Avrupa Uzay Ajansı ESA'nın yayımladığı haritada 23 Haziran 2026 sabahı Madrid'in zemini 48 derece ölçüldü. İspanya'da Zaragoza ile Fransa'da Poitiers 46, Roma 44 derecedeydi. Akdeniz'in öbür kıyısında Tunus'ta yer 49 dereceye çıkmıştı. Görüntüyü Avrupa Birliği'nin Copernicus programına ait Sentinel-3 uyduları çekti.1

Aynı gün Fransa'nın meteoroloji kurumu Météo-France, ülkenin 1947'de başlayan ölçüm kayıtlarındaki en sıcak günü yaşadığını açıkladı.2

Bu yazıda neler var?

Uydunun ölçtüğü sıcaklık hangisi

Sentinel-3'teki cihazın adı Deniz ve Kara Yüzeyi Sıcaklık Radyometresi, kısaltmasıyla SLSTR. Cihaz yeryüzünün yaydığı ısıl ışınımı, yani gözle görülmeyen kızılötesi ışığı kaydediyor. Haritadaki sayı bu yüzden gölgedeki bir termometrenin okuduğu hava sıcaklığından farklı: toprağın, kayanın ve asfaltın kendi sıcaklığını gösteriyor. ESA'ya göre bu yüzeyler ısıyı tuttuğu için zemin sıcaklığı havanınkinden belirgin biçimde yüksek çıkıyor. Hava durumunda duyduğun 40 derece ile uydunun aynı yerde verdiği 48 derece birbirini yalanlamıyor.1

AB Uzay Destek Ofisi'nin aynı güne ait haritasında veriler 09.54 UTC'de, yani Türkiye saatiyle 12.54'te alınmış. Fransa'nın orta ve güney kesiminde, İspanya'nın kuzeyinde yer sıcaklığı geniş alanlarda 50 dereceyi aşıyor.2

Aynı ölçüm bir şehrin içini de ayırabiliyor. Avrupa Komisyonu'nun haziranda yayımladığı Brüksel haritasında beton ve asfaltla kaplı yüzeyler 47 dereceyi geçti. Şehrin hemen güneydoğusundaki Soignes Ormanı'nda yer sıcaklığı 24,5 derecede kaldı.3

26 Mayıs 2026 tarihli Sentinel-3 yer yüzeyi sıcaklığı haritası: İngiltere, Fransa, İtalya, Macaristan ve İspanya kırmızı ve turuncu tonlarda; Londra, Paris, Budapeşte, Roma ve Madrid işaretli
Isı haziranı beklemedi. 26 Mayıs 2026'da Sentinel-3'ün gündüz ölçtüğü yer sıcaklığında Londra'nın çevresi ve Macar ovası şimdiden kızarmış; sağ altta Karadeniz'in güneyinde Türkiye'nin kuzeybatısı da kadrajda. Görsel: Copernicus Sentinel verisi (2026), ESA işlemesi, CC BY-SA 3.0 IGO

Mayısta başlayan dalga dizisi

Haziran haritası tek bir günün kaydı. Sıcak mayısın son haftasında gelmişti. ESA 26 Mayıs'ta çekilen görüntüyü yayımladığında İrlanda'nın mayıs rekoru bir dereceden fazla aşılmış, Macaristan meteoroloji kurumu Budapeşte için 32,2 derecelik yeni rekoru duyurmuştu.4 Londra'da aynı gün ölçülen 35,1 derece, İngiltere Meteoroloji Ofisi'nin kayıtlarındaki eski mayıs rekorunu 2,3 derece geçti.5

NASA Dünya Gözlemevi'nin ağustosta yayımladığı derlemeye göre kıta o ayın ortasında sezonun beşinci sıcak dalgasını yaşıyordu. Bordeaux haziranda üç gün üst üste en yüksek sıcaklık rekorunu kırdı ve 24 Haziran'da 42,5 dereceyi gördü. Slovakya ağustosta hem gündüz hem gece için ulusal rekor kaydetti.5 Fransa'da 4-19 Temmuz arasındaki dalga 16 gün sürdü ve Météo-France kayıtlarında üçüncü en uzun dalga oldu. Haziranda yaşanan 14 günlük dalga daha kısaydı ama daha şiddetliydi.6

ESA haziranın sebebini yüksek basınçlı bir hava kütlesine bağlıyor. İki yanındaki alçak basınç sistemlerinin arasında sıkışan kütle, meteorologların ısı kubbesi dediği düzeni kurdu ve sıcak hava günlerce aynı bölgenin üstünde kaldı. Ajans, Pasifik'te El Niño'nun ilk işaretlerinin görüldüğünü ama Avrupa'daki sıcağın bundan kaynaklanmadığını da yazıyor.1

Rakamlarla
48 °C
23 Haziran 2026 sabahı Sentinel-3'ün Madrid'de ölçtüğü yer yüzeyi sıcaklığı.ESA, Haziran 2026
21,62 °C
Batı Avrupa kara alanlarında 2026 Haziran ve Temmuz ortalama hava sıcaklığı, 1991-2020 ortalamasının 2,79 derece üstü.Copernicus C3S, Temmuz 2026 bülteni
0,89 °C
2026'nın, 2022'de kurulan önceki Haziran-Temmuz rekorunu geçtiği fark.Copernicus C3S, Temmuz 2026 bülteni
20.390
22-28 Haziran 2026 haftasında Avrupa'da sıcağa bağlı ölüm için ilk model tahmini.Callahan, Indiana Üniversitesi, 2026
Bilim yazıları e-postana gelsin mi?
Haftada bir, böyle yazıları tek e-postada gönderiyoruz. Reklam yok, istediğin an tek tıkla ayrılırsın.

Rekor iki ayın ortalamasında

Copernicus İklim Değişikliği Servisi C3S'in ağustostaki bülteni rekoru iki ayın toplamında buldu. Batı Avrupa'nın kara alanlarında, yani 11 derece batı ile 15 derece doğu boylamları ve 37 ile 55 derece kuzey enlemleri arasında, Haziran ve Temmuz'un ortalama hava sıcaklığı 21,62 derece oldu. Değer 1991-2020 ortalamasından 2,79 derece yüksek ve 2022'deki önceki rekoru 0,89 derece aşıyor. Temmuz tek başına ikinci sırada kaldı: 22,48 derece, Temmuz 2006'nın 22,54 derecesinin hemen altında.6

Bültenin haritası kıtanın öbür yarısında ters bir tablo gösteriyor. Temmuzda doğu Avrupa'nın büyük kısmı ile İskandinavya ve Finlandiya ortalamanın altında kaldı. Britanya ile İrlanda'nın kuzeybatısına yerleşen yüksek basınç, batı kanadından Kuzey Afrika havasını kuzeye taşıdı, doğu kanadından da kutup havasını güneye indirdi. Haziranda aynı yüksek basıncın merkezi daha doğudaydı, Fransa'nın üstündeydi.6

Çubuk grafik: Batı Avrupa'da Haziran-Temmuz ortalama hava sıcaklığı; 1991-2020 ortalaması 18,83 °C, 2022 rekoru 20,73 °C, 2026 değeri 21,62 °C
Dört yıl önceki rekor neredeyse bir dereceyle geride kaldı. 1991-2020 ortalaması bültendeki 21,62 ve 2,79 değerlerinden hesaplandı. Kaynak: Copernicus C3S, ERA5. Grafik: kafa1milyon.com

Haritada görünmeyen sayı

Can kaybı için iki ayrı hesap yayımlandı. Indiana Üniversitesi'nden iklim bilimci Christopher Callahan, Avrupa'da sıcaklık ile ölüm arasındaki geçmiş ilişkiyi kullanarak 22-28 Haziran haftası için 20.390 sıcağa bağlı ölüm hesapladı.7 New Scientist'in aktardığı dökümde bunun 5.210'u Fransa'da, 4.543'ü Almanya'da, 3.163'ü İspanya'da, 2.709'u İtalya'da ve 862'si Birleşik Krallık'ta; olası aralık 17.000 ile 25.000 arası.8

Callahan'ın sayısı ölüm kayıtlarından gelmiyor, bir model hesabı. Warwick Üniversitesi'nden Raquel Nunes, sıcağın ölüm belgelerine nadiren yazıldığını ve gerçek bilançonun ancak aylar sonra netleşeceğini hatırlatıyor. Poznań Tıp Bilimleri Üniversitesi'nden Marcin Walkowiak ise modelin 2015-2019 verisiyle kurulduğunu, insanların o yıllardan bu yana sıcağa biraz daha hazırlıklı olabileceğini söylüyor.8

Yatay çubuk grafik: 22-28 Haziran 2026 sıcağa bağlı ölüm tahmini; Fransa 5.210, Almanya 4.543, İspanya 3.163, İtalya 2.709, Birleşik Krallık 862
En büyük pay, haritada en koyu renge bürünen Fransa'da. Sayılar ön tahmindir ve resmi kayıtlarla değişebilir. Kaynak: Callahan, Zenodo; New Scientist. Grafik: kafa1milyon.com

İngiltere ve Galler için daha dar bir hesap var. Imperial College London, Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu ve Met Office ekibinin hızlı analizi mayıs ve haziran dalgalarında 2.736 fazla ölüm tahmin etti. Bunların yüzde 42'sini insan kaynaklı ısınmanın eklediği sıcağa bağladı. İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı UKHSA'nın 30 Temmuz'daki ara raporu ise yalnızca İngiltere için 2.877 sıcakla ilişkili ölüm verdi.9

Yörüngede üçüncü uydu

Haziran haritasını çeken Sentinel-3A ve 3B'nin yanına bir uydu daha eklendi. Sentinel-3C, 15 Eylül 2026'da Fransız Guyanası'ndaki Kourou üssünden bir Vega-C roketiyle fırlatıldı.10 İlk görüntülerini eylül sonunda gönderdi; cihazların denetimi sürüyor. Avrupa Komisyonu üç uydunun birlikte çalışmasını onayladı, böylece aynı bölge daha sık gözlenecek.11

Haziran haftasının kesin bilançosu resmi ölüm kayıtlarıyla netleşecek; İngiltere için UKHSA'nın 2026 yıllık raporu ara rakamların yerini alacak.9 Sentinel-3C ise yörüngeye 7 yıllık tasarım ömrüyle çıktı.12

Dipnotlar ve Kaynaklar

  1. ESA (Haziran 2026). "Europe feels the heat beneath our feet". Copernicus Sentinel-3 yer yüzeyi sıcaklığı görüntüsü, 23 Haziran 2026. esa.int ↩
  2. EU Space Support Office (24 Haziran 2026). "Heatwave affecting Western Europe in the third decade of June 2026". eu-space.europa.eu ↩
  3. EUSPA (22 Temmuz 2026). "When Europe heats up, Copernicus keeps watch from space". euspa.europa.eu ↩
  4. ESA (Mayıs 2026). "Hot surfaces during Europe's heatwave 'seen' by Sentinel-3". esa.int ↩
  5. Voiland, A. (21 Ağustos 2026). "Europe's Scorching Summer". NASA Earth Observatory. science.nasa.gov ↩
  6. Copernicus Climate Change Service (Ağustos 2026). "Surface air temperature for July 2026", C3S iklim bülteni, ERA5. climate.copernicus.eu ↩
  7. Callahan, C. (2026). "Death toll exceeds 20,000 across Europe in June 2026 heat wave". Zenodo ön raporu. zenodo.org ↩
  8. New Scientist (2026). "June heatwave may have killed around 20,000 people in Europe". New Scientist haberi. newscientist.com ↩
  9. London School of Hygiene & Tropical Medicine (13 Temmuz 2026, 30 Temmuz güncellemesi). "More than 2,700 excess deaths estimated in England and Wales during May and June heatwaves". Imperial College London, LSHTM ve Met Office hızlı analizi. lshtm.ac.uk ↩
  10. ESA (15 Eylül 2026). "FLEX and Sentinel-3C launched", basın bülteni No. 50-2026. esa.int ↩
  11. EU Space (Ekim 2026). "Copernicus Sentinel-3C satellite delivers its first views of Earth". eu-space.europa.eu ↩
  12. Sentinel Online (15 Eylül 2026). "Successful Launch of Sentinel-3C". sentinels.copernicus.eu ↩

Kapak: 23 Haziran 2026'da Sentinel-3'ün ölçtüğü yer yüzeyi sıcaklığı. Copernicus Sentinel verisi (2026), ESA işlemesi, CC BY-SA 3.0 IGO.

Kategoriler ve Etiketler
Bilim sıcak hava dalgası uydu sentinel-3 copernicus iklim değişikliği avrupa
Bu yazıyı paylaş
kafa1milyon

kafa1milyon

Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.