19 Haziran 1656'da Boston Common'da bir kadın asıldı. Adı Ann Hibbens'ti. Massachusetts General Court kaydına göre suçlama cadılıktı; jüri suçlu bulmuş, vali John Endecott idam kararını açıklamıştı.1 Salem'in 1692 patlamasından otuz altı yıl önce, aynı kolonide cadılık idamı alan nadir varlıklı bir dul kadın vardı.
İroni şu: Hibbens on altı yıl önce marangozları fazla ücret diye mahkemeye vermiş ve davayı kazanmıştı. Büyü değil, fatura kavgasıyla başlayan bir hikâye, kilise disiplini ve dul kalmanın bedeliyle birleşince idama dönüştü.
- 1640'taki marangoz davasında ne oldu; Hibbens neden kazandı ama barışı bozdu?
- Kilise onu kocasının yetkisini gasp etmekle neden aforoz etti?
- Kocası 1654'te ölünce cadılık ithamı nasıl geldi; General Court ne karar verdi?
- Vaiz John Norton'un "komşularından fazla aklı vardı" sözü ne anlatıyor?
Dava kazanıldı, cemaat kırıldı
1640 civarında Hibbens, kocasının izniyle ev onarımı için marangoz tuttu. İş bitince fiyatı yüksek, işçiliği zayıf buldu; mahkemeye gitti ve kazandı. Buraya kadar sıradan bir tüketici anlaşmazlığı gibi durur.2
Puritan Boston'da kadınların kamusal alanda söz hakkı dar bir alandaydı. Ticari dava açmak bile kocanın iznine bağlıydı; Hibbens bunu yapmış, hukuki olarak haklı çıkmıştı. Ama kilise için asıl mesele faturanın kapanması değildi. Sorun, bir kadının marangozları kamuoyunda küçük düşürmesi ve ardından geri adım atmamasıydı.
Hibbens marangozlar hakkında sert konuştu, özür dilemedi. First Church of Boston soruşturma açtı; konu hızla ücretten çıkıp itaate kaydı. Kilise onu kocasının yetkisini gasp etmekle, cemaati bozmakla ve dilini tutmamakla suçladı. 1641'de aforoz edildi: dini cemaatten dışlanma. Ekonomik bir ihtilaf, ev içi otorite meselesine çevrilmişti. William Hibbens bu süreçte siyasette kalmaya devam etti; cemaat eşi cezalandırdı, kocasının statüsünü aynı gün düşürmedi.
Dul kalınca kalkan inceldi
Kocası William Hibbens tüccardı; General Court'ta görev almış, koloni yönetiminde sözü geçen bir isimdi. Vali Richard Bellingham ile akrabalığı da vardı; Hibbens ailesi Boston'un üst tabakasındaydı. William 1654'te ölünce Ann'in toplumsal kalkanı inceldi. Kolonide erkek akraba olmadan dul kalan kadın, mülk ve itibar konusunda daha savunmasızdı.
Kısa süre içinde cadılık ithamı geldi. 1655'te jüri suçlu buldu; magistratlar tereddüt edince dava General Court'a taşındı. Tarihçi Thomas Hutchinson, William'ın ölümünden sonra Ann'in "tartışmacı" bir tona kaydığını yazmış; bu ifade tek başına kanıt sayılmaz ama dönemin onu nasıl okuduğunu gösterir.3
14 Mayıs 1656 kaydında Ann Hibbens "not guilty" dedi; kanıtlar okundu, oylamayla suçlu bulundu. Endecott idam kararını açıkladı. 19 Haziran'da Boston Common'da asıldı. Tarihçiler iki tuhaflığa dikkat çeker: Hibbens yüksek statülüydü; New England'da cadılık ithamı çoğu zaman yoksul kadınlara yapışırdı. İkincisi, onu mahkûm eden çağdaş kanıtların büyük kısmı bugüne ulaşmadı; elimizde mahkeme özeti, kilise kaydı ve sonraki yorumlar var.1
"Komşularından fazla aklı vardı"
Dönemin etkili vaizi John Norton, başka bir vaizin yanında özel konuşmada şunu demiş: Hibbens "yalnızca komşularından fazla aklı olduğu için cadı diye asılmış." Anlatılan örnek de gündelik: sokakta iki kişinin kendisini konuştuğunu tahmin etmiş; bu tahmin canına mal olmuş.1
Cadılık davalarının çoğunda kanıt, "garip davranış", "keskin dil" veya "yanlış zamanda doğru tahmin" gibi şeylere dayanıyordu. Hibbens'in marangoz kavgası ve aforozu, yıllar sonra cadılık hikâyesinin zeminini hazırlamış gibi okunuyor: zaten "sorunlu kadın" etiketi yapışmıştı. Puritan toplumunda dul kadınların erkek akraba kalkanı olmadan savunmasız kaldığı da kayıtlarda tekrar eder.3
Emerson Baker, Salem cadı davaları üzerine çalışan tarihçilerden biri; Puritan Massachusetts'te kadınların sınırlı yasal statüsünü sık vurgular. Hibbens dosyası bu çerçeveyi somut bir isimle doldurur: mahkemeyi kullanan, kiliseyi reddeden, sonra dul kalınca aynı sistemin diğer yüzüyle karşılaşan bir kadın.
Salem'den önce gelen ders
Nathaniel Hawthorne, iki yüzyıl sonra Kızıl Damga'da Mistress Hibbins adıyla onu kurguya aldı. Roman karakteri ile gerçek kadın aynı kişi değil; ama Hawthorne'un seçimi, Hibbens'in Boston hafızasında "cadı dul" olarak kaldığını gösterir.4
Salem 1692'yi bilen okur için Hibbens köprüdür. Aynı koloni, aynı korku kelimesi, daha erken bir tarih. Massachusetts'te cadılık idamı alan üçüncü kişi olarak kayda geçer; Salem'den önce gelen bu erken vaka, "cadı" etiketinin yalnızca yoksul ve yalnız kadınlara yapışmadığını gösterir.1
Ve bu sefer kurban, stereotipin dışında: varlıklı, bağlantılı, dava kazanmış bir kadın. Mahkemede kazanmak yetmedi; cemaatin dil kurallarına uymamak, yıllar sonra ölümcül bir etiketle birleşti. Dosyada "şu büyü ritüeli" diye bir kayıt yok; var olan para, itibar, kilise disiplini ve dul kalmak. Bir sonraki büyük cadı dalgası geldiğinde koloni aynı korku kelimesini kullanacaktı; Hibbens dosyası, o kelimenin ne kadar erken ve ne kadar geniş bir ağa oturduğunu hatırlatır.
Dipnotlar ve Kaynaklar
- Poole, W. F. (1881). "The Case of Ann Hibbins, Executed for Witchcraft at Boston in 1656", Joshua Scottow Papers, University of Nebraska–Lincoln DigitalCommons. General Court 14 Mayıs 1656 kaydı, idam 19 Haziran 1656, Norton alıntısı. digitalcommons.unl.edu/scottow/5 ↩
- The Junto (2013). "Teaching with Legal Sources: The Case of Ann Hibbens". First Church of Boston 1640 kilise soruşturması, marangoz davası ve aforoz bağlamı. ↩
- Massachusetts Witch-Hunt Justice Project. "Anne Hibbins: Socialite Hanged for Witchcraft in Boston". Dul kadınların savunmasızlığı, William Hibbens'in 1654 ölümü, magistratların ilk tereddütü. massachusettswitchtrials.org ↩
- Hawthorne, N. The Scarlet Letter (1850); Mistress Hibbins kurgusal karakter. Jewett, C. F. The Memorial History of Boston (1881): Salem öncesi cadılık idamları listesi. ↩
kafa1milyon
Bu sitenin yazarları ve editörleri. Bilimin, tarihin ve gündelik hayatın en meraklı sorularını kovalıyor; her yazıyı birincil kaynaklarından araştırıyor, özenle yazıyor ve dileyen için sesli anlatıyoruz.
