Kanada'nın Ontario eyaletindeki Western Üniversitesi'nden kimyacı Yolanda Hedberg ve Kopenhag'daki ortakları, 30 Mart 2026'da Peoples Jewellers adlı kuyumcu zincirinden beş çift küpe aldı. Dördü 14, biri 10 ayar diye satılıyordu ve beşinin toplam fiyatı yaklaşık 10 bin Kanada doları tuttu. Ekip küpeleri yapay terle dolu kaplara koydu, 30 derecede bir hafta bekletti ve sonra çözeltide hangi metalin biriktiğini ölçtü. Sonuçlar Contact Dermatitis dergisinde yayımlandı.1
Altın, takı testlerinde bugüne kadar temiz çıkıyordu. Avrupa'nın standart yapay ter tarifinde kükürt taşıyan bir madde yok. Hedberg'in ekibi tarife, vücudun kendi ürettiği kükürtlü bir amino asit olan sisteini ekledi. Hedberg, altının oksijenle neredeyse hiç tepkimeye girmediğini, kükürtle ise bağ kurduğunu anlatıyor.2
- Bir hafta terde kalan 14 ayar küpelerden hangi metal çıktı, hangisi hiç çıkmadı?
- Titanyum gövdeli diye satılan ucuz küpelerin kaplamasının altında ne bulundu?
- Evde kullanılan nikel test damlası, fazla nikel salan küpelerin kaçta kaçını yakalıyor?
- Deneyin gerçek kulaktan hangi noktalarda ayrıldığı dürüst kısımda.
Kuyumcu küpesinden ne çıktı
Beş çiftin hepsinden altın çıktı. Bir haftada santimetrekare başına salınan altının ortancası 0,057 mikrogramdı; en düşüğü 0,016, en yükseği 0,15. Bakır her küpede altından fazlaydı, ortancası 0,53 mikrogram. Nikel ise hiçbir çözeltide ölçülebilecek düzeye ulaşmadı.1
En çok altını 10 ayarlık çift bıraktı. Yüzeyinin yüzde 40'ı altın, yüzde 43'ü bakırdı.
Ucuz kaplama küpede asıl çıkan nikel
Aynı ekip bir yıl önce aynı deneyi internetten alınmış ucuz küpelerle yapmıştı. Şubat 2025'te uluslararası bir pazar yerinden on çift alındı; üniversitenin açıklamasına göre bunlar Temu gibi sitelerden geliyordu. Hepsi 18 ya da 24 ayar altın kaplama diye satılıyordu.3
On küpenin onundan da nikel çıktı. Altısı, delinmiş kulağa takılan takı için konan sınırı, yani haftada santimetrekareye 0,2 mikrogramı aştı. Bakır gövdeli diye satılan bir çift 10 mikrogram bıraktı. Gövdesi titanyum alaşımı diye yazılan dört çift 0,037 ile 9,7 mikrogram arasında nikel saldı. Üreticinin malzeme bilgisine bakılırsa on çiftten yalnızca birinde nikel beklenirdi. Ekibe göre altın rengi katmanı tutturmak için araya çoğu zaman bir nikel tabakası konuyor ve birkaç nanometrelik altın yaldız onu örtmeye yetmiyor.3
Kulak deldirmek nikel alerjisinin bilinen en güçlü nedenlerinden biri. 2025'te yayımlanan bir meta-analizde, genel nüfusta delik taşıyan yetişkinlerde nikel alerjisi görülme ihtimali taşımayanlara göre 5,9 kat yüksek çıktı; kadınlarda bu oran 4,6 kat. Aynı derlemeye göre Avrupa'da delinmiş kulak için satılan küpelerin yüzde 24,7'si standart testte sınırı aşıyor.4
Sen bununla ne yapacaksın?
Yeni deldirdiğin kulağa ucuz kaplama küpe takma. Delik iyileşene kadar küpe yaranın içinde durur. Türkiye'de KKDİK yönetmeliğinin Ek-17'si, delinmiş kulağa takılan takıda nikel salımını haftada santimetrekareye 0,2, cilde uzun süre değen takıda 0,5 mikrogramla sınırlıyor.5
"Nikelsiz" ya da "titanyum" yazısına tek başına güvenme. Kanada'daki testte titanyum gövdeli diye satılan dört çiftin dördünden de nikel çıktı.
Evdeki nikel testini bir ön eleme olarak kullan. İnternette satılan dimetilglioksim (DMG) damlası, küpeye sürtülen pamukta nikel varsa pembe renk verir. San Francisco'da alınmış 96 küpe parçasıyla yapılan karşılaştırmada test, fazla nikel salmayan parçaların yüzde 97,5'ini doğru biçimde temiz gösterdi. Fazla nikel salanların ise yalnızca yüzde 59,3'ünü yakaladı.6 Pembe çıkan küpeyi takma; renk çıkmaması da küpeyi aklamaya yetmez.
Kulak memende kaşıntı, kızarıklık ya da sulanma başladıysa küpeyi çıkar ve dermatoloğa git. Hangi metale tepki verdiğini yama testi gösterir.
Altın alerjin varsa Hedberg'in kendi tercihini bil. Hedberg, altın alerjisi olsa bu küpeleri yine de takmayacağını söylüyor. Gerekçe olarak küpenin deride hareket ettiğini, terin bileşiminin kişiden kişiye değiştiğini ve sürtünmenin salımı artırabileceğini sayıyor.2
Şimdi dürüst kısım
İki deney de küçük. Biri beş, öbürü on çift küpeyle yapıldı ve kuyumcu küpelerinin hepsi aynı zincirden alındı. Küpeler hareketsiz bir kapta bekledi; gerçek kulaktaki sürtünme, takıp çıkarma ve kişiye göre değişen ter hesaba girmedi. Çözeltinin pH'ı 8'di, standart ter testindeki 6,5'ten yüksekti. Yazarlara göre bu seçim altın salımını artırıp nikel salımını azaltabilir. Kuyumcu küpelerinde nikel çıkmaması, bu yüzden standart testten de geçecekleri anlamına gelmiyor.1
Ölçülen altının alerji başlatmaya ya da var olan alerjiyi alevlendirmeye yetip yetmediği bilinmiyor; yazarlar bunu açıkça yazıyor. Yama testine giren egzama hastalarının yüzde 14,1'inde altına tepki çıkıyor, ama bu tepkilerin ancak yüzde 21 ile 28'i kişinin şikâyetiyle ilişkilendirilebiliyor.7 Çalışmalar Danimarka Çevre Koruma Ajansı ve Kanada Araştırma Kürsüleri Programı'ndan fon aldı, yazarlar çıkar çatışması bildirmedi.1,3
Şubat 2025'te internetten alınan 10 ucuz altın kaplama küpenin 10'u da yapay terde nikel bıraktı, 6'sı yasal sınırı aştı. Mart 2026'da kuyumcudan alınan 5 çiftin hiçbirinden ölçülebilir nikel çıkmadı. bu yazının tek cümlelik özeti
Ticaret Bakanlığı, ölçüm belirsizliği yüzünden delinmiş kulak sınırını denetimde haftada santimetrekareye 0,35 mikrogram olarak uyguluyor.5 Kanada'da sınırı aşan altı ucuz küpe bu toleranslı eşiğin de üstünde kaldı; en düşüğü 1,1 mikrogram nikel bıraktı.
Dipnotlar ve Kaynaklar
- Jensen, M. B.; Nikpour, S.; Pütz, R. D. ve ark.; Hedberg, Y. (2026). "Gold and Nickel Release From Jeweller-Purchased 10K and 14K Gold Earrings in Cysteine-Modified Artificial Sweat". Contact Dermatitis. doi:10.1111/cod.70257. Peoples Jewellers (Kanada), 30 Mart 2026, 5 çift, toplam yaklaşık 10.000 CAD. Sisteinli yapay ter, pH 8,0, 30°C, 168 saat, ICP-MS. Altın salımı 5/5 (ortanca 0,057, aralık 0,016-0,15 µg/cm²/hafta), bakır ortanca 0,53 (0,36-2,2), nikel tüm örneklerde ölçüm sınırının altında. Yüzey altın oranı yüzde 40-63. Yazarlar EN 1811 uygunluğunun kanıtlanmadığını belirtiyor. Fon: Danimarka Çevre Koruma Ajansı, Aage Bang Vakfı, Kanada Araştırma Kürsüleri (CRC-2024-00200). Çıkar çatışması bildirilmedi. ↩
- Western University (2026). "Study shows gold earrings can dissolve under certain conditions". Western News, Ekim 2026; MedicalXpress, 8 Ekim 2026. Y. Hedberg'in açıklamaları. ↩
- Jensen, M. B.; Ahlström, M. G.; Jellesen, M. S.; Nikpour, S.; Pütz, R. D.; Hedberg, Y.; Johansen, J. D. (2026). "Gold and Nickel Release From Gold-Plated Earrings Under Cysteine-Modified Artificial Sweat Conditions". Contact Dermatitis 95(4):380-385. doi:10.1111/cod.70187. Şubat 2025'te uluslararası bir çevrim içi pazar yerinden 10 çift, 18-24K kaplama. Nikel 10/10 (ortanca 2,1, aralık 0,00032-10,0 µg/cm²/hafta), 6/10 AB sınırı 0,2'nin üstünde; altın 4/10. Üretici bilgisine göre yalnızca 1/10 üründe nikel beklenirdi; kaplama altında nikel ara katmanı. pH 8'in EN 1811'e göre altın salımını artırıp nikel salımını azaltması bekleniyor. Fon: Danimarka Çevre Koruma Ajansı, Kanada Araştırma Kürsüleri. ↩
- von Spreckelsen, B.; Jensen, M. B.; Johansen, J. D.; Ahlström, M. G. (2025). "Nickel Allergy and Piercings: A Systematic Review and Meta-Analysis". Contact Dermatitis 93(4):275-284. doi:10.1111/cod.14837. Genel nüfusta delik ile nikel alerjisi arasında olasılık oranı 5,9 (%95 GA 3,6-9,4; n=5333), kadınlarda 4,6 (3,3-6,4). EN 1811 testinde Avrupa'daki piercing küpelerinin yüzde 24,7'si sınırı aşıyor. ↩
- Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik (KKDİK), Ek-17, girdi 27 (Nikel): delinmiş vücut kısımlarına takılan eşyada 0,2, deriyle doğrudan ve uzun süreli temas eden eşyada 0,5 µg/cm²/hafta. T.C. Ticaret Bakanlığı Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü, "Tüketici Ürünleri Tebliği" sunumu: EN 1811 ölçüm belirsizliği nedeniyle sınırlar 0,35 ve 0,88 µg/cm²/hafta olarak uygulanıyor. ↩
- Thyssen, J. P.; Skare, L.; Lundgren, L.; Menné, T.; Johansen, J. D.; Maibach, H. I.; Lidén, C. (2010). "Sensitivity and specificity of the nickel spot (dimethylglyoxime) test". Contact Dermatitis 62(5):279-288. doi:10.1111/j.1600-0536.2010.01709.x. San Francisco'da alınmış küpelerden 96 metal parça; EN 1811'e göre duyarlılık yüzde 59,3, özgüllük yüzde 97,5. ↩
- Jensen, M. B.; Kursawe Larsen, C.; Isufi, D. ve ark. (2024). "Prevalence of Contact Allergy to Gold in Dermatitis Patients From 2010 to 2024: A Systematic Review and Meta-Analysis". Contact Dermatitis 91(6):451-458. doi:10.1111/cod.14707 (yüzde 14,1). Klinik ilişki oranları (yüzde 21,3-28,3): Paulsen ve ark., Dermatitis 30(3):222-226, 2019; DeKoven ve ark., Dermatitis 34(2):90-104, 2023. ↩
Kapak: Erzurum Taşmağazalar'da bir kuyumcu vitrini, 2012, Eğitmen Mahmut, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Bu yazı bilgi ve merak içindir; kozmetik, tıbbi ya da beslenme tavsiyesi değildir. Cildinde ya da sağlığında bir sorun varsa hekimine danış.
