RFI: Türkiye, 140'tan fazla ülkenin ücretsiz yaptığı HPV aşısını hâlâ aşı takvimine almadı

RFI'ın röportajı Ankara'nın neden beklediğini soruyor ve üç neden sayıyor: aşıya güvensizlik, ekonomik sınırlar ve cinsel yolla bulaşan bir virüs etrafındaki tabu. Radyoya göre mesele sağlık kadar eşitlikle de ilgili, çünkü aşının fiyatı onu nüfusun geniş bir kesimi için ulaşılmaz kılıyor.

Dört yıllık söz

Kasım 2022'de dönemin Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, HPV aşısının ulusal programa alınacağını ve kademeli olarak ücretsiz yapılacağını açıkladı. Haziran 2025'te Bakan Kemal Memişoğlu aşının 2025 sonundan itibaren ücretsiz uygulanacağını, önce 13 yaşındaki çocukların aşılanacağını duyurdu. Program başlamadı. Memişoğlu Şubat 2026'da TBMM Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu'nda, 2025'te yaklaşık 1 milyon 760 bin HPV taraması yapıldığını, virüs tiplerinin dağılımının incelendiğini ve Bilim Kurulu'ndan ortak bir karar çıkmadığını söyledi. 15 Ağustos'ta sağlık muhabirleriyle görüşmesinde ise bazı bilim insanlarının ulusal aşılamayı gereksiz bulduğunu aktardı: "Bizim HPV oranlarımız, kanser oranlarımız, kanser yapma oranlarımız farklı. Bizim HPV profilimiz de farklı." Bilimsel değerlendirme aşının yararlı olduğu sonucuna varırsa programa alınacağını da ekledi.

Uzman dernekleri farklı düşünüyor. Türk Tabipleri Birliği, KLİMİK, Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği ve Türk Tıbbi Onkoloji Derneği aşının ücretsiz programa alınmasını istiyor.

"Türkiye'nin HPV tip dağılımının değerlendirilmesi önemlidir. Ancak tip dağılımının farklı olması HPV aşılamasının gereksiz olduğu anlamına gelmez. Mevcut aşıların kapsadığı yüksek riskli HPV tipleri, ülkemizde de kanser öncüsü lezyonlar ve serviks kanseri açısından kritik önem taşımaktadır."

Prof. Dr. Hanifi Şahin, Kolposkopi ve HPV Derneği Başkanı (T24, 24 Ağustos 2026)

Kaç kadın, kaç lira

Dünya Sağlık Örgütü'ne bağlı Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı'nın GLOBOCAN 2022 tahminlerine göre Türkiye'de her yıl 2.532 kadına rahim ağzı kanseri tanısı konuyor ve 1.245 kadın bu kanserden ölüyor. Bakanlığın kanser kayıtlarına dayanan hesaplar daha düşük: yılda 1.500-1.700 yeni vaka ve 550 civarında ölüm. Taramalarda toplumda en sık 51 ve 31 tipleri görülse de kansere dönüşen vakaların yüzde 70'inden fazlasından, dünyada olduğu gibi Türkiye'de de 16 ve 18 tipleri sorumlu. Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği, her rahim ağzı kanseri hastasına karşılık 17 kadında kanser öncüsü lezyon bulunduğunu hatırlatıyor. Bakanlık 30-65 yaş arası kadınlara beş yılda bir ücretsiz HPV testi yapıyor; aşı ise cebinden ödeyene kalıyor.

T24'ün Ağustos'taki derlemesine göre en yaygın aşının tek dozu eczanede yaklaşık 3.300 TL, üç dozluk tam koruma 10 ila 15 bin TL tutuyor. 2022'de aynı üç doz 3.000-3.600 TL idi. KLİMİK'in derlemesine göre 9-14 yaş arasında iki doz yeterli, yani aşı ne kadar erken yapılırsa o kadar ucuza geliyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi 16 Mayıs 2024'te 9-26 yaş arası İstanbullulara başvuruyla ücretsiz aşı uygulamasını başlatmıştı.

Ekim 2025'te BMC Public Health'te yayımlanan bir model çalışması, 12 yaşındaki kız çocuklarını dokuz değerlikli aşıyla aşılamanın SGK'ya toplam maliyetini 23,6 milyon dolar olarak hesapladı. Önlenen her sağlıklı yaşam yılı kaybı başına maliyet 2.342 dolar çıktı; bu, DSÖ ölçütüne göre "çok maliyet etkin" sınıfına giriyor. 2008'den beri okulda aşı yapan İskoçya'da ise 12-13 yaşında aşılanan kadınlar arasında hiç rahim ağzı kanseri vakası görülmediği 2024'te Journal of the National Cancer Institute'ta yayımlandı.

Sağlık Bakanlığı'nın yayımlanmış çocukluk dönemi aşı takviminde HPV, Ekim 2026 itibarıyla yer almıyor. Bakanlığın ücretsiz aşı için verdiği 2025 sonu tarihinin üstünden 10 ay geçti.

Bu haber, dünya basınındaki birincil kaynaklardan derlenmiş, çapraz kontrol edilmiş ve kafa1milyon tarafından Türkçe yazılmıştır. Görsel, haberi ilk yayımlayan kuruluşa aittir.