Kazı başkanı Doç. Dr. Mevlüt Eliüşük yönetimindeki ekip, Zımbıllı Tepe'deki anıtsal bazilikada 2025'te başlayan çalışmayı 2026'da orta nefe taşıdı. Bakan Mehmet Nuri Ersoy duyuruda, açılan zeminin geometrik kompozisyonlardan oluştuğunu ve hâlâ toprağın altında devam ettiğini söyledi. Yani 105 metrekare son rakam değil; kenar henüz bulunmadı. Figürlü sahne raporu yok. Malzeme, desen ve onarım farkları ileride tek kampanya mı yoksa katmanlı döşeme mi sorusunu açacak.
"MS 4. yüzyıla tarihlenen, geometrik kompozisyonlardan oluşan ve oldukça iyi korunmuş yaklaşık 105 metrekarelik zemin mozaiklerini açığa çıkardık. Üstelik orta nefteki mozaik döşemesinin tamamı da henüz ortaya çıkarılmış değil."
Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı
Yapının ilk inşası MS 160-180 bandında, Roma kamu bazilikası olarak okunuyor: yargı, ticaret, idare için örtülü bir salon. Alan kabaca 1000 metrekare; akropoldeki konumu kentin büyük yapılarından biri olduğunu gösteriyor. Eliüşük'e göre yapı, Pompeiopolis piskoposluk merkezi olduktan sonra kiliseye çevrildi ve MS 6. yüzyıla kadar kullanıldı. "Bazilika" kelimesi tek başına kilise demek değil; buradaki sıra Roma salonu, 4. yüzyıl mozaik yenilemesi, sonra Hristiyan düzen.
Konservasyon ekibi açılan zemini yerinde temizliyor ve belgeliyor. Mozağin 4. yüzyıla bağlanması, yapının o dönemde yeniden düzenlendiğini gösteriyor; kilise mozaiği diye kesin konuşmak için henüz erken. Anatolian Archaeology bunu özellikle yazıyor: Hristiyan kullanım sonraki bir evre, mozaik paneli o evreye otomatik bağlanmaz.
Eros başı hangi katmana ait
Eros başı pastophorionda, yani yapının sonraki Hristiyan düzenine bağlı yan odada bulundu. Tarihleme MS 2. yüzyılın ikinci yarısı; ilk inşa evresiyle aynı kuşak. Anatolian Archaeology uyarısı net: buluntu yeri, heykelin kilisede sergilenmeye devam ettiği anlamına gelmez. Taşınma, dolgu malzemesi veya işlevini yitirdikten sonra bırakılma ihtimalleri açık. Güvenli cümle şu: erken Roma ortamına ait bir nesne, Geç Antik yeniden düzenlenmiş mekânda hayatta kaldı.
Kent, Pompey'in Mithridates zaferinin ardından MÖ 65-64'te kuruldu; Amnias (bugün Gökırmak) boyunda Paflagonya'nın metropolü oldu. İç Anadolu ile Karadeniz arasında duruyordu. Sistematik kazı 2006'da başladı; jeofizik ve kazı sokakları, kamu yapılarını, konutları ve tiyatroyu katman katman çıkardı. Batı Karadeniz'de henüz başka Roma dönemi bazilikası tanımlanmadığı için Eliüşük yapıyı bölge için seyrek buluyor. Ekip 2026'da orta nefin en az yarısını açmayı, korumayı ve 2027'de devamı hedefliyor.
Adramytteion villasındaki Zümrüt kedisi ve Okyanus köpeği mozaiği ayrı bir dosya; Live Science'ın o haberini bu bazilika zeminine karıştırmamak lazım. Orası Burhaniye Ören'de bir villa salonu; burası Taşköprü akropolünde kamu yapısı. İkisini aynı "Türkiye mozaiği" manşetinde birleştirmek okuru yanlış yere götürür.
Orta nef kazısı sürerken koruma ve belgeleme aynı anda yürüyor. Eliüşük sezon başında mozaikte figür görme ihtimalini de konuşmuştu; 7 Eylül duyurusunda açılan kısım geometrik kaldı. Figür paneli varsa toprağın altında, henüz görülmedi.
Türkiye için ne anlama geliyor
Yerel duyuru bakanlık ve AA hattından kısa geçti; Anatolian Archaeology ve Arkeonews İngilizce okura katman sırasını, Eros uyarısını ve 105 m² sınırını yazdı. Senin için sabitler: Pompeiopolis, Taşköprü / Kastamonu; mozaik MS 4. yüzyıl, ~105 m², orta nef; Eros başı MS 2. yüzyıl ikinci yarı, pastophorion; kazı başkanı Mevlüt Eliüşük; ilk inşa ~MS 160-180; duyuru 7 Eylül 2026.
Kaynaklar ve doğrulama
Bu haber, dünya basınındaki birincil kaynaklardan derlenmiş, çapraz kontrol edilmiş ve kafa1milyon tarafından Türkçe yazılmıştır. Görsel, haberi ilk yayımlayan kuruluşa aittir.