IMO: Marmara'daki 67 feribot elektriğe geçerse yıllık salım yüzde 63 düşebilir

Çalışmayı IMO'nun GreenVoyage2050 programı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile birlikte yaptırdı. Programın parası Danimarka, Finlandiya, Fransa, Almanya, Hollanda ve Norveç'ten geliyor. Rapor dokuz işletmecinin 26 limana çalışan bütün ro-ro ve ro-pax feribotlarını, yani aracın kendi tekerleğiyle binip indiği gemileri, 2024 sefer verisiyle tek tek inceledi.

Bataryanın hesabı

Filo bugün yılda yaklaşık 1,97 milyon deniz mili yol yapıyor ve 292 bin ton karbondioksit eşdeğeri sera gazı salıyor. Hiçbir şey değişmezse bu, 2050'ye kadar toplam 7,3 milyon ton ediyor.

Raporun önerdiği karışımda gemilerin bir kısmı tamamen bataryalı, bir kısmı hibrit. Bu senaryoda yıllık salım 2050'de bugünkü gidişe göre yüzde 63 azalıyor ve 2050'ye kadar toplam yaklaşık 4 milyon ton sera gazı hiç salınmıyor. Kıyas için, Türkiye'deki bütün iç deniz taşımacılığı 2023'te yaklaşık 1 milyon ton salmıştı. Egzozun azalmasıyla 492 milyon avroluk sağlık ve çevre zararı önleniyor, yatırım da 2050'ye kadar yılda ortalama 1.100 kişiye iş sağlıyor. Filonun tamamı bataryaya geçerse düşüş yüzde 84'e çıkıyor. Türkiye'nin elektrik şebekesi 2053 net sıfır hedefine göre temizlenirse bu oran yüzde 95'i buluyor.

Bedeli de raporda yazılı. Önerilen karışımın 25 yıllık yatırımı yaklaşık 1 milyar avro; seçilen karışıma göre 0,5 ile 1,5 milyar avro arasında değişiyor. En büyük kalem, gemideki batarya ve ömrünün ortasında yenilenmesi. Uzun hatta çalışan bir feribota 8 ile 14 megavatsaatlik batarya gerekiyor, kısa hatta 1,4 ile 3,7 megavatsaat yetiyor. Bütün filoyu tam elektrikli yapmak için 38 geminin yeniden inşa edilmesi gerekiyor, çünkü eski gövdelerde büyük bataryaya yer yok.

"Marmara'daki feribotların boyları ve hat uzunlukları, Avrupa'da başarıyla çalışan elektrikli feribot hizmetleriyle büyük ölçüde örtüşüyor."

IMO GreenVoyage2050, Marmara feribot ağının elektrifikasyonu raporu (Haziran 2026)

Yalova'da yapılıp Norveç'e giden feribotlar

Gerekli teknoloji Türkiye'de zaten üretiliyor. Yalova'daki Tersan tersanesi Norveçli Fjord1 şirketi için en az yedi tam elektrikli feribot inşa etti. Yedincisi olan Rødvenfjord 120 araç taşıyor ve araçlar inip binerken on dakikada şarj olabiliyor. Cemre tersanesi Fjord1'e 2019'da elektrikli Tustna'yı teslim etti ve Danimarkalı Scandlines'ın sıfır emisyonlu feribotunu inşa ediyor. Sefine tersanesi de Oslo Fiyordu'ndaki adalara sefer yapan beş hibrit feribotu Norveçli Boreal için üretti.

Türkiye'nin kendi sularında ise denemeler küçük kaldı. İstanbul Şehir Hatları 2022'de beş hibrit deniz taksiyi hizmete aldı; dışarıdan şarj edilmeyen bu teknelerin yakıtı yüzde 25 azaltması bekleniyordu. İzmir Büyükşehir Belediyesi aynı yıl altı bataryalı yolcu gemisinin fizibilitesini Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'na sundu. Raporun temel senaryosunda ise Marmara'nın 67 feribotu bugünkü gibi deniz motoriniyle çalışmayı sürdürüyor.

İskele, şebeke, ada

Raporun saydığı engellerin çoğu karada. Şarj için limanlara güçlü elektrik bağlantısı çekilmesi gerekiyor. Eskihisar, Sirkeci ve Harem iskeleleri koruma alanlarının içinde ya da kıyısında olduğu için ek çevre değerlendirmesi isteyebilir. Saraylar, Marmara Adası, Avşa ve Ekinlik gibi ada iskelelerinde şebeke zayıf. Kıyıdan gemiye elektrik verebilen birkaç liman var; Autoport, Ceyport Tekirdağ ve Tekirdağ Martaş'taki sistemler yük gemileri için kuruldu.

Rapor bu yüzden işi tek bir kuruma bırakmıyor. Bakanlıktan liman imtiyaz sözleşmelerine şarj altyapısı şartı koymasını, belediyelerden feribot ihalelerine çevre ölçütü eklemesini istiyor. Limanlara kendi ürettikleri temiz elektriği kullanma ve satma izni verilmesini de öneriyor. GreenVoyage2050 ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı şimdi Marmara'da ilk pilot elektrikli feribot projesine hazırlanıyor; hangi hatta başlanacağı 29 Eylül duyurusunda açıklanmadı.

Bu haber, dünya basınındaki birincil kaynaklardan derlenmiş, çapraz kontrol edilmiş ve kafa1milyon tarafından Türkçe yazılmıştır. Görsel, haberi ilk yayımlayan kuruluşa aittir.