Mainichi'nin klasik müzik sitesi: Fazıl Say, Klaros ile Küçük Kara Balık'ı Japonya'da ilk kez Tokyo'da çaldı

Eleştiriyi müzik yazarı Hiroko Kato yazdı, fotoğrafları Rikimaru Hotta çekti. Konser 13 Ekim akşamı Tokyo'daki Dai-ichi Seimei Hall'da yapıldı. Turnenin son durağı 14 Ekim akşamı Osaka'daki Sumitomo Life Izumi Hall.

Hızlı ve pedallı bir Goldberg

İlk yarıda Bach'ın Goldberg Varyasyonları vardı. Kato'ya göre Say açılıştaki Arya'dan başlayarak süslemeler ekledi, sesin berraklığını göze alarak pedala sık bastı ve varyasyonların sonlarını pedalla çınlatarak bıraktı. Sesin gücünü iki uç arasında gezdirdi, vurguları kama çakar gibi yerleştirdi. Eleştirmen 23. varyasyondaki paralel üçlüleri Prokofiev'i hatırlatacak kadar saldırgan buldu. Tempolar hızlıydı, bazı tekrarlar atlandı ve eser elli dakika kadar sürdü. Kato bu yorumun klavsende mümkün olmayan etkilerle kurulduğunu yazıyor. Ardından Mozart'ın Türk Marşı'yla biten 11 numaralı sonatı geldi.

Ahmetbeyli'deki kehanet merkezi Tokyo'da

İkinci yarı Say'ın kendi eserleriydi: "Ses", "Nazım", "Klaros", "Küçük Kara Balık", "Kara Toprak" ve "Paganini Caz". Bunlardan ikisi Japonya'da ilk kez çalındı.

"Klaros (Kehanetler Tapınağı)" 2024'te ABD'deki Gilmore Uluslararası Piyano Festivali'nin siparişiyle yazıldı. Say eseri 16 Kasım 2024'te Michigan'ın Kalamazoo kentinde ilk kez seslendirdi. Yaklaşık sekiz dakikalık parçanın notası bu yıl Schott yayınevinden çıktı. Kato Tokyo'da piyanonun telleri üzerinde elle yapılan glissandoları, caz ritimlerini ve sürekli değişen tınıları not etti.

Klaros, antik Kolophon kentinin kutsal alanıydı ve bugün İzmir'in Menderes ilçesinde, Ahmetbeyli vadisinde duruyor. Apollon tapınağının altındaki karanlık odada rahip kutsal kaynaktan su içer, kehaneti şiir hâlinde söylerdi. Tacitus'a göre Roma komutanı Germanicus MS 18'de buraya gelip geleceğini sordu. Aldığı cevap kötü bir yazgıydı, ertesi yıl Antakya'da öldü. Tören yolundaki sütunlara kazınmış heyet yazıtları bugünkü İtalya'dan, İspanya'dan, İngiltere'den ve Moritanya'dan gelen kent elçilerini kaydediyor. Kazıyı 2001'den beri Ege Üniversitesi yürütüyor.

"Kentin kutsal alanı olan Klaros'a gittiğim zaman, oranın bir kehanet merkezi olması, atmosferi ve tematik yapısı beni çok etkiledi. Klaros'un hikâyesi, zamana ve o zamana ait coğrafyaya yolculuk gibi."

Fazıl Say (Gazete Oksijen, 25 Ekim 2024)

Behrengi'nin balığı, Veysel'in türküsü

"Küçük Kara Balık" da 2024 tarihli. Say onu İranlı yazar Samed Behrengi'nin 1968'de yayımlanan çocuk kitabına saygı olarak yazdı. Derenin nerede bittiğini görmek için yola çıkan balığın hikâyesi Türkiye'de ilk kez 1975'te basılmıştı. Dört bölümlük eser çocuklar için yazılmış parçalardan oluşuyor, Say Tokyo'da yalnızca birinci ve dördüncü bölümü çaldı.

Eleştirinin en net hükmü "Kara Toprak" için. Say bu parçayı 1997'de yazdı ve İstanbul'da ilk kez çaldı. Eser Âşık Veysel'in "Kara Toprak" türküsüne dayanıyor, piyanonun içindeki teller elle bastırılarak sazın sesi taklit ediliyor. Kato, parçanın Say'ın bütün yönlerini içinde taşıyan bir başyapıt olduğunu Tokyo'da yeniden gördüğünü yazdı. Gece "Paganini Caz" ile kapandı, bis "Alla Turca Caz" oldu.

Programın ikinci yarısı böylece bu coğrafyadan üç hikâyeye dayandı: Ahmetbeyli'deki kehanet merkezi, Sivaslı Âşık Veysel'in türküsü ve Tebrizli Behrengi'nin balığı. Osaka'daki son konser 14 Ekim saat 19.00'da, biletler 9 bin yen.

Bu haber, dünya basınındaki birincil kaynaklardan derlenmiş, çapraz kontrol edilmiş ve kafa1milyon tarafından Türkçe yazılmıştır. Görsel, haberi ilk yayımlayan kuruluşa aittir.