermin Yaşar bir gün Ankara'daki Kurtuluş Savaşı Müzesi'nde, yani Birinci Meclis binasında, 23 Nisan 1920 günlerinden kalma bir fotoğrafın önünde durmuş. Meclis'in açılışını izlemeye gelen kalabalıkta önde erkekler, arkada kadınlar, en arkada çocuklar var. Çocuklardan biri bir tezgâhın başında bir şey satıyor. Yaşar 2023'te bir söyleşi programında bu fotoğrafı anlattı ve romanının kahramanını o çocuktan kurduğunu söyledi.1
Roman Cumhuriyet'in 100. yılında, 2023'te Kronik Kitap'tan çıktı. Kapakta Yaşar'ın yanında İlber Ortaylı'nın adı var; kitaptaki tarih bilgileri onun. Üç yıl sonra, 13 Ekim 2026'da, D&R'ın haftalık çok satanlar listesinde 2., Kitapyurdu'nunkinde 6. sırada duruyor.2
- Romanın kahramanı, Ankara'da bir müzede asılı duran fotoğrafın en arka sırasından çıktı.
- Kitap üç yıl önce yayımlandı; bu ekim listenin ikinci sırasına çıkmasının takvimde iki karşılığı var.
- Cumhuriyet'in ilk nüfus sayımı, o yılların çocuklarının ülkesini tek bir oranla anlatıyor.
- Okurlar kitabı büyük ölçüde sevdi; şikâyetler sayfa düzeninde ve kitabın okula nasıl girdiğinde toplanıyor.
Meclis'in önündeki tezgâh
Arka kapağın anlattığı kadarı şöyle. Anlatıcı savaşın ortasında doğmuş bir çocuk. 23 Nisan 1920'de Meclis'in önü kalabalık; kalabalığın gerisinde bir tezgâh, tezgâhın önünde bir çocuk duruyor, belki de seyyar satıcı. Arka kapakta onunla ilgili bir soru yazıyor: annesi var mı, babası sağ mı? Kurtuluş Savaşı yılları bu şerbetçi çocuğun gözünden anlatılıyor. Yayınevinin tanıtımında seferberlik, yokluk, toplumdaki değişim ve beklenen zafer sayılıyor.
Ortaylı'nın payı, hikâyeye eşlik eden tarih bilgileri. Yaşar aynı söyleşide bilgilerin bir tarihçinin gözünden geçmesini istediğini, amacının da çocukların Cumhuriyet'i tanıması olduğunu anlattı.
Cumhuriyet'in İlk Sabahı · Şermin Yaşar, İlber Ortaylı · Resimleyen Gökçe Akgül · Editör Olcay Mağden · Kronik Kitap · 1. baskı 2023 (Kitapyurdu kaydında 5 Ağustos 2026) · 120 sayfa · 13,5x21 cm, karton kapak · ISBN 9786256989498 · D&R kategorisi: Gençlik, 10 yaş ve üstü.
Yayınevi liste fiyatı 295 TL. 13 Ekim 2026 öğleden sonra Kitapyurdu 177,20 TL, D&R sepette 177,29 TL gösteriyordu. D&R tahmini kargo tarihini 15 Ekim veriyor.
Bağlantı bilgi içindir: işbirliği, sponsorluk ya da satış ortaklığı değil, tıklamadan komisyon almıyoruz. Fiyatlar yukarıdaki tarihte alındı, değişebilir.
1982'de Berlin'de doğdu. Süleyman Demirel Üniversitesi'nde Türk Dili ve Edebiyatı okudu, yüksek lisansını Gazi Üniversitesi'nde yaptı. Uzun yıllar reklam metin yazarı ve kreatif direktör olarak çalıştı; 2017'ye kadarki kitapları Şermin Çarkacı adıyla çıktı. Öykü kitabı Deli Tarla ile 2021 Sait Faik Hikâye Armağanı'nı aldı, 2022'de Ankara'da Kelime Müzesi'ni kurdu. Üç çocuk annesi.3
21 Mayıs 1947'de Avusturya'nın Bregenz kentinde doğdu. Ankara Üniversitesi ve Galatasaray Üniversitesi'nde ders verdi, 2005-2012 arasında Topkapı Sarayı Müzesi Müdürü oldu. 13 Mart 2026'da İstanbul'da 78 yaşında öldü, Fatih Camii haziresine defnedildi. Kitapyurdu'nda adıyla 134 eser listeleniyor; en çok okunanların başında bu roman var.4
Üç yıl sonra yeniden listede
Kitapyurdu'nun ürün sayfası 13 Ekim'de 77.490 adet satış ve 525 okur yorumu gösteriyordu. Roman, sitenin 2023 Türkiye Okur Ödülleri'nde çocuk kitapları arasında ikinci seçilmişti. Kronik kitabı ortaokul müfredatının Millî Mücadele ve Atatürk, Vatandaşlık, Hak ve Özgürlükler temalarıyla eşleştiriyor ve okur yorumlarının büyük kısmı kitabın okuldan istendiğini söylüyor. Geçen hafta yazdığımız Gizli Dedektifler Okulu da listeye aynı yoldan girmişti. Cumhuriyet Bayramı'na iki hafta kala gelen yükseliş, okul takvimiyle örtüşüyor.
Bu ekimi geçen yıllardan ayıran bir şey daha var. İlber Ortaylı'nın ölümünden sonraki ilk Cumhuriyet Bayramı yaklaşıyor. 3 Ekim'de Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Şehitkamil'de onun adını taşıyan Arkeoloji ve Türkoloji İhtisas Kütüphanesi'ni açtı; kataloğa yaklaşık 11 bin kaynak girdi.5 Aynı hafta D&R'ın ilk onunda Şermin Yaşar'ın üç kitabı vardı: 2. sırada bu roman, 7. sırada yine Ortaylı'yla yazdığı Kınalı Serçe, 10. sırada Telefon Melefon Yok.
1923'te bir çocuğun ülkesi
Romanın adındaki günün tarihi kayıtlarda saat saat duruyor. 29 Ekim 1923 akşamı Meclis saat 18.00'de İsmet Bey'in başkanlığında toplandı. Teşkilât-ı Esasiye Kanunu'ndaki değişiklik saat 20.30'da oylandı ve oturuma katılan 158 üyenin tamamının oyuyla kabul edildi. Mustafa Kemal aynı oturumda 158 oyla ilk Cumhurbaşkanı seçildi, ilanın 101 pare topla kutlanması için önerge verildi.6 29 Ekim'in bayram olarak kutlanmasına 19 Nisan 1925'te kabul edilen kanunla karar verildi.
Cumhuriyet'in ilk nüfus sayımı dört yıl sonra, 28 Ekim 1927'de yapıldı. Türkiye'de 13.648.270 kişi yaşıyordu. Kadınlar erkeklerden 520.512 kişi fazlaydı; aradaki fark on yılı aşan savaşların erkek nüfustan neler aldığını gösteriyor. Okuma yazma bilenlerin oranı tüm nüfusta yüzde 8,61'di, erkeklerde yüzde 12,99, kadınlarda yüzde 3,67.7
Yeni harfler bu sayımdan bir yıl sonra, 1 Kasım 1928'de kabul edildi.
Okurun övdüğü ve takıldığı yer
Yorumların çoğu aynı yerden başlıyor: kitap okuldan istenmiş, genellikle 5. sınıfta ya da ortaokulda. Çocuk okurların büyük kısmı kitabı severek okuduğunu yazıyor. Tarihin sade anlatıldığını, olayların birbirine karışmadığını söyleyenler çok. Veliler en çok Ortaylı'nın bilgi notlarındaki eski kelimeleri anıyor; çocuğunun sözlüğe bakıp yeni kelimeler öğrendiğini anlatan anne babalar var.
Şikâyet iki noktada toplanıyor. Bazı veliler okulların aynı kitabı bütün sınıfa toplu aldırmasından rahatsız. 120 sayfanın iri puntolu yazı, bol resim ve boş sayfalarla doldurulduğunu, fiyatın bu hacme göre yüksek kaldığını yazıyorlar. Kitabın internetteki hayatı da ödeve bağlı. Video platformlarında en çok izlenen içerikler baştan sona sesli okuma kayıtları, özetler ve sınav soruları; sesli okumalardan biri 36 bin izlenmeyi geçmiş. Kitabın kendisi bir çocuğun iki üç oturuşta bitirebileceği uzunlukta.
Dünya raflarından
Booker Ödülü'nün 2026 kısa listesi 22 Eylül'de açıklandı; jüriye tarihçi Mary Beard başkanlık ediyor. Listede M. John Harrison, Marlon James, Luke Kennard, Rebecca Perry, Elizabeth Strout ve Douglas Stuart var. Strout Türkçede Domingo Yayınevi'nden okunuyor (Benim Adım Lucy Barton, çeviren Elif Ersavcı); listedeki romanı The Things We Never Say henüz çevrilmedi. Kazanan 9 Kasım'da Londra'da açıklanacak.8
Min Jin Lee'nin yeni romanı American Hagwon 29 Eylül'de çıktı ve Publishers Weekly'nin ciltli kurgu listesinde 3. sıraya yerleşti. Hikâye 1992'de Seul'de başlıyor. Yazarın önceki romanı Paçinko 2022'den beri Epsilon Yayınevi'nde, Kübra Tekneci çevirisiyle Türkçede; yeni romanın çevirisi bekleniyor.
Şermin Yaşar 24 Ekim Cumartesi saat 17.00'de Samsun Kitap Fuarı'nda imza günü yapacak. Fuar 1 Kasım'a kadar Samsun Fuar ve Kongre Merkezi'nde açık; Cumhuriyet'in 103. yıl dönümü bu dokuz günün içinde, 29 Ekim Perşembe'ye denk geliyor.9
Dipnotlar ve Kaynaklar
- Bambaşka Sohbetler, 235. bölüm, konuk Şermin Yaşar, YouTube, 2023. ↩
- D&R ve Kitapyurdu haftalık çok satanlar listeleri, 13 Ekim 2026 ölçümü; Kronik Kitap künyesi ve tanıtım metni (ISBN 9786256989498, 120 sayfa, müfredat temaları); Kitapyurdu ürün sayfası (77.490 adet satış, 525 yorum, Kitapyurdu Türkiye Okur Ödülleri 2023 çocuk kategorisi). ↩
- Şermin Yaşar'ın Kitapyurdu ve Doğan Kitap yazar sayfalarındaki biyografisi; 67. Sait Faik Hikâye Armağanı, 2021; Kelime Müzesi, Ankara. ↩
- Anadolu Ajansı ve Türkiye Bilimler Akademisi, 13 Mart 2026; DW Türkçe, 16 Mart 2026; Kitapyurdu yazar sayfası, 13 Ekim 2026. Portre: "İlber Ortaylı 2023.jpg", Kayra, 3 Aralık 2023, CC BY 4.0, Wikimedia Commons. ↩
- Anadolu Ajansı, "Gaziantep'te Prof. Dr. İlber Ortaylı Arkeoloji ve Türkoloji İhtisas Kütüphanesi açıldı", 3 Ekim 2026; Karar, aynı gün. ↩
- TBMM Zabıt Ceridesi, 29 Teşrinievvel 1339 (1923) oturumu; Anadolu Ajansı arşivi. ↩
- İstatistik Umum Müdürlüğü, 28 Teşrinievvel 1927 Umumi Nüfus Tahriri, Fasikül III, Ankara, 1929; 1353 sayılı Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanun, 1 Kasım 1928. ↩
- Booker Prize Foundation, 2026 kısa listesi, 22 Eylül 2026; Publishers Weekly, ciltli kurgu çok satanlar, Ekim 2026; Grand Central Publishing, American Hagwon künyesi (29 Eylül 2026); Domingo Yayınevi, Benim Adım Lucy Barton (çev. Elif Ersavcı); Epsilon Yayınevi, Paçinko (çev. Kübra Tekneci, 2022). ↩
- Samsun Büyükşehir Belediyesi, Samsun Kitap Fuarı duyurusu ve programı, 12 Ekim 2026. Kapak görselinin arka planı: Ankara'da Birinci Meclis binası, yaklaşık 1920, Bain News Service, Library of Congress, bilinen telif kısıtlaması yok. ↩
kafa1milyon
Bu sitenin yazarları ve editörleri. Bilimin, tarihin ve gündelik hayatın en meraklı sorularını kovalıyor; her yazıyı birincil kaynaklarından araştırıyor, özenle yazıyor ve dileyen için sesli anlatıyoruz.
