Haftalık iğneyi kesenlerin çoğu, aylar içinde verdiği kilonun bir kısmını geri alıyor. Bunu görenler ilacın işe yaramadığını sanıyor. SURMOUNT-4 tersini söylüyor: tirzepatid kilo kaybettiriyor; kesilince vücut, tedavi öncesindeki ağırlığa doğru geri çekiliyor. Deneyin baktığı yer de burası. Bırakınca ne kadarı dönüyor?1
Mounjaro’nun içindeki madde tirzepatid. Haftada bir enjekte ediliyor; hem GIP hem GLP-1 yolunu tutuyor, iştahı ve metabolizmayı birlikte değiştiriyor. ABD’de obezite için Zepbound adıyla da satılıyor. Türkiye’de daha çok Mounjaro diye anılıyor. Aşağıdaki sayılar bir ilaç övgüsü değil. Bırakıldıktan sonra tartının, belin ve tansiyonun ne yaptığına dair en net faz 3 kanıt.
Deney neyi sordu?
SURMOUNT-4, Louis Aronne ve ekibinin JAMA’da yayımladığı faz 3 “çekilme” deneyi. Önce herkes açık etiketle 36 hafta tirzepatid aldı (maksimum tolere edilen doz 10 veya 15 mg). Bu sürede diyabeti olmayan, BMI’si 30 ve üzeri (veya 27+ ile kilo ilişkili bir komplikasyonu olan) 670 kişi ortalama yüzde 20,9 kilo verdi. Sonra yazı tura: yarısı ilaca devam etti, yarısı aynı görünüşlü plaseboya geçti. İkinci dönem 52 hafta, yani toplam 88 hafta. Herkese aynı yaşam tarzı önerisi verildi: günde yaklaşık 500 kcal açık ve haftada en az 150 dakika hareket.1
İki kol da aynı kalori açığını ve aynı hareket hedefini sürdürdü. Ayrılan tek şey iğnenin devam edip etmemesiydi. Yani ölçülen şey diyetin gücü değil, ilacı kesmenin tartıya yaptığı işti.
Rakamlar ne diyor?
Randomizasyon sonrası bir yılda ilaca devam eden grup ortalama yüzde 5,5 daha verdi. Plaseboya geçen grup ortalama yüzde 14 geri aldı. Fark yaklaşık 19,4 puan; rastlantı değil. Baştan sona bakınca devam edenlerde toplam kayıp yüzde 25,3; bırakanlarda yüzde 9,9. Başka bir ölçü daha net: ilk 36 haftadaki kaybın en az yüzde 80’ini 88. haftada hâlâ tutanlar, devamda yüzde 89,5, bırakanda yüzde 16,6.1
Ortalama yüzde 14 geri dönüş, ilk yüzde 20,9’luk kaybı baştan silmiyor. Bırakan grup 88. haftada hâlâ başlangıca göre kabaca yüzde 10 daha hafif. Yine de “kestikten sonra tartı yerinde kalır” umudu bu tabloda tutmuyor. Aronne’nin ekibi de böyle yazdı: tirzepatidi çekmek, kaybedilen kilonun büyük kısmını geri getirdi; devam etmek kaybı korudu ve biraz daha büyüttü.1
Sadece tartı değil
2025 sonlarında JAMA Internal Medicine’de yayımlanan post-hoc analiz, plasebo kolundaki 308 kişiyi geri alım oranına göre dilimledi. Çoğu, ilk kaybının yüzde 25’inden fazlasını bir yıl içinde geri aldı. Geri alım arttıkça bel çevresi, sistolik tansiyon, HbA1c ve açlık insülini de daha fazla bozuldu. Yani tartıdaki salınım, laboratuvar ve tansiyon cihazında da yankılanıyor.2
Deney, diyabeti olmayan yetişkinlerde yapıldı. Yan etkiler çoğunlukla hafif veya orta mide-bağırsak yakınmasıydı ve ilaç kolunda daha sıktı. Tablo yine de tanıdık: yüksek tansiyon ilacını kesince tansiyonun kaçması gibi, burada da tedaviyi kesince kontrol birçok kişide gevşiyor. Aronne Cornell’de bunu kısa söyledi. Bırakırsan kilo geri gelir; şaşırmamak gerekir, çünkü hastalık kronik.3
Bu senin için ne anlama gelir?
“Üç ay kullan, kiloyu sabitle, bırak” vaadi bu faz 3 tabloya uymuyor. Herkes aynı hızda geri almıyor: küçük bir grup kaybının çoğunu tutuyor, çoğu tutmuyor. İlaç yine de kesilebilir; maliyet, yan etki, gebelik, stok, hekim kararı yeter. O zaman tartıyı yok saymak değil, neyin izleneceğini konuşmak gerekir. Bu satırlar reçete değil. Tirzepatid, Mounjaro veya Zepbound kararı hekimle, senin öykünle ve Türkiye’deki ruhsat çerçevesiyle verilir.
Kilo vermek bir dönem işi gibi satılabiliyor. Tutmak, SURMOUNT-4’te çoğu kişide tedavi sürdüğü sürece mümkün oldu. Bıraktıktan sonra bakılacak yer de orası: tartı ne yaptı, bel ve tansiyon ne yaptı, sen bunları nasıl izliyorsun?
Dipnotlar ve Kaynaklar
- Aronne LJ, Sattar N, Horn DB, et al. Continued Treatment With Tirzepatide for Maintenance of Weight Reduction in Adults With Obesity: The SURMOUNT-4 Randomized Clinical Trial. JAMA. 2024;331(1):38-48. doi:10.1001/jama.2023.24945. ClinicalTrials.gov: NCT04660643. 36 hafta lead-in: ortalama %20,9 kayıp; hafta 36–88: devam −%5,5 vs plasebo +%14,0; 88. haftada lead-in kaybının ≥%80’ini tutanlar %89,5 vs %16,6; 0–88 toplam kayıp %25,3 vs %9,9. ↩
- Horn DB, Linetzky B, Davies MJ, et al. Cardiometabolic Parameter Change by Weight Regain on Tirzepatide Withdrawal in Adults With Obesity: A Post Hoc Analysis of the SURMOUNT-4 Trial. JAMA Intern Med. 2026;186(2):157-167. doi:10.1001/jamainternmed.2025.6112. Plasebo kolunda (n=308) çoğu ≥%25 geri alım; geri alım arttıkça bel çevresi, sistolik tansiyon, HbA1c ve açlık insülininde bozulma. ↩
- Cornell Chronicle / Weill Cornell Medicine (11 Aralık 2023): “Discontinuing anti-obesity drug tirzepatide leads to weight regain.” Aronne: obezite kronik hastalık; ilaç kesilince kilo geri gelir. ↩
Bu içerik eğlence ve bilgi amaçlıdır; tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi önerisi değildir. İlaç başlama, bırakma veya doz değişikliği yalnızca hekim kararıyladır. Belirti veya ilaç sorununda hekime başvurun.
Dr. Sinan
Hekim-araştırmacı. Abartısız anlatıyor; kanıt ile iddiayı ayırıyor.
