Haberi Naziya Alvi Rahman yazdı. Region Canberra "The making of multicultural Canberra" adlı dizide, yani Kanberra'nın çok kültürlü bir kente dönüşmesini anlatan söyleşilerde, 4 ve 11 Ekim'deki bölümlerde kente 1961'de ve 1979'da gelen iki Hintli göçmenle konuştu. 18 Ekim'deki bölümün konuğu Kaya.
O ilk günü Kaya şöyle anlatıyor. Kent merkezindeki Civic'te Avusturyalı bir kafecinin tezgâhında Macar gulaşı yedi ve adamla Türk tarihi üzerine konuştu. Konuşma onu Manuka semtine götürdü. Sessiz sokakları ve yavaş akan hayatı görünce burada kalmak istediğine karar verdi.
"Kalbimin attığı iki yer var. Biri doğduğum yer, öbürü Kanberra."
Şerif Kaya, Ottoman Cuisine'in kurucusu (Region Canberra, 18 Ekim 2026)
Fransız mutfağından Belconnen'deki Turkish Delight'a
Kaya Karadeniz'de bir köyde doğdu, İstanbul'da büyüdü. 16 yaşında İngiltere'ye gitti ve orada çoğu Fransız mutfağı olan restoranlarda çalıştı. Avustralya'ya 1980'de tek başına geldi. Onu Kanberra'ya geri getiren, Belconnen semtindeki Turkish Delight adlı restoranda bulduğu işti. Eşi Gülbahar'la orada tanıştı. Gülbahar'ın babası Türkiye'nin Kanberra büyükelçisinin aşçısıydı. İlk restoranını müstakbel kayınvalidesiyle birlikte açtı, 1988'de evlendi. Düğünde Türk ve Avustralyalı arkadaşları bir aradaydı.
Ottoman Cuisine'in sitesine göre restoran 1992'den beri açık. Önce Manuka'daydı, kısa süre sonra Barton semtinde 9 Broughton Street'teki binaya taşındı. Kaya Region'a, İngiltere'deki Fransız mutfaklarından sonra Avustralya'da Türk yemeğinin çok dar bir yelpazeyle tanındığını görüp hayal kırıklığına uğradığını anlattı. Avustralyalılar Türk mutfağının basit yemeklerini biliyordu ama tarihinden habersizdi. Müşterilerinin büyük çoğunluğu Avustralyalıydı. Restoranda yemek yiyen siyasetçiler arasında başbakanlar Anthony Albanese, Tony Abbott, Malcolm Turnbull, Paul Keating ve Kevin Rudd var.
Bina 2021'deki Covid kapanması sırasında satıldı ve restoran kapandı. Canberra Times'ın haberine göre Kaya, Ekim 2023'te emlakçısını arayıp aynı binayı geri satın aldı. Ottoman 2 Kasım 2024'te aynı adreste yeniden açıldı ve eski çalışanlarının bir kısmı geri döndü.
Kahve bahane
Kaya'nın Region'a en çok anlattığı şey yemek dışındaki hayatı. Göçmenlerin yaptığı en büyük hatanın, yeni ülkede memleketin küçük bir kopyasını kurup yalnızca kendi topluluğu içinde yaşamak olduğunu düşünüyor. Evlenmeden önce hafta sonlarını küçük Avustralya kasabalarında panayırlarda ve köy şenliklerinde geçirdi, tanımadığı insanlarla sohbet etti. Dükkânda sırasını beklemek gibi küçük gündelik kuralları da öğrendi.
"Kapalı topluluklar içinde yaşayamazsınız. Katkı vermemiz gerekiyor. Toplumun parçası olmak için dili öğrenmek zorundasınız."
Şerif Kaya (Region Canberra, 18 Ekim 2026)
Bu fikrin İstanbul'dan geldiğini söylüyor. Çocukluğunda mahallede Hristiyan, Ermeni ve Kürt aileler yan yana yaşıyordu, Paskalya'da Hristiyan komşular ailesine çörek gönderirdi. Region'a Türkçedeki "kahve bahane" sözünü de anlattı, insanlar kahve için değil konuşmak için buluşur. Bir gece Civic'teki küçük Anatolia restoranını kapatırken içeri iki Hintli müşteri girdi. Kaya onları geri çevirmedi, istedikleri acı biberi bile buldu. İkisi düzenli müşteri, sonra da dostu oldu. 1980'lerin başında Turkish Delight'ta tanıştığı bir Avustralyalı müşteri ise Türkiye'ye gidip ailesinin evinde kaldı ve düğününe geldi.
Anlaşmanın imzalandığı kentte 293 kişi
Türkiye'den Avustralya'ya toplu göçün belgesi de bu kentte imzalandı. İki hükümet Türk vatandaşlarının Avustralya'da oturma ve çalışmasına ilişkin anlaşmayı 5 Ekim 1967'de Kanberra'da imzaladı. SBS'nin aktardığı verilere göre bu, Avustralya'nın Müslüman nüfusun çoğunlukta olduğu bir ülkeyle yaptığı ilk göç anlaşmasıydı. İlk kafile 14 Ekim 1968'de Sidney'e indi, 1968-1974 arasında anlaşmayla yaklaşık 19 bin kişi geldi. Türkiye doğumlu nüfus 1961 sayımında 1.544 iken 1971'de 11.589'a çıktı.
Kaya bu programla değil, İngiltere üzerinden kendi başına geldi. Avustralya İstatistik Bürosu'nun 2021 sayımına göre ülkede Türkiye doğumlu 38 bin 568 kişi yaşıyor. Başkent bölgesindeki sayı 293. Bunların 43'ü Kaya gibi 1971 ile 1980 arasında gelmiş.
Kaynaklar ve doğrulama
The Canberra Times: Serif Kaya to re-open top Canberra restaurant Ottoman Cuisine (Avustralya)
Canberra Daily: Trip back home inspires reopened Turkish restaurant, Kasım 2024 (Avustralya)
HerCanberra: Ottoman is back!, 29 Ekim 2024 (Avustralya)
Ottoman Cuisine: Restoranın resmî sitesi (Avustralya)
SBS News: Australia marks 50 years of Turkish migration, Ekim 2018 (Avustralya)
SBS Turkish: Turkey - Australia bilateral agreement, 50 years on (Avustralya)
Avustralya İstatistik Bürosu: 2021 sayımı, başkent bölgesinde Türkiye doğumlular (Avustralya)
Avustralya İstatistik Bürosu: 2021 sayımı, Avustralya'da Türkiye doğumlular (Avustralya)
Bu haber, dünya basınındaki birincil kaynaklardan derlenmiş, çapraz kontrol edilmiş ve kafa1milyon tarafından Türkçe yazılmıştır. Görsel, haberi ilk yayımlayan kuruluşa aittir.