Artemis II'nin üç astronotu 17 Ekim'de Tenerife'de, Starmus VIII festivalinin açılış töreninde Stephen Hawking Bilim İletişimi Madalyası'nı aldı. Festivalin sonraki günlerinde komutan Reid Wiseman bir konuşmasında, Nisan'daki on günlük Ay yolculuğunda en çok korktuğu anı anlattı. Ortada ne bir alarm vardı ne bir arıza. Wiseman o dakikalarda yalnızca kapsülün ekranındaki mesafe sayacına bakıyordu.12
Houston'daki görev kontrol ekibi, Orion kapsülünün Dünya'dan en fazla 219.667 deniz mili uzaklaşacağını bildirmişti. Bu yaklaşık 406.800 kilometre eder.1
- Wiseman'ı korkutan sayı, Houston'ın verdiği en uzak mesafeyi kaç kilometre aşıyordu?
- Orion'un eve dönüşü neden Ay'ın arkasında çalıştırılacak bir motora bağlı değildi?
- Kapsülü Ay'a gönderen altı dakikalık ateşlemeden sonra rotaya ne kadar düzeltme gerekti?
- Komutan korkarken kapsüldeki diğer üç astronot ne yapıyordu?
Üç dakikada bir artan sayı
6 Nisan 2026, görevin altıncı günüydü. Orion, Ay'ın uzak yüzünün arkasından dolanıyordu. Victor Glover ile Christina Koch pencerenin başında Ay yüzeyini gözlüyor, Kanadalı astronot Jeremy Hansen görev kontrolüne rapor geçiyordu. Wiseman sayacı izledi. Sayı 219.667'ye geldiğinde ekranda bir sonraki rakamın 219.666 olacağını, yani dönüşün başladığını bekliyordu. Yaklaşık üç dakika sonra ekranda 219.668 yazıyordu.1
Üç dakika sonra sayı 219.669'a çıktı. Wiseman festivalde asıl korkuyu o an hissettiğini söyledi. Çok uzağa gittiklerini ve eve hiç dönemeyeceklerini düşünmüştü.
Sonunda sayaç düşmeye başladı. Ekranda yeniden 219.668'i görünce "Eve gidiyoruz" dedi ve ekip sevinçle bağırdı. Diğer üç astronot o dakikalarda kendi işlerine dalmıştı; komutanlarının korktuğunu fark eden olmadı.1
İki deniz milinin hesabı
Bir deniz mili 1.852 metre. Sayacın plan noktasını aştığı kısım iki deniz mili, yani yaklaşık 3,7 kilometre. Bu, 406.800 kilometrelik mesafenin yüz binde birinden bile az.
Tahminin o gün oynadığını NASA'nın kendi duyurusu da gösteriyor. Ajans, rekor haberini 6 Nisan akşamı iki kez güncelledi; Ay yüzeyine en yakın geçiş mesafesini 4.070 milden 4.067 mile çekti ve Orion'un ulaşacağı en uzak noktayı da yeniden yazdı. Apollo 13'ün 1970'ten beri kimsenin geçemediği 400.171 kilometrelik rekoru o gün Türkiye saatiyle 20.56'da geride kaldı.3 Yolculuk bitince açıklanan resmi rekor 406.771 kilometre, yani 252.756 mil.4
Sayının nereden ölçüldüğü de sonucu değiştiriyor. NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı'na (JPL) ait Horizons sistemi uzaklığı Dünya'nın merkezinden hesaplıyor. Ona göre kapsül Ay'ın merkezine en yakın geçişini 6 Nisan 23.01'de (UTC) 8.282 kilometreden yaptı, dört dakika sonra da Dünya'nın merkezinden 413.146 kilometre uzaktaydı. NASA'nın rekor rakamıyla aradaki farkın neredeyse tamamı Dünya'nın 6.371 kilometrelik yarıçapı kadar.5
- 219.669
- Wiseman'ın sayaçta gördüğü en yüksek değer, deniz mili cinsinden. Houston'ın bildirdiği en uzak mesafeden 2 deniz mili fazla.Reid Wiseman, Starmus VIII, Ekim 2026
- 406.771 km
- Artemis II ekibinin Dünya'dan uzaklaştığı en uzak nokta, insanlığın uzaklık rekoru.NASA, Nisan 2026
- 388 m/sn
- 2 Nisan'da 5 dakika 55 saniye süren ve kapsülü Ay'a gönderen ateşlemenin hız değişimi.NASA JPL Horizons, 2026
- 6,4 m/sn
- Ondan sonra yapılan dört rota düzeltmesinin toplam hız değişimi.NASA JPL Horizons, 2026
Dönüş yolu 2 Nisan'da çizilmişti
Wiseman'ın korkusu anlaşılır bir korku, ama hesapta o iki deniz mili dönüşü değiştirmiyordu. Artemis II serbest dönüş yörüngesinde uçtu. Orion'un ana motoru 2 Nisan'da 5 dakika 55 saniye çalıştı ve kapsülün hızını saniyede 388 metre artırdı.5 NASA'nın basın dosyasına göre bu, görevin son büyük motor ateşlemesiydi. Kapsülü Ay'ın arkasından dolandırıp Dünya'nın çekimine geri teslim edecek yol o an kuruldu. NASA aynı ateşlemenin bir bakıma dönüş ateşlemesi yerine de geçtiğini yazıyor.6
Virginia Tech'ten havacılık mühendisi Samantha Kenyon seçimin gerekçesini anlatıyor. Motoru Ay'ın arkasında, Dünya ile telsiz bağlantısı yokken çalıştırmak bir seçenekti. Öteki seçenek motoru çok daha erken, Dünya'ya yakınken çalıştırmaktı ve roketlerde bir sorun çıkarsa astronotlar için daha az risk taşıyordu.7
Yol öyle isabetli çıktı ki gidişte planlanan ilk iki düzeltme iptal edildi. Üçüncüsü 18 saniye sürdü ve hızı saniyede 3 metre değiştirdi. Dönüşteki üç düzeltmenin toplamı ise saniyede 3,4 metrede kaldı.5
Bu küçük ateşlemelerin neden yine de takvimde durduğunu NASA Johnson Uzay Merkezi'nden David Woffinden ve ekibinin 2023'te yayımladığı yörünge çalışması açıklıyor. Kâğıt üzerinde Ay'a gönderen ateşlemeden sonra hiçbir düzeltmeye gerek yok. Uygulamada ise motor ateşlemesindeki küçük sapmalar, seyrüsefer ölçümündeki belirsizlik, kapsülden dışarı atılan gaz ve mürettebatın kendi hareketi rotayı az da olsa kaydırıyor. Düzeltmeler, kapsülün atmosfere doğru açıyla girmesini güvenceye almak için var.8
Yerdeki ekip
Wiseman konuşmasında övgüyü yerdekilere verdi. Eve sağ salim dönmelerini, roketi bir araya getiren mühendislere ve kapsülü Ay'a gidip gelirken yöneten uçuş kontrol ekiplerine bağladı, görevin asıl kahramanlarının onlar olduğunu söyledi. Korkulu dakikaları anlatırken de dönüşü hiçbir zaman kesin saymadığını gizlemedi: başaracaklarına dair iyi bir ihtimal olduğunu bildiğini söyledi.1
Kapsül 10 Nisan'da San Diego açıklarında Pasifik Okyanusu'na indi. Ekip yaklaşık on günde 695.081 mil, yani 1,12 milyon kilometre yol yaptı. NASA'nın planında sıradaki adım, astronotların 2028'de Ay'ın güney kutbu bölgesine inmesi.4
Dipnotlar ve Kaynaklar
- Green, D. (22 Ekim 2026). "'We're never going to come home': Artemis II commander recalls the most terrifying moment of his 10-day trip around the moon". Live Science. Reid Wiseman'ın Starmus VIII konuşmasından aktarım. livescience.com ↩
- Space.com (Ekim 2026). "'Let's all choose to make tomorrow better', Artemis II astronauts honored with Stephen Hawking Medal at Starmus". space.com ↩
- NASA (6 Nisan 2026). "NASA's Artemis II Crew Eclipses Record for Farthest Human Spaceflight". nasa.gov ↩
- NASA (10 Nisan 2026, 7 Mayıs 2026 güncellemesi). "NASA Welcomes Record-Setting Artemis II Moonfarers Back to Earth". nasa.gov ↩
- NASA JPL Horizons (20 Nisan 2026 revizyonu). "Artemis II / Spacecraft (Earth) -1024", görev olayları listesi. ssd.jpl.nasa.gov ↩
- NASA (2026). "Artemis II Press Kit". nasa.gov ↩
- Scientific American (Nisan 2026). "NASA's Artemis II 'free return' trajectory lets gravity do the driving". scientificamerican.com ↩
- Woffinden, D., Eckman, R., Robinson, S. (2023). "Optimized Trajectory Correction Burn Placement for the NASA Artemis II Mission". AAS 23-062, NASA Technical Reports Server. ntrs.nasa.gov ↩
Kapak: Artemis II ekibinin Ay'ın uzak yüzünün arkasından çektiği Dünya batışı, 6 Nisan 2026. Fotoğraf: NASA, kamu malı. Wiseman'ın sözleri festival konuşmasından aktarılmıştır; sayaç okumaları onun anlatımına dayanır.
kafa1milyon
Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.
