NPR'nin 15 Eylül'de yayımladığı haber, Türkiye dışında sık sık tuhaf bir alışkanlık gibi anlatılan yastık altını, onu kullanan insanların kararlarından başlayarak inceliyor. Asker için altın önce düğün hediyesi, sonra ortak hayatın güvencesi. Geçmişte çalışmayan kadınların adına takılan altın da olası bir ayrılıkta veya geçim sıkıntısında kullanılabilecek kişisel birikimdi.
Koç Üniversitesi'nden iktisatçı Selva Demiralp bu tercihin uzun süreli yüksek enflasyon, liranın değer kaybı ve geçmiş bankacılık krizleriyle bağlantılı olduğunu anlatıyor. NPR'ye aktardığı araştırmada katılımcıların yaklaşık onda dördü ticari bankalara güvenini sıfıra yakın puanlamış. İstatistik kurumuna aynı derecede az güvenenlerin payı yarıyı geçiyor. İnsanlar birikim planları sorulduğunda en sık altını seçmiş.
"Altın, Türkler için hayati bir araç. Özellikle enflasyona karşı korunmalarına yardım ediyor."
Mehmet Ali Yıldımtürk, Kapalıçarşı altın piyasası uzmanı, NPR
600 milyar dolar nasıl hesaplandı?
Haberde Hazine ve Maliye Bakanlığına dayandırılan miktar yaklaşık 5.000 ton. Merkez Bankası Başkanı'nın güncel fiyatlarla verdiği değer 600 milyar dolar civarında. Bakan Mehmet Şimşek ise finansal sistemin dışında tutulan altın ile dövizin toplamını 640 milyar dolar olarak açıklamıştı. Bu sayılar kasaları açıp yapılmış bir sayımdan gelmiyor. Üretim, ithalat ve ihracat akımlarından türetilen tahminler olduğu için fiyat ve yöntem değiştikçe dolar karşılığı da değişiyor.
Merkez Bankasının yayımladığı ayrı bir çalışma, hanelerin fiziki altınını 2024'ün üçüncü çeyreğinde 311 milyar dolar hesaplamıştı. Dünya Altın Konseyi de Türkiye ekonomisindeki toplam altın stokunu 2024'te yaklaşık 4.500 ton olarak tahmin etti. Reuters'ın Şubat 2026 dosyasında, fiyat artışının ardından finansal sistem dışındaki bölüm 600 milyar dolara, ülkedeki toplam stok 750 milyar doların üzerine çıkmış görünüyordu. Dolayısıyla 5.000 ton ile 600 milyar dolar aynı tarihte dondurulmuş kesin bir bilanço sayılmamalı; büyüklüğün hangi mertebede olduğunu gösteriyor.
Evde duran altın ekonomiye nasıl dokunuyor?
Demiralp, bankaya girmeyen altının işletmelere kredi olarak dönemediğini söylüyor. Üstelik talebin bir bölümü ithalatla karşılandığı için cari açık üzerinde ek baskı oluşuyor. Merkez Bankası açısından başka bir güçlük var: mevduat faizi değiştiğinde, birikimini fiziki altında tutan hane aynı hızla tepki vermiyor. Para politikasının tüketim ve tasarruf kararlarına ulaşması gecikiyor.
Devlet bu stoğun bir bölümünü altın tahvili, altına dayalı kira sertifikası ve bankalardaki altın hesaplarıyla sisteme çekmeye çalıştı. Resmî yanıta göre 2017'den bu yana bu araçlarla 577,4 ton altın kayda girdi. Yine de NPR'nin Kapalıçarşı'da görüştüğü Yıldımtürk, güven oluşmadan daha büyük bölümün yerinden çıkmayacağını belirtiyor.
Türkiye için ne anlama geliyor
NPR'nin haberi tasarruf sahibini suçlayan bir manşete yaslanmıyor. Bir yanda ekonominin krediye dönüşmeyen büyük bir kaynağı var. Öte yanda insanlar, satın alma gücünü koruyacağına inandıkları ve ellerinde tutabildikleri birikim aracından vazgeçmiyor. Bu ikisini birbirine bağlayan konu güven. NPR'nin görüştüğü Nefise Asker'in düğün altınları için verdiği adres banka hesabı olmadı: Eylül 2026'da kendi evindeki bir kutu.
Kaynaklar ve doğrulama
NPR / Georgia Public Broadcasting (15 Eylül 2026)
Bu haber, dünya basınındaki birincil kaynaklardan derlenmiş, çapraz kontrol edilmiş ve kafa1milyon tarafından Türkçe yazılmıştır. Görsel, haberi ilk yayımlayan kuruluşa aittir.