Aladağlar'da karlı Toros sırtı
Fotoğraf: Wikimedia Commons · Yelatan Aladağlar

Phys.org, 18 Kasım 2026'da bu araştırmayı duyurdu. Ekip, Antalya'dan Silifke'ye uzanan 19 noktadan 41 senktonik kalsit topladı; bunların 6'sı itkisel, 14'ü yatay kayma, 21'i normal faylarla bağlantılı. U-Pb sonuçları üç ana evreyi sırayla koyuyor.

İlk iz Geç Kretase'de.

İtken ve ters faylar, Neotehis Okyanusu'nun kapanmasıyla uyumlu bir sıkışma evresini işaret ediyor. İkinci evre Erken Eosen'den Erken Miyosen'e, özellikle Oligosen'de, yatay kayma baskınlaşıyor; bu faz literatürde daha az konuşulmuştu. Üçüncü evrede genişleme Erken Miyosen'de başlıyor ve daha önce düşünülen Orta veya Geç Miyosen'den erkene çekiliyor; ekip bunu yaklaşık 25 milyon yıl öncesine oturtuyor.

"Fay hareketini görürüz ama ne zaman olduğunu bilmezsek hikâyenin bir parçası eksik kalır."

Tunahan Aykut, İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü, Phys.org aktarımı

Metot neden fark yaratıyor?

Ekip yalnızca yaş vermedi. Her örnekte kırık yüzeyi, stres eksenlerini ve mikroskobik kalsit dokusunu birlikte okudu. Böylece aynı yaşta hareket eden farklı fay tiplerini ayırdılar. U-Th yerine U-Pb geçişi, çok daha eski deformasyonu ölçebilmelerini sağladı; bu, Toros hattının yalnızca son genişleme hikâyesi değil, uzun çarpışma öyküsü olduğunu netleştiriyor.

Türkiye için anlamı

Bu sonuçlar deprem haritalarından çok jeotektonik çerçeveyi güçlendiriyor. Türkiye'nin güney sınırı, Afrikalı ve Arabistan levhalarının Ege'ye ve İç Anadolu'ya bıraktığı izleri taşıyor; yatay kayma evresinin tarihi netleşince jeotermal alanlar, havza şekillenmesi ve kaya düşmesi riski gibi güncel sorulara daha sağlam zaman ekseni ekleniyor. Makale DOI'si 10.1016/j.epsl.2025.119763 olarak 3 Aralık 2025'te yayınlandı.

Kaynaklar ve doğrulama

Phys.org haber özeti (İngilizce)

Earth and Planetary Science Letters makalesi (DOI)

İTÜ POLEN kayıt sayfası

Bu haber, dünya basınındaki birincil kaynaklardan derlenmiş, çapraz kontrol edilmiş ve kafa1milyon tarafından Türkçe yazılmıştır. Kapak görseli atmosfer amaçlı; kalsit örnekleri makalede ayrıca belgelenmiştir.

← Dünya Gözü: tüm haberler