Haber, Euronews'in Afrika ve Akdeniz kuşağına yayın yapan kanalı Africanews'te 12 Ağustos'ta hem Fransızca hem İngilizce yayımlandı; görüntüler ajans servisiyle dünyaya dağıldı. Konusu bir yemek kitabı ama hikâye 6 Şubat 2023 sabahına dayanıyor. O gün iki büyük deprem Türkiye'nin on bir ilinde 50 binden fazla, Suriye'de en az 5 bin 900 can aldı. En ağır yıkım Hatay'daydı ve yıkılanlar arasında binalarla birlikte bir şehrin mutfak hafızası da vardı: Antakya'nın tanınmış şeflerinden bazıları enkazın altında kaldı.
Pastacılık eğitmenliğinden gelen şef Şemse Gökalp depremde amcasını kaybetti. Yasının içinden bir görev çıkardı: madem ustalar gidiyor, tarifler kalsın. Depremden sonra gönüllü çalışırken tanıştığı insanların ev tariflerini tek tek kayda geçirdi ve her tarifi, onu kendisine emanet eden kişinin hayat hikâyesiyle birlikte yazdı. Kitabın adını da bu yöntem koydu: Kırık Tabaklar. Kırılan bir hayatın tarifle onarılması.
"Sofra bizi yeniden bir araya getirdi"
Gökalp'in Africanews'e söyledikleri, haberin dünyayı dolaşan cümleleri oldu: "Umutsuzluğa kapıldığımız bir dönemde Hatay mutfağı bundan bir şey kaybeder mi diye soruyorduk, çünkü Antakya'da gerçekten büyük şefler kaybettik. Ama sonra, yeniden ayağa kalkma sürecinde gördüm ki sofra bizi yeniden bir araya getirdi. Hatay mutfağı unutulmamıştı. İnsanların bu mutfağı bir şekilde yaşatacağını gördük."
Bu cümlelerin arkasında bir unvan da var: Antakya, 2017'den beri UNESCO'nun Yaratıcı Şehirler Ağı'nda gastronomi şehri. Künefesi, tepsi kebabı, zahter salatası ve yüzlerce yıllık Levanten sofra kültürüyle Hatay mutfağı, Akdeniz'in en katmanlı mutfaklarından biri sayılıyor. Depremden sonra bu mirasın taşıyıcısı olan lokantaların ve ustaların bir kısmı geri dönemedi; Gökalp'in kitabı tam da bu boşluğa yazılmış bir sigorta poliçesi gibi.
Türkiye için ne anlama geliyor
Depremin üzerinden üç buçuk yıl geçti ve dünya basını Hatay'a artık enkaz fotoğrafı için değil, yeniden kurulan sofralar için gidiyor. Bu başlı başına bir haber. Ama haberin içindeki asıl fikir daha büyük: kültürel miras binalardan ibaret değil. Bir şehri yeniden inşa ederken taşıyıcı kolonlar kadar tarifler, ustalık bilgisi ve sofra adabı da yeniden dökülüyor. Şemse Gökalp bunu tek başına, bir defterle yapmaya başlamış. Dünya bunu haber yapıyorsa, o defterin bir kültür politikasına dönüşmesi de mümkün demektir.
Kaynaklar ve doğrulama
Bu haber, dünya basınındaki birincil kaynaklardan derlenmiş, çapraz kontrol edilmiş ve kafa1milyon tarafından Türkçe yazılmıştır. Görsel, haberi ilk yayımlayan kuruluşa aittir.