Olay 2023'te başladı. Elazığ merkezine yaklaşık 14 kilometre kuzeydeki Salkaya'da bir çiftçi, Mehmet Emin Sualp, kiraz fidanı için çukur açarken desenli taşlara denk geldi.
Müze müdürlüğüne haber verdi. Kurtarma kazısı aynı yıl açıldı. 2024'te tabanın tamamı çıktı: yaklaşık 84 metrekare, hayvan figürleri, bitkisel ve geometrik motifler. The Art Newspaper daha önce bunu Anadolu'da bütünü korunmuş, yerel hayvanları gösteren türünün ilk örneği diye not etmişti; Anadolu parsı da figürler arasındaydı. Mozaik yalnızca 50 santimetre toprak altında duruyordu. 2025'te alan kurtarma statüsünden resmi müze kazısına alındı. Koordinasyon Elazığ İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nde; kazı Elazığ Müzesi başkanlığında, bilimsel danışman Doç. Dr. Mehmet Kayhan Murat. Mart 2026'da Journal of Palmette'te yayımlanan ilk bilimsel değerlendirme mozaiği "cennet tasviri" diye okudu ve pagan inançtan Hristiyanlığa geçiş izleri taşıdığını yazdı. İşlev hâlâ tartışmalı: Roma villası mı, yoksa yeri kesin bilinmeyen Rhandeia yakınında bir askeri yerleşim mi?
Mozaikten sonra hamam ve kilise
HeritageDaily'nin 19 Ağustos özeti yeni sezonu toparlıyor. Mozaiğin çevresinde villa kalıntıları, bir hamam, tahıl deposu, kilise ya da şapel ve kilise yakınında aynı döneme ait bir çocuk mezarı belgelendi. Daha önceki çalışmalarda şarap mahzeni, basalt yol izi ve sulama kanalı da vardı. Yerleşim Geç Roma ile Erken Bizans aralığına, kabaca 1.600–1.700 yıl öncesine bağlanıyor; Sasanilere komşu sınır kuşağında bir çiftlik kasabası ya da garnizon kenarı olma ihtimali konuşuluyor.
Vali Numan Hatipoğlu sahada konuşurken yapıların bir maden tüccarına, bölgesel bir beye ya da komutana ait olabileceğini söyledi. Kesin kimlik yok. Büyük depolama küpleri, ev ekonomisinin ve muhtemel ticari stoğun boyutuna işaret ediyor. Brezilya'da Tribuna do Sertão ve Tribuna do Agreste haberi "tarlada mozaik, altında Roma yerleşimi" diye taşıdı. Dünya arkeoloji sitelerinin ortak cümlesi aynı: 84 metrekare başlangıçtı; şimdi karşında yerleşim ölçeği var. Yerel yönetim ziyaretçi erişimi ve yol düzenlemesi konuşuyor. Kazı sürüyor; apsis ve nef duvarları görünen kilisenin tam kazısı henüz bitmedi.
Türkiye için ne anlama geliyor
Senin haritada Elazığ–Tunceli yolu üstünde bir köy. Fidan çukuru 2023. Tam mozaik 2024. Müze kazısı 2025. 2026 yazında dünya basını artık yalnız tabanı değil, hamamı, kiliseyi ve çocuk mezarını yazıyor. Villa mı karargâh mı, Journal of Palmette'in iki senaryosu duruyor. Sonraki sezon hangi yapıyı açarsa, Rhandeia tartışması da o ölçüte bağlanacak.
Kaynaklar ve doğrulama
HeritageDaily (İngiltere, 19 Ağustos 2026)
Bu haber, dünya basınındaki birincil kaynaklardan derlenmiş, çapraz kontrol edilmiş ve kafa1milyon tarafından Türkçe yazılmıştır. Görsel, haberi ilk yayımlayan kuruluşa aittir.