Mississippi State University Extension'ın P3253 yayınında James DelPrince ve Gary Bachman, kapalı teraryumu nem seven bitkiler için tanımlıyor.1 Aynı metin sukulent ve kaktüsü bu fanusa uygun görmüyor: nem yüksek kalınca kök çürüyor. Türkiye'de satılan birçok «teraryum kiti» yine de kutuya iki sukulent koyuyor. Fiyat doğru görünürken bitki seçimi yanlış kalabiliyor.
20 Eylül 2026'da Kreatif Atölye ürün sayfasında «Teraryum Kit» 1.200,00 TL yazıyordu; içerikte cam fanus, iki sukulent, torf, taş ve video ders listelenmişti.2 Aynı gün Allesgo'da çiftlik temalı malzeme kiti 289,90 TL idi ama orta boy fanus için hazırlanmıştı, cam kap ayrıydı.3
- 20 Eylül 2026 liste: komple kit 1.200 TL, fanussuz malzeme 289,90 TL, Botanica fanus 220 TL.
- Mississippi Extension kapalı fanusta sukulent ve kaktüsü eliyor; açık kase onlara kalıyor.
- Katman sırası: yaklaşık 2,5 cm çakıl, 0,6 cm kömür, 5 cm steril toprak karışımı.
- Yoğuşma kalınlaşınca kapağı bir saat açmak; sıkı kapakta ek su aylara yayılabiliyor.
Açık kase mi, kapaklı fanus mu
Açık sistem geniş ağızlı kasedir; nem düşer, sulama sıklaşır. DelPrince ve Bachman sukulentleri burada tutuyor.1 Kapalı sistem kapaklı veya dar ağızlı camdır; içeride su buharı döner, nem seven eğrelti, sinir otu, peperomia gibi türler yaşar. Camın berrak olması şart; renkli veya bulanık cam ışığı kısar.
Yer seçimi de aynı yayında net: parlak ama dolaylı ışık, tercihen doğu penceresi. Camı pencere camına yapıştırmak yazın iç sıcaklığı yükseltip yaprağı yakabiliyor.1 Fanusu sık yer değiştirmek ışık düzenini bozar; bir raf seçip orada bırakmak daha güvenli.
Kapalı fanusa uygun örnekler aynı listede: sinir otu (Fittonia), peperomia, küçük eğrelti, selaginella, cüce palmiye (Neanthe bella).1 Açık kase tarafında ise echeveria, aloe, yeşim ve benzeri sukulentler duruyor. Kit etiketi «teraryum» dese bile içindeki tür fanusun açık mı kapalı mı olduğunu belirler.
Katmanlar ve ilk sulama
P3253'teki sıra şöyle: tabana yaklaşık 2,5 cm yıkanmış çakıl, üzerine yaklaşık 0,6 cm bahçe kömürü (akvaryum kömürü de olur), sonra yaklaşık 5 cm steril topraksız saksı karışımı.1 Bahçe toprağı ağırdır ve sıkışır; Penn State Extension da topraksız, düşük gübreli karışım ister.4
Bitkileri saksıdan çıkarınca kök topunun üstünü ve altını hafifçe açmak yerleştirme boşluğunu doldurur. Yaprak camı veya komşuyu değmesin diye budanır; camda sıkışan yaprak buharını tutup hastalık riskini artırır.1 Sulama sis şişesiyle: camın içini yıkayıp kök bölgesini nemlendirirsin, toprağı suya boğmazsın. Fazla suyu sonradan boşaltmak mümkün değil.
Kurulum bitince kapağı yaklaşık 24 saat açık bırakıp fazla buharı kaçırmak yayının ilk denge adımı.1 Sonra 24 saat kapalı, 24 saat açık döngüsü camda damla birikmeyene kadar tekrarlanır. Camda kalın damlalar görünce kapağı yaklaşık bir saat açmak yeterli; denge kurulunca haftalar, bazen aylar ek su istemez. Penn State'te sıkı kapaklı örneklerde dört ila altı ayda bir parmak testiyle kontrol edenler var.4 Gübre kapalı sistemde önerilmiyor; amaç yavaş büyüme.
Türkiye'de Eylül 2026 fiyat bandı
Yoyomoyo kapalı sistem fanus listesinde Botanica modeli 220,00 TL + KDV, armut ve elma fanuslar 600,00 TL (KDV dahil) görünüyordu.5 Allesgo malzeme kiti 289,90 TL ile drenaj taşı, yosun, kum ve toprağı orta fanusa göre paketlemiş; cam ayrı kalıyor.3 Kreatif Atölye komple kiti 1.200 TL'de fanusu ve iki bitkiyi bir araya getiriyor ama bitki türü sukulent.2 Kapalı fanus istiyorsan sukulentleri açık kaseye taşımak veya nem seven küçük türlerle değiştirmek gerekir.
maliyeti.com'un 2026 teraryum tablosu cam fanusu 650 TL, toprak-drenaj 290 TL, bitki 420 TL, dekor 280 TL, işçilik 600 TL diye üst bantta toplayıp yaklaşık 2.240 TL yazıyor.6 Bu, hazır kit değil; özel tasarım ve işçilik dahil üst sınır. Dar bant: fanus + kendi toprağın + iki nem seven fide. Orta bant: 1.200 TL'lik hazır kit (bitki türünü düzeltmek şartıyla). Geniş bant: büyük fanus, dekor ve atölye işçiliği.
Ne kadar sürer, ne bozar
P3253 sergileme ömrünü çoğunlukla bir-iki yıl yazar; bitkiler fanusu aşınca budama veya yeniden düzenleme gelir.1 Ölü yaprak birikince elle almak küf riskini düşürür. Camın dışını temizlerken deterjan buharının içeri girmemesi Penn State notunda geçer.4
İlk haftada cam tamamen buğulu kalıyorsa fazla su vardır; kapağı saatlik açmak ve sonra yeniden dengelemek yeter. Cam hiç buğulanmıyor ve toprak açık renkliyse birkaç mililitre suyu köke doğru şırınga veya damlalıkla vermek daha kontrollüdür. DelPrince'in projesinde sis şişesiyle nemlendirme önerilir; bardakla dökmek tabanı batırır.1
20 Eylül 2026'da Kreatif Atölye komple kiti 1.200,00 TL, Allesgo fanussuz malzeme kiti 289,90 TL, Yoyomoyo Botanica fanus 220,00 TL + KDV listeleniyordu.235
Dipnotlar ve Kaynaklar
- James M. DelPrince, Gary Bachman, «How to Design a Closed-System Terrarium», Mississippi State University Extension, Publication 3253 (POD-09-24): kapalı/açık ayrımı; sukulent yasağı; çakıl ~1 inç, kömür ~¼ inç, toprak ~2 inç; 24 saat açık-kapalı denge; yoğuşmada kapak ~1 saat. extension.msstate.edu ↩
- Kreatif Atölye, «Teraryum Kit» ürün sayfası (20 Eylül 2026): 1.200,00 TL; cam fanus, 2 sukulent, torf, taş, video ders. kreatifatolye.org ↩
- Allesgo, «Teraryum Kit'i Çiftlik Temalı» (20 Eylül 2026): 289,90 TL; drenaj taşı, yosun, kum, toprak, renkli taş; orta boy fanus için, cam ayrı. allesgo.com ↩
- Penn State Extension, «Creating a Closed Terrarium»: topraksız karışım; sıkı kapakta 4–6 ayda bir sulama örneği; dış temizlik notu. extension.psu.edu ↩
- Yoyomoyo, kapalı sistem cam fanus listesi (20 Eylül 2026): Botanica 220,00 TL + KDV; armut/elma fanus 600,00 TL KDV dahil. yoyomoyo.com ↩
- maliyeti.com, «Teraryum Yapımı Maliyeti 2026»: üst bant kalem toplamı ~2.240 TL (fanus 650, toprak-drenaj 290, bitki 420, dekor 280, işçilik 600). maliyeti.com.tr ↩
Fiyatlar liste tarihine aittir; satın alma öncesi satıcıdan teyit edilmelidir. Bu yazı hobi rehberidir; ürün reklamı değildir.
kafa1milyon
Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.
