Lisa Friedman, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi bünyesindeki merkeze gitti. Kedilerin tek renk beyaz tüyü, mavi ile kehribar göz çifti ve suya atlayan ünü şehir folklöründe yer ediyor; caddedeki heykel ve devlet koruması da aynı hikâyenin parçası.
Veteriner hekim ve biyoloji profesörü Abdullah Kaya yönetimindeki merkez 1990'larda ırkı kurtarma programına bağlandı. O yıllarda Göl Van çevresinde sayılan saf Van kedisi 100'ün altındaydı; Friedman'a göre bugün tesiste 300'den fazla kedi dolaşıyor.
"Burada eskiden klima kullanmazdık; sıcaklık arttıkça mecbur kaldık."
Abdullah Kaya, Van Kedisi Araştırma Merkezi, NYT alıntısı
Sıcağın kedide bıraktığı iz
Kaya kedileri soğuk iklime uyumlu anlatıyor. Yazın tüylerinin her zamankinden daha ince döküldüğünü, sıcakta iştah kaybı ve kilo düşüşü gözlemlediğini söylüyor. Van havzasında kar erimesi, düzensiz yağış ve yaz dalgaları gündeme giriyor; aynı dosyada Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nden Caner Yerli, Van Gölü çevresinin modellemelerde daha sıcak ve kurak bir banda kaydığını anlatıyor.
Van kedilerinin suya atlama merakı burada pratik bir araç. Merkeze özel havuzlar kurulmuş; sıcak günlerde soğumak için kullanılıyorlar. Kaya havuzların yardımcı olduğunu ama ısınmanın hızını düşürmediğini söylüyor. Açık alandaki sokak kedileri için tablo daha ağır; korunan popülasyon bile klimalı binada zorlanıyorsa dışarıdakilerin durumu NYT metninde ayrıca vurgulanıyor.
Türkiye için anlamı
Irkın resmî tescili 1960'lara uzanıyor; kısa sürede şehirleşme bahçeli evleri apartmana çevirdi, saf çizgide kedi azaldı. 1992 sayımı 92 saf birey bulmuştu, bu rakam koruma programının çıkış noktası. Kaya iklim etkisini ölçen tam bir bilimsel çalışma başlatamadığını, ortak aradığını söylüyor. Friedman'ın haberi 20 Kasım 2026'da yayımlandı; merkezdeki kedi sayısı metinde 300'ü geçiyor.
Kaynaklar ve doğrulama
The New York Times (Daily Gazette syndication)
Bu haber, dünya basınındaki birincil kaynaklardan derlenmiş, çapraz kontrol edilmiş ve kafa1milyon tarafından Türkçe yazılmıştır. Kapak görseli temsilidir; NYT haberindeki fotoğraflar Rena Effendi teliflidir.