14 Ağustos'u 15'ine bağlayan gece Yeni Delhi'de Kurucu Meclis oturumdaydı. Jawaharlal Nehru mikrofonun başına geçti. "Yıllar önce kaderle bir randevu verdik" dedi. Gece yarısı vurunca Hindistan hayata ve özgürlüğe uyanacak, dünya uyuyor olacak. Konuşma İngilizceydi. Aynı saatte Pencap'ta ve Bengal'de evler, tarlalar, istasyonlar duruyordu: yarın burası hangi ülke olacak?1
Resmi cevap iki gün sonra geldi.
- Gece yarısı Delhi'de Meclis özgürlüğü ilan etti; sınır haritası neden iki gün sonra çıktı?
- Yetki 1948 yazına planlanmıştı. 15 Ağustos nasıl ve neden öne çekildi?
- Hindistan'a hiç gelmemiş bir avukat beş haftada hangi hattı çizdi?
- Göç ve ölüm sayıları neden tek rakam değil, aralık olarak duruyor?
Kanun, on ay öne çekildi
İngiltere Parlamentosu 18 Temmuz 1947'de Hint Bağımsızlık Kanunu'na kraliyet onayını verdi. Birinci madde işi tek cümlede bitirir: 15 Ağustos 1947'den itibaren Hindistan'da iki bağımsız ülke kurulacak; adları Hindistan ve Pakistan. Kanun bunlara dominion der. Henüz cumhuriyet değillerdir; kral biçimsel baş olarak durur, "tayin edilen gün" 15 Ağustos'tur.2
O tarih baştan böyle yazılmamıştı. Clement Attlee hükümeti, son genel vali Louis Mountbatten'ı Mart 1947'de gönderirken tavanı 30 Haziran 1948 koymuştu. Kongre ile Müslüman Birliği uzlaşamıyor, cemaatler arası şiddet büyüyordu. Mountbatten takvimi on ay öne çekti. 4 Haziran'daki basın toplantısında 15 Ağustos'u söyledi. Sonradan gerekçesini kendisi anlattı: o gün, Japon İmparatorluğu'nun tesliminin ikinci yıl dönümüydü. Kendisi Güneydoğu Asya'da o savaşı yönetmişti.3
Astrologlar 15'i uğursuz, 14'ü uğurlu sayınca Nehru bir orta yol önerdi. Meclis 14'ünün akşamı toplansın, yetki gece yarısı devrolsun. Pakistan töreni 14 Ağustos'ta Karaçi'de yapıldı; Mountbatten oradaydı, sonra Delhi'ye döndü.
Bağımsızlık bir gecelik iş değildi. Hint Ulusal Kongresi onlarca yıl örgütlenmişti. Gandhi 1930'da tuz yürüyüşünü başlattı. 1942'de Hindistan'dan Çık kampanyası Britanya'yı savaşın ortasında sıkıştırdı. 1946'da Bombay'da donanma ayaklandı, Kalküta'da Doğrudan Eylem Günü kanlı geçti. Attlee hükümeti yetkiyi en geç 1948 yazında devretmeyi vaat etti. Mountbatten ülkeye varınca şiddetin temposunu gördü ve takvimi kıstı. Kanun o birikimin son kâğıdıydı. Acele, kâğıdın fiyatını artırdı.
Beş haftada çizilen sınır
Kanun ülkeleri kurdu. Sınırları çizmedi. Pencap ve Bengal'i bölmek için bir sınır komisyonu kuruldu. Başkanı Cyril Radcliffe, Londra'da tanınmış bir avukattı; Hindistan'a hiç gelmemişti. Temmuz başında indi. Önünde kabaca 175 bin mil kare, yaklaşık 88 milyon insan, eski nüfus sayımı haritaları ve uzlaşamayan iki taraf duruyordu. Süresi beş haftaydı. Komisyondaki Kongre ve Müslüman Birliği üyeleri çoğu noktada anlaşamadı; son çizgiyi Radcliffe çekti. Ülkeyi 15 Ağustos'ta terk etti; çizginin hesabını sonradan kamuoyuna açmadı.4
Karar 12 Ağustos'ta hazırdı. Mountbatten yayımlatmayı 17'sine bıraktı: törenler bitsin, sonra harita. 16 Ağustos akşamı liderlere iki saatlik bakış verildi. Ertesi gün Hindistan Resmi Gazetesi olağanüstü sayıda raporu bastı. Yani 15 Ağustos'ta iki ülke doğdu. Sınırın nerede bittiği henüz herkese açık değildi. Pencap'ta bir köy, Bengal'de bir pazar, o gece hangi idarenin altına girdiğini gazeteden öğrenecekti.
Konuşma bir yerde, yol başka yerde
Nehru o gece yoksulluğu, cehaleti, hastalığı ve fırsat eşitsizliğini bitirmeyi vaat etti. Gandhi Delhi'de değildi. Kalküta'daydı; mahalleler arasındaki şiddeti durdurmaya çalışıyordu. Bayrak bir başkentte indi. Göç başka bir hatta yürüdü.
Sınır açıklanınca Pencap ve Bengal'de evler boşalmaya başladı. Kimisi trenle gitti, kimisi yaya, kimisi kağnıyla. 1951 sayımı Pakistan'da 7,2 milyon, Hindistan'da 7,3 milyon yerinden edilmiş kişi kaydetti. Britannica toplam hareketi kabaca 15 milyon yazar. BBC 12 milyon der. Aralığın genişliği, o yazın kaydının tutulamadığını gösterir.5
Ölüm sayısı neden tek rakam değil
Ölenler için de tek bir resmi toplam yok. Britannica 200 binden 2 milyona kadar giden aralığı verir. Çoğu tarihçi bir milyon civarında durur; BBC yarım milyon ile bir milyon arasını söyler. Pencap en ağır sahne olarak geçer. Trenlere saldırı, kaçırılan kadınlar, geride kalan tarla: bunlar anlatının parçasıdır. Kesin sayı yine yoktur.6
Bu belirsizlik ihmalkârlık değil, belgenin kopmasıdır. Sayımlar göçenden sonra gelir. Ölen, çoğu zaman kayıt dışıdır.
Hindistan 26 Ocak 1950'de cumhuriyet oldu; Pakistan 1956'da. 562'ye yakın prenslik devleti 15 Ağustos'ta Britanya himayesinden çıktı. Çoğu bir dominion'a katıldı. Haydarabad ve Keşmir gibi yerler yıllarca sürtünme bıraktı. 15 Ağustos'un işi orada da bitmedi. Radcliffe çizgisi kâğıtta kısa bir iş gibi durur. Sen haritaya bakınca düz bir hat görürsün. O hattın iki yanında, 1947 yazında, insanlar henüz hangi ülkede olduklarını bilmeden uyumuştu.7
Dipnotlar ve Kaynaklar
- Nehru, J. (14 Ağustos 1947). "Tryst with Destiny", Hindistan Kurucu Meclisi, Yeni Delhi. Metin: americanrhetoric.com. Gece yarısı oturumu, astrolog itirazı ve 14-15 Ağustos çözümü: Mountbatten, Nehru Memorial Lecture, King's College London arşivi. PDF. ↩
- Indian Independence Act 1947 (10 & 11 Geo. 6 c. 30), madde 1: "As from the fifteenth day of August, nineteen hundred and forty-seven, two independent Dominions shall be set up in India, to be known respectively as India and Pakistan." Kraliyet onayı 18 Temmuz 1947. legislation.gov.uk. ↩
- Mountbatten, a.g.y.: yetki tavanı Haziran 1948; 15 Ağustos, Japonya'nın tesliminin ikinci yıl dönümü; astrologlar 15'i uğursuz sayınca gece yarısı çözümü. Britannica, "Indian Independence Act" (18 Temmuz 1947, yürürlük 15 Ağustos). britannica.com. ↩
- Britannica, "Partition of India": Radcliffe Hindistan'a hiç gelmemişti; Pencap ve Bengal beş haftada bölündü. Çizgi 12 Ağustos'ta hazır, 17 Ağustos'ta yayımlandı. UK Parliament Living Heritage, Indian Independence Act. britannica.com. ↩
- Bharadwaj, P., Khwaja, A. ve Mian, A. (2008). "The Big March: Migratory Flows after the Partition of India", Economic & Political Weekly, 43(35). 1951 sayımları: Pakistan 7.226.600, Hindistan 7.295.870 yerinden edilmiş kişi. Britannica toplam hareketi kabaca 15 milyon yazar; BBC (2017) yaklaşık 12 milyon der. ↩
- Britannica, "Partition of India": ölüm tahmini 200 bin-2 milyon. BBC (14 Ağustos 2017), "Partition 70 years on": yarım milyon ile bir milyon arası. bbc.com. ↩
- Indian Independence Act 1947, prenslik devletleriyle antlaşmaların sona ermesi (madde 7 civarı). Mountbatten 25 Temmuz 1947'de Prensler Odası'na hitap etti; 562'ye yakın devlet Britanya himayesinden çıktı. Hindistan Anayasası 26 Ocak 1950'de yürürlüğe girdi. ↩
Bu yazı bilgi ve tarih anlatısıdır; hukuki veya siyasi tavsiye değildir. Göç ve ölüm sayıları kaynaklarda aralık olarak durur; tek resmi toplam yoktur.
kafa1milyon
Bu sitenin yazarları ve editörleri. Bilimin, tarihin ve gündelik hayatın en meraklı sorularını kovalıyor; her yazıyı birincil kaynaklarından araştırıyor, özenle yazıyor ve dileyen için sesli anlatıyoruz.
