Manisa'nın Salihli ilçesindeki antik Sardes kentinde, sütunlu bir Roma caddesinin taş döşemesinin altından 3 Ağustos'ta iki büyük parça hâlinde bir mermer heykel çıkarıldı: 2,2 metre boyunda bir genç adam. Milattan önce 470-450 arasına, yani Yunan sanatında Klasik dönemin şafağına tarihleniyor. Ayakları eksik ama gerisi şaşırtıcı derecede sağlam; çünkü heykel, Roma çağında yol dolgusu olarak yüzüstü gömülmüş ve bu tuhaf ikinci hayat onu yüzyıllarca korumuş.
Keşfi Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy duyurdu ve haber Türkiye'de birkaç satırla geçti. Dünyada ise sanat ve arkeoloji basınının manşetindeydi: Fransız Beaux Arts dergisi "olağanüstü bir kalıntı" dedi, Le Figaro aynı hafta Türkiye'de bulunan iki anıtsal heykeli birden yazdı, İtalyan Finestre sull'Arte ve İngiliz Heritage Daily ayrıntılı dosyalar yayımladı.
"Hayret içindeyiz, biraz da kafamız karıştı"
Haberin en insani cümlesi, kazının bilimsel direktörü, Wisconsin Üniversitesi'nden Nicholas Cahill'den geldi. The Art Newspaper'a şöyle dedi: "Açıkçası hayret içindeyiz, biraz da kafamız karıştı." Kafa karışıklığının sebebi, heykelin ders kitaplarına uymaması: farklı yüzyılların ve farklı heykel geleneklerinin kalıplarını aynı bedende birleştiriyor. Üzerinde antik Yunan'ın kalın harmanisi (himation) ile altına giyilen kiton var; ama kumaşların çizgili dokusunda araştırmacılar, MÖ 547'ye kadar bu şehirden dünyaya hükmeden Lidya kültürünün izlerini görüyor. Sağ elindeyse bir meyve tutuyor; büyük olasılıkla bir tanrıya sunulmuş adak.
Parayı icat eden şehir
Bu heykelin çıktığı toprak sıradan bir ören yeri değil. Sardes, Lidya Krallığı'nın başkentiydi: tarihte bilinen ilk standart sikkeyi basan, zenginliği "Karun gibi zengin" deyimiyle dilimize yerleşen Kral Krezüs'ün şehri. UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne 2025'te girdi. Kazı ekibine göre heykel, Pers işgali sonrasındaki geçiş döneminin, yani Lidya ile Yunan dünyasının iç içe geçtiği yılların eşine az rastlanır bir tanığı.
Şimdi heykel, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü gözetiminde restorasyonda; yüzeyinde antik boya izi aranıyor (Klasik heykeller bembeyaz değil, rengârenkti). Çalışmalar bitince Manisa Müzesi'nde sergilenecek. Dünyanın "olağanüstü" dediği bu keşfi yerinde görmek için yakında Salihli'ye gitmek yetecek.
Kaynaklar ve doğrulama
Bu haber, dünya basınındaki birincil kaynaklardan derlenmiş, çapraz kontrol edilmiş ve kafa1milyon tarafından Türkçe yazılmıştır. Görsel, haberi ilk yayımlayan kuruluşa aittir.