Akdeniz usulü beslenen kadınlarda yetişkin sivilcesi daha seyrek

Sivilce ergenlikte kalmıyor. Birleşik Krallık'ın büyük sağlık kohortu UK Biobank'ta, kayda girdiğinde yaşı 37 ile 73 arasında olan 228.757 kişinin 1.603'ünde güncel sivilce vardı. 5.709 kişi de geçmişte yaşadığını söylüyordu. Güncel sivilcesi olanların ortalama yaşı 50, yüzde 71'i kadındı.¹

King's College London'dan beslenme profesörü Wendy Hall'un ekibi bu insanların ne yediğini iki yoldan ölçtü. Biri sık yenen yiyecekleri soran anketti, öbürü önceki 24 saatte yenen her şeyi tek tek döken ve en az iki kez doldurulan çevrimiçi kayıt. Makale Ağustos 2026'da Avrupa Dermatoloji ve Venereoloji Akademisi'nin dergisinde kabul edildi.¹

Akdeniz tabağı kadınlarda öne çıktı

Ekip beslenmeyi sekiz ayrı ölçekle puanladı ve tutarlı sonuç veren tek ölçek Akdeniz diyeti skoru oldu. Sebze, meyve, baklagil, kuruyemiş, tam tahıl ve balık puanı yükseltiyor. Zeytinyağı gibi tekli doymamış yağların tereyağı ve et yağına oranı da puana giriyor, kırmızı et puanı düşürüyor. Skor 0 ile 9 arasında; katılımcıların ortalaması 4'ün biraz altında kaldı.¹

Skorun her puanı, güncel sivilce ihtimalinde yüzde 7'lik düşüşle birlikte gitti. Analiz kadın ve erkek diye ayrılınca kadınlarda fark yüzde 10'a çıktı, erkeklerde ilişki görülmedi. Kadınlarda bu farkı en çok iki kalem taşıyordu: yağın daha çok zeytinyağı, fındık gibi kaynaklardan gelmesi ve alkolün az olması.¹

Erkeklerde başka bir desen çıktı. Karbonhidratı az, eti bol beslenme skoru her puan arttığında sivilce ihtimali yüzde 4 yükseldi.

Yoğurt bir yana, yağsız süt öbür yana

Süt ürünleri tek bir blok gibi davranmadı. Günde 50 gram fazla yoğurt, aşağı yukarı üç yemek kaşığı, güncel sivilce ihtimalinde yüzde 12 düşüşle eşleşti. Aynı miktarda yağsız ya da kolesterol düşürücü süt yüzde 5 artışla, sütlü tatlı ise yüzde 21 artışla eşleşti. Yarım yağlı ve tam yağlı sütte bir ilişki görülmedi.¹

Sık yenen yiyecekler anketinde de benzer bir tablo vardı. Günde bir porsiyon fazla pişmiş sebze yüzde 12 daha düşük, haftada bir kez fazla domuz eti yüzde 10 daha yüksek sivilce ihtimaliyle birlikte görüldü. Bu yiyecek bağlantıları daha çok erkeklerde belirgindi. Peynir anketin bir kolunda sivilceyle ters yönde çıktı, 24 saatlik kayıtlarda ise tekrarlanmadı.¹

Ekip yağsız sütle yoğurt arasındaki farkı mayalanmaya, şeker içeriğine ve gıdanın yapısına bağlayan olası açıklamaları sıralıyor, ama bunların hiçbirini bu veriyle sınamadı. Hall'a göre tablo, yalnızca sütü ya da şekeri kesmekten daha karmaşık. Çalışmanın diyetin sivilceye yol açtığını ya da onu önlediğini gösteremeyeceğini de kendisi söylüyor.²

Fransa'dan gelen önceki veri aynı yönü gösteriyordu. NutriNet-Santé çalışmasında 24.452 yetişkinde günde bir porsiyon fazla yağlı-şekerli ürün yüzde 54, bir bardak fazla şekerli içecek yüzde 18, bir bardak fazla süt yüzde 12 daha yüksek güncel sivilce ihtimaliyle eşleşmişti.³

Sen bununla ne yapacaksın?

Tek bir yiyeceği yasaklamak yerine haftalık tabağına bak. Türk mutfağında zeytinyağlılar, kuru baklagil yemekleri ve sebze ağırlıklı tencere yemekleri Akdeniz skorunun puan aldığı kalemlerin çoğunu zaten içeriyor.

Sütlü tatlıyı ve şekerli içeceği seyrelt. Hem İngiltere'deki hem Fransa'daki veride bu ikisi sivilceyle aynı yönde çıktı.

Yoğurdu kesme, şekersizini seç. Çalışma şeker içeriğini süt ürünleri arasındaki farkın olası nedenlerinden biri sayıyor. Meyveli ve şekerli yoğurdun nereye düştüğü ayrıca ölçülmedi.

Sonucu bir haftada bekleme. Avustralya'da 15-25 yaş arası 43 erkekle yapılan randomize denemede, kan şekerini yavaş yükselten diyetin farkı 12 hafta sonunda ölçülmüştü.⁴

Sivilcen otuzundan sonra yeni başladıysa, iz bırakıyorsa ya da düzensiz adet ve kıllanmayla birlikte geliyorsa dermatoloğa git. Beslenme değişikliği tedavinin yerine geçmiyor.

Şimdi dürüst kısım

Çalışma kesitsel: beslenme ve sivilce aynı dönemde ölçüldü, hangisinin önce geldiği bilinmiyor. Sivilcesi olan biri yeme alışkanlığını zaten değiştirmiş olabilir. Etkiler küçük ve sivilcenin şiddeti hiç ölçülmedi. Teşhislerin yaklaşık yüzde 90'ı aile hekimi kayıtlarından geliyor; yazarlar bir kısmının yüzde kızarıklıkla seyreden rozasea olabileceğini kabul ediyor. Katılımcılar orta yaşlı ve ileri yaşlı İngilizler, yani rakamlar gençlere ve Türk mutfağına birebir taşınmıyor. Kadın-erkek ayrımı da yazarların deyişiyle keşif amaçlı bir analiz.¹

Çalışma dış finansman almadı. Makalenin çıkar beyanına göre Hall ve ortak yazar Rachel Gibson, probiyotikli süt ürünü üreten Yakult'un İngiltere-İrlanda şirketinden araştırma fonu almış. Avustralya denemesinde de diyet grubu kilo verdiği için farkın ne kadarının diyetten, ne kadarının kilo kaybından geldiği ayrılamadı.⁴

UK Biobank'taki 228.757 yetişkinde Akdeniz diyeti skorunun her puanı, kadınlarda güncel sivilce ihtimalinde yüzde 10 düşüşle birlikte gitti. bu yazının tek cümlelik özeti

Hall'un ekibi bir sonraki adımı bu beslenme desenlerini sınayan klinik denemeler olarak tarif ediyor. Böyle bir deneme yayımlanana kadar diyetle sivilce arasındaki tek randomize kanıt, Melbourne'deki 43 genç erkekle 2007'de yapılan 12 haftalık çalışma.