SS generalinin torunlarında Nazi yağması bir portre bulundu

Mayıs 2026'da Hollandalı sanat dedektifi Arthur Brand, AFP ve BBC'ye aynı hikâyeyi anlattı. Rotterdamlı ressam Toon Kelder'in (1894–1973) Genç Kız Portresi, II. Dünya Savaşı'nda Yahudi sanat simsarı Jacques Goudstikker'in koleksiyonundan yağmalanmıştı. Brand tabloyu, Hollandalı Waffen-SS generali Hendrik Seyffardt'ın torunlarının evinde bulduğunu söyledi. Daha sonra tuvalin ekibine teslim edildiğini doğruladı.¹

Goudstikker 1940'ta Nazilerin Hollanda'yı işgalinden kaçarken gemide öldü. Geride bin tablodan fazla bir koleksiyon bıraktı. Hermann Göring'in adamları galeriyi boşalttı; bir kısmı Amsterdam'daki Frederik Muller müzayedesinde satışa çıktı. Brand bu dosyayı kariyerinin "en tuhaf vakası" diye adlandırdı.²

Koridordaki tuval

Brand'a gelen adam, ailesinin savaş sonrası soyadını değiştirdiğini yeni öğrenmişti. Seyffardt'ın torunu olduğunu fark edince büyükannesinin koridorunda asılı portreyi sordu. BBC'nin aktardığına göre büyükannenin cevabı sertti: tablo savaşta alınmıştı, "Goudstikker'den çalınmış Yahudi malıydı, satılamazdı, kimseye söyleme."¹

Aile Hollanda basınına tabloyu ellerinde tuttuklarını kabul etti; kökenini bilmediklerini söyledi. Büyükannenin De Telegraaf'a verdiği notta "annemden aldım" cümlesi geçiyor. Torun ise utandığını ve tablonun Goudstikker mirasçılarına dönmesi gerektiğini söyledi. Brand'a aracılık eden kişi, kamuoyuna çıkmanın iade için tek yol olduğunu düşünüyordu; çünkü hırsızlık zamanaşımına girmişti ve polis el koyamıyordu.²

Çerçevedeki 92

Brand tuvalin arkasında Goudstikker etiketi ve çerçeveye kazınmış 92 sayısını gördü. 9 Ekim 1940 tarihli Frederik Muller müzayede listesinde aynı numarayla Toon Kelder'in Genç Kız Portresi geçiyordu. El País'in aktardığı yazışmada Goudstikker mirasçılarının avukatları, Kelder'e ait üç işin o müzayedede yer aldığını ve tebeşirle yazılmış 92'nin aynı satışın başka iade edilmiş parçalarında da görüldüğünü doğruladı.³

Brand'a göre sıra şöyle kuruluyor: Goudstikker kaçarken koleksiyon Göring'in kontrolüne geçer, 1940 müzayedesinde lot 92 satılır, alıcı Seyffardt olur, tuval torunlara kalır. Avukatlar koleksiyonda Kelder'e ait altı tablo olduğunu da Brand'a iletmiş. Kelder 1973'te öldüğü için tuval hâlâ telif altında; bu yüzden sayfada eserin kendisi yok, yalnızca olayın izi var.

Göring'in galeri ziyareti

Amsterdam Herengracht 458'deki Goudstikker galerisi, işgal yıllarının en bilinen yağma adreslerinden biriydi. 1941'de çekilmiş bir arşiv karesinde Hermann Göring binadan çıkarken görülüyor. Bu fotoğraf tek başına Kelder portresini ispatlamaz; koleksiyonun nasıl boşaltıldığının kamu kaydıdır.⁴

Seyffardt, Hollanda Gönüllü Lejyonu'nu Doğu Cephesi'nde yöneten generaldi; 1943'te direnişçiler tarafından öldürüldü. Torunlar onun suçlarından kişisel olarak sorumlu tutulmuyor. Brand BBC'ye, ailenin on yıllarca iade fırsatını kullanmadığını söyledi; sonra da tablonun kendilerine teslim edildiğini ekledi. TRT World ve AFP aynı teslim notunu taşıdı.¹

İade yolu açık, polis yolu kapalı

Hollanda hukukunda bu hırsızlık için zamanaşımı dolmuş. Polis tuvali zorla alamaz. Brand, Goudstikker mirasçılarının avukatlarıyla temasa geçtiğini ve tablonun yakında onlara aktarılacağını söyledi. Satış yasağı çoğu ülkede yağma eserler için geçerlidir; Brand yine de açık pazarda binlerce ile on binlerce euro arası bir aralıktan söz etti. Bu yazı fiyat tahmini vermiyor; rakam Brand'ın BBC'ye söylediği aralıktır.¹

Goudstikker dosyası Avrupa'da hâlâ açık. Aynı koleksiyondan parçalar müze depolarında, özel evlerde ve bazen emlak ilanlarında çıkıyor. Bu vakada fark, yağmanın SS generalinin ailesinde nesiller boyu asılı kalması ve bir torunun utanç yüzünden Brand'ı araması. Tablo Mayıs 2026'da Brand'ın ekibine geçti; Goudstikker mirasçılarına resmi teslimin tarihi bu satırların yazıldığı 21 Ağustos 2026'da henüz kamuoyuna düşmemişti.

kafa1milyon

Meraklı bir kafa. Bilimsel makaleleri, arşiv belgelerini ve saha notlarını okuyup gündelik dile çeviriyor; bilinmeyeni bilinmiyor diye yazmaktan çekinmiyor.